logo czasopisma

Artykuły

Tom 58 Nr 5 (2025): Prawo i Więź nr 5 (58) 2025

Koncepcje prawnej podmiotowości przyrody

DOI:
https://doi.org/10.36128/bqac2c58
Przesłane
22 września 2025
Opublikowane
18 listopada 2025

Abstrakt

The purpose of the study is to present methods of introducing subjective rights of nature into the legal system, taking into account the legal solutions in force in selected countries. They consist of both statutory provisions (Ecuador) and case law (Colombia, India, Bangladesh, New Zealand). The discussion on the subjective rights of nature is not limited to their instrumental treatment, because in order to realize them it assumes the need for a profound transformation of the law through a change in the philosophical and legal paradigm. The initial premise of this process is the departure from the canon of anthropocentrically understood ethics. The legislative solutions adopted today, including constitutional ones, refer to human spirituality, animistic understanding of nature and religious beliefs. This confirms the fundamental importance of the cultural environment for legal debate. It can be concluded that in the Polish cultural and legal and political realities there is no justification for implementing the ideas of normative personification of nature understood in this way.

Bibliografia

  1. Baran, Mariusz. “Pytanie o potrzebę zmiany paradygmatu w prawie (ochrony) środowiska: środowisko jako przedmiot czy podmiot prawa – wybrane uwagi.” W Prawa i interesy w ochronie środowiska. Perspektywa międzynarodowa, unijna i krajowa, red. Mariusz Baran, Barbara Iwańska i Ilona Przybojewska, 119 – 153. Warszawa: C.H. Beck, 2024.
  2. Breczko, Anetta. “Od rzeczy do podmiotu, czyli praktyczne implikacje etyki ochrony zwierząt.” Białostockie Studia Prawnicze, z. 14 (2013): 17 – 29.
  3. Brzezińska, Anna. Świnia na szafocie. Dawne procesy zwierząt. https://www.onet.pl/styl-zycia/anna-brzezinska/swinia-na-szafocie-dawne-procesy-zwierzat/hjg3l13,30bc1058.
  4. Fischer-Lescano, Andreas. “Natur als Rechtsperson – Konstellationen der Stellvertretung im Recht.” Zeitschrift für Umweltrecht, z. 4 (2018): 205 – 2016.
  5. Ginzky H. i O.C. Ruppel. “Experimentierfreude, Innovation und Nachsteureung durch „transformatives” Recht?” Zeitschrift für Umweltrecht, z. 9 (2022): 449 – 450.
  6. Gutmann, Andreas. “Pachamama als Rechtssubjekt? Rechte der Natur und indigenes Denken in Ecuador.” Zeitschrift für Umweltrecht, z. 11 (2019): 611 – 617.
  7. Habuda, Adam. “Przyroda i jej elementy. Przedmiot ochrony prawnej czy podmioty prawa?” Radca Prawny. Zeszyty Naukowe, z. 1(34), (2023): 85 – 96. https://doi.org/10.4467/23921943RP.23.005.18264.
  8. Iwańska, Barbara. Koncepcja „skargi zbiorowej” w prawie ochrony środowiska. Warszawa: Wolters Kluwer, 2013.
  9. Klementowski, Marian Lech. “O odpowiedzialności karnej zwierząt i ich udziale w karze w średniowiecznej i wczesnonowożytnej Europie.” W Prawna ochrona zwierząt, red. Marek Mozgawa. Lublin: Oficyna Wydawnicza Verba, 2002.
  10. Kowalik, Mateusz. Bug tak chciał. Rzeki dostają osobowość prawną. https://krytykapolityczna.pl/swiat/bug-tak-chcial-rzeki-dostaja-osobowosc-prawna/.
  11. Kruk, Emil. “Legal Status of Animals in Poland.” Studia Iuridica Lublinensia, vol. XXX, z. 3 (2021): 119 – 131. http://dx.doi.org/10.17951/sil.2021.30.3.119-131.
  12. von Lersner, Heinrich Freiherr. “Bemerekungen zu Eigenrechten der Natur.” W Jahrbuch des Umwelt-und Technikrechts Band 12, Düsseldorf: Werner–Verlag, 1990.
  13. Ludescher, M. “Der Fall der indigenen Gemeinde A’l Cofan de Sinangoe.” Zeitschrift für Umweltrecht, z. 9 (2022): 481 – 488.
  14. Łapiński, Jacek. “Etyczne podstawy ochrony zwierząt.” W Prawna ochrona zwierząt, red. Marek Mozgawa. Lublin: Oficyna Wydawnicza Verba, 2002.
  15. Mührel, Jasper. “Welche Natur? Zur Spezifizierung des Trägers der Recht der Natur im Globalen Norden.” Zeitschrift für Umweltrecht, z. 9 (2022): 464 – 471.
  16. Papuziński, Andrzej. “Filozoficzny wymiar zasady zrównoważonego rozwoju. Zarys problemu.” W Prawo i polityka w ochronie środowiska. Studia z okazji 40-lecia pracy naukowej Jerzego Sommera. Wrocław: Wydawnictwo Prawa Ochrony Środowiska, 2006.
  17. Pietrzykowski, Tomasz. Ludzkie, niezbyt ludzkie. Esej o podmiotowości prawnej i wyzwaniach XXI wieku. Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, 2016.
  18. Pietrzykowski, Tomasz. “Problem podmiotowości prawnej zwierząt z perspektywy filozofii prawa.” Przegląd Filozoficzny – Nowa Seria, nr 2 (2015): 249 – 259.
  19. Radecki, Wojciech i Daria Danecka, Ustawa o ochronie przyrody. Komentarz. Warszawa: Wydawnictwo Difin, 2008.
  20. Rakoczy, Bartosz. “Wykładnia in dubio pro naturam w prawie polskim.” Studia Prawnicze KUL, z. 2 (74) (2018): 87 – 99. https://doi.org/10.31743/sp.4546.
  21. Schröter, Michael W. i Klaus Bosselmann. “Die Robbenklage im Lichte der Nachhaltigkeit.” Zeitschrift für Umweltrecht, z. 4 (2018): 195 – 205.
  22. Urban, Klaudia. Odra z osobowością prawną? Taki jest plan. http:// www.onet.pl/informacje/smoglabpl/odra-z-osobowoscia-prawna-taki-jest-plan/5qkym07,30bc1058.
  23. Wolf, Reiner. “Eigenrechte der Natur oder Rechtsschutz für intertemporalen Freiheitsschutz?” Zeitschrift für Umweltrecht, z. 9 (2022): 451 – 463.

Downloads

Download data is not yet available.