Urzeczywistnienie prawa do pokoju zobowiązaniem na przyszłość

Abstrakt

Artykuł podejmuje problem prawa do pokoju jako współczesnej kategorii praw człowieka w warunkach globalizacji i zagrożeń transnarodowych. W oparciu o analizę dogmatyczną aktów prawa międzynarodowego, uzupełnioną metodą historyczno-prawną oraz analizą literatury, wyjaśniono treść normatywną i podstawy aksjologiczne prawa do pokoju w relacji do godności, sprawiedliwości i solidarności. Rozróżniono „pokój negatywny” (brak wojny) i „pokój pozytywny” (m.in. istnienie sprawiedliwych struktur społecznych), wskazując, że to drugie ujęcie powinno wyznaczać interpretację prawną i polityki publiczne. Zidentyfikowano bariery urzeczywistniania prawa do pokoju: konflikty zbrojne, terroryzm, przymusowe migracje, zmiany klimatyczne, cyberzagrożenia, dezinformację, a także dwoistą rolę mediów cyfrowych. Podkreślono odpowiedzialność państw i wspólnoty międzynarodowej oraz formacyjną rolę edukacji i kultury pokoju w przekładaniu zasad na realne gwarancje. W konkluzji wykazano, że prawo do pokoju należy rozumieć jako prawo złożone i zarazem zobowiązanie wspólne: jego ochrona warunkuje skuteczne korzystanie z pozostałych praw. Urzeczywistnianie prawa do pokoju pozostaje zobowiązaniem na przyszłość, wymagającym połączenia instrumentów prawnych z etyczną i obywatelską przemianą opartą na dialogu, sprawiedliwości i poszanowaniu godności osoby.