logo czasopisma

Artykuły

2026: online-first

Odmowa podpisania przez Prezydenta RP ustaw z 9 stycznia 2026 r., 12 września 2025 r. oraz 26 kwietnia 2024 r. o zmianie ustawy o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym w świetle orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka dotyczącego ochrony praw językowych

DOI:
https://doi.org/10.36128/tr16ax88
Przesłane
14 marca 2026
Opublikowane
4 listopada 2026

Abstrakt

Artykuł analizuje skutki prawne odmowy podpisania przez Prezydenta RP trzech ustaw nowelizujących ustawę z 6 stycznia 2005 r. o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym, których celem było rozszerzenie katalogu języków regionalnych o mowę śląską i wilamowską. W pracy podjęto analizę tej decyzji z perspektywy praw użytkowników języka śląskiego i wilamowskiego w świetle orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (ETPCz) dotyczącego praw językowych. W wyniku zawetowania ustaw nowelizujących użytkownicy tych języków nie uzyskali szczególnych gwarancji dotyczących używania tych języków w sferze publicznej, przewidzianych w ustawie z 2005 r. Analiza orzecznictwa ETPCz wskazuje jednak, że państwom przysługuje szeroki margines uznania w kształtowaniu polityki językowej dotyczącej oficjalnego użycia języków, ponieważ zagadnienie te stanowi obszar regulacji, w którym odrębności narodowe ujawniają się najmocniej i brak jest wspólnego standardu europejskiego

Bibliografia

  1. Andrason Alexander, „Vilamovicean – A Germanic-Slavic Mixed Language?” Studies in Polish Linguistics, nr 2 (2015): 57–85. https://doi.org/10.4467/23005920SPL.15.003.3560.
  2. Andrássy György, „Freedom of Language: A Universal Human Right to Be Recognised” International Journal on Minority and Group Rights, nr 2 (2012): 195–232.
  3. Arzoz Xavier, „The Nature of Language Rights” Journal on Ethnopolitics and Minority Issues in Europe, nr 2 (2007): 1–35.
  4. Białek Tadeusz, Międzynarodowe standardy ochrony praw mniejszości narodowych i ich realizacja na przykładzie Białorusi, Litwy i Ukrainy. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar, 2008.
  5. Crnić-Grotić Vesna, „The Right to Education in Minority Languages Before the European Court of Human Rights – Recent Case Law” Kisebbségvédelem– Minority
  6. Protection, nr 11 (2025): 7–26. https://doi.org/10.64604/WURJ9991.
  7. De Varennes Fernand, „Article 11”, [w:] The Rights of Minorities in Europe. A Commentary on the European Framework Convention for the Protection of National Minorities, red.
  8. Marc Weller. 329–364. Oxford: Oxford University Press, 2006. https://doi.org/10.1093/law/9780199207626.003.0014.
  9. De Varennes Fernand, „Linguistic Identity and Language Rights”, [w:] Universal Minority Rights. A Commentary on the Jurisprudence of International Courts and Treaty Bodies, red. Marc Weller. 253–323. Oxford: Oxford University Press, 2007. https://doi.org/10.1093/law/9780199208517.003.0008.
  10. Dunbar Robert, „The Council of Europe’s European Charter for Regional or Minority Languages”, [w:] Synergies in Minority Protection: European and International
  11. Law Perspectives, red. Kristin Henrard, Robert Dunbar. 155–186. Cambridge: Cambridge University Press, 2009. https://doi.org/10.1017/CBO9780511575372.007.
  12. Greń Zbigniew, „Przekraczanie granic dialektu – przypadek śląski. Analiza funkcjonalna” Slavia Meridionalis, nr 21 (2021): 1–21. https://doi.org/10.11649/sm.2421.
  13. Heintze, Hans-Joachim, „Article 1”,[w:] The Rights of Minorities in Europe. A Commentary on the European Framework Convention for the Protection of National Minorities, red. Marc Weller. 77–96. Oxford: Oxford University Press, 2006. https://doi.org/10.1093/law/9780199207626.003.0004.
  14. Janusz Grzegorz, „Prawa językowe mniejszości narodowych w Polsce”, [w:] Prawa mniejszości narodowych, red. Teresa Gardocka, Jacek Sobczak. 175–203. Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek, 2010.
  15. Janusz Grzegorz, Ochrona praw mniejszości narodowych w Europie. Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, 2011.
  16. Jaroszewicz Henryk, „Próby zmiany urzędowego statusu etnolektu śląskiego w latach 2006–2023”, [w:] Człowiek – język – prawo. Studia legilingwistyczne, red.
  17. Romana Łapa, Magdalena Graf, Łukasz Piosik. 223–243. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie Studia Polonistyczne, 2023.
  18. Kloss Heinz,„Language Rights of Immigrant Groups” International Migration Review, nr 2 (1971): 250–268. https://doi.org/10.1177/019791837100500208.
  19. Król Tymoteusz, „Czym jest dla dzisiejszych Wilamowian język wilamowski? Różne funkcje, różne postawy językowe” Łódzkie Studia Etnograficzne, nr 55 (2016): 241–264. https://doi.org/10.12775/LSE.2016.55.12.
  20. Mancini Suzanna, Bruno de Witte, „Language Rights as Cultural Rights: A European Perspective”, [w:] Cultural Human Rights, red. Francesco Francioni, Martin
  21. Scheinin, 247–284. Leiden: Brill, 2008. https://doi.org/10.1163/ej.9789004162945.i-372.77.
  22. Pentassuglia Getano, Defining ’Minority’ in International Law: A Critical Appraisal. Rovaniemi: Lapland’s University Press, 2000.
  23. Reeber Christopher, „Linguistic Minorities and the Right to an Effective Education” California Western International Law Journal, nr 1 (1972): 112–132.
  24. Siuciak Mirosława, „Język śląski” – czyli o mieszaniu porządków” Poznańskie Studia Polonistyczne. Seria Językoznawcza, nr 2 (2025): 329–346. https://doi.org/10.14746/pspsj.2025.32.2.24.
  25. Skorupa-Wulczyńska Aneta, „Prawa językowe w świetle prawa międzynarodowego, unijnego i polskiego porządku prawnego. Zarys problematyki” Studia
  26. Prawnoustrojowe, nr 65 (2024): 467–485. https://doi.org/10.31648/sp.10296.
  27. Tambor Jolanta, „Status języka a wola ludu i kodyfikacja. Przypadek śląski” Forum Lingwistyczne, nr 1 (2014): 37–50.
  28. Wójcik Katarzyna, „Mniejszości narodowe i ich ochrona w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka”, [w:] Europejska Konwencja Praw
  29. Człowieka i jej system kontrolny – perspektywa systemowa i orzecznicza, red. Michał Balcerzak, Tadeusz Jasudowicz, Julia Kapelańska-Pręgowska. 251–271. Toruń:
  30. Katedra Praw Człowieka. Wydział Prawa i Administracji, Uniwersytet Mikołaja Kopernika, 2011.
  31. Wronicz Jadwiga,„Mowa Ślązaków – gwara, dialekt czy język regionalny (w związku z próbą zmiany statusu prawnego)” LingVaria, nr 15 (2023): 173–184. https://doi.org/10.12797/LV.08.2013.15.15.
  32. Zombory Katarzyna, Prawnomiędzynarodowa ochrona praw kulturalnych mniejszości narodowych: wybrane zagadnienia. Warszawa: Instytut Wymiaru Sprawiedliwości,
  33. 2023.

Downloads

Download data is not yet available.