logo czasopisma

Artykuły

Tom 63 Nr 4 (2026): Prawo i Więź

Podmiotowość zwierząt domowych jako perspektywa analityczna w projektowaniu miejskich planów adaptacji do zmian klimatu

DOI:
https://doi.org/10.36128/xacps111
Przesłane
2 maja 2026
Opublikowane
24 września 2026

Abstrakt

The article analyzes the problem of incorporating the welfare of pets into municipal adaptation plans (MPAs) in Poland. MPAs constitute a key instrument of urban policy for climate adaptation; however, in practice they focus almost exclusively on the needs of humans and infrastructure, overlooking pets as a distinct category. An analysis of 21 MPAs adopted in Poland in 2025–2026 demonstrates that only three include direct references to pets (e.g., drinking stations, green areas, relocation of a shelter), indicating the marginal consideration of their needs. As an analytical framework, the authors propose the concept of the limited legal personhood of pets, which entails recognizing their interests (e.g., a right to welfare) and their indirect representation by guardians. Adopting such a perspective could lead to more inclusive urban policy design that accounts for both human and non-human inhabitants. In the prescriptive section, several directions for reform are identified: integrating pet welfare into climate risk assessments; incorporating their welfare into the strategic objectives of MPAs; developing animal-friendly infrastructure (e.g., shaded exercise areas, access to water); and implementing educational measures.

Bibliografia

  1. Baran, Mariusz. „Pytanie o potrzebę zmiany paradygmatu w prawie (ochrony) środowiska: środowisko jako przedmiot czy podmiot prawa – wybrane uwagi", [w:] Prawa i interesy w ochronie środowiska. Perspektywa międzynarodowa, unijna i krajowa, red. Mariusz Baran, Barbara Iwańska, Ilona Przybojewska, 119–155. Warszawa: C.H. Beck, 2024.
  2. Barczak, Anna. Samorządowa polityka klimatyczna. Poradnik dla jednostek samorządu terytorialnego. Warszawa: Wolters Kluwer, 2025.
  3. Białocerkiewicz, Jan. Status prawny zwierząt (Prawa zwierząt czy prawna ochrona zwierząt). Toruń: Wydawnictwo Naukowe Organizacji i Kierownictwa, 2005.
  4. Chen, Yaqi, Weihua Liao, Yinggao Qin. „The effect of pet attachment on social support among young adult cat owners: the chain mediating roles of emotion regulation and empathy" Humanities and Social Sciences Communications 12 (2025): 1–9. https://doi.org/10.1057/s41599-025-04931-8.
  5. Climate Change and Your Pet: How to Keep Your Best Friend Safe and Healthy in a Warming World. Washington, DC: The Climate Reality Project, 2019. https://www.climaterealityproject.org/sites/default/files/climatechangeandyourpet_ebook_04_2019_v2.pdf.
  6. Dąbrowska, Justyna. „Osobowość prawna Odry – udany przeszczep prawny czy legal irritant?", [w:] Ius Scientiam Persequitur. Księga jubileuszowa z okazji 25-lecia Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie, red. Mateusz Badowski, Leszek Karski, Janusz Wesserling, 19–37. Warszawa: Wolters Kluwer, 2025.
  7. Dąbrowski, Tomasz. „Miejskie plany adaptacji do zmian klimatu w świetle nowelizacji ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska" Prawo i Więź, nr 5(58) (2025): 529–566.
  8. De Ruyver, Ciska, Karin Hannes, Christel P.H. Moons, Claire Diederich. „An exploratory analysis of the development and implementation of urban animal welfare policy in public spaces for four common species: Cats, dogs, pigeons, and foxes in the Brussels Capital Region" Journal of Urban Affairs 48, nr 1 (2024): 1–27. https://doi.org/10.1080/07352166.2024.2374792.
  9. Drapalska-Grochowicz, Marlena. „Prawne interpretacje bliskich relacji człowieka z innymi zwierzętami" Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny 82, nr 1 (2020): 217–229. https://doi.org/10.14746/rpeis.2020.82.1.15.
  10. FEDIAF. Annual Report 2024. https://europeanpetfood.org/wp-content/uploads/2024/06/FEDIAF-Annual-Review-2024_Online.pdf.
  11. Fraser, David. „Understanding animal welfare" Acta Veterinaria Scandinavica 50, suppl. 1 (2008): 1–7. https://doi.org/10.1186/1751-0147-50-S1-S1.
  12. Gruszecki, Krzysztof. Prawo ochrony środowiska. Komentarz, wyd. 7. Lex/el. 2025.
  13. Habuda, Adam. „Przyroda i jej elementy. Przedmiot ochrony prawnej czy podmioty prawa?" Radca Prawny. Zeszyty Naukowe 34, nr 1 (2023): 83–97. https://doi.org/10.4467/23921943RP.23.005.18264.
  14. Haładyj, Anna, Katarzyna Kułak-Krzysiak. „Pet Welfare in Municipal Adaptation Plans: Case of Poland" Studia Iuridica Lublinensia 30, nr 3 (2021): 95–107. https://doi.org/10.17951/sil.2021.30.3.95-107.
  15. Hall, Emily J., Sian Beard, Jude Bradbury, Laura Bird, Anne Carter, Sophie Gilbert, Lucy Leicester, Dan G. O'Neill. „Hot Dogs – How is the current UK dog population coping with climate change?". Clinical Abstract presented at BSAVA Congress+Expo 2025, Manchester, March 2025. https://www.researchgate.net/publication/391140304_Hot_Dogs_-_How_is_the_current_UK_dog_population_coping_with_climate_change.
  16. Hall, Emily J., Anne J. Carter, Guaduneth Chico, Jude Bradbury, Louise K. Gentle, Dominic Barfield, Dan G. O'Neill. „Risk Factors for Severe and Fatal Heat-Related Illness in UK Dogs – A VetCompass Study" Veterinary Sciences 9, nr 5 (2022): 231. https://doi.org/10.3390/vetsci9050231.
  17. Hall, Emily J., Anne J. Carter, Dan G. O'Neill. „Dogs Don't Die Just in Hot Cars – Exertional Heat-Related Illness (Heatstroke) Is a Greater Threat to UK Dogs" Animals 10, nr 8 (2020): 1324. https://doi.org/10.3390/ani10081324.
  18. Hall, Emily J., Alan D. Radford, Anne J. Carter. „Surveillance of heat-related illness in small animals presenting to veterinary practices in the UK between 2013 and 2018" Open Veterinary Journal 12, nr 1 (2022): 5–16. https://doi.org/10.5455/OVJ.2022.v12.i1.2.
  19. Kempers, Eva Bernet. „Neither Persons nor Things: The Changing Status of Animals in Private Law" European Review of Private Law 29, nr 1 (2021): 39–70.
  20. Kruk, Emil, red. Ustawa o ochronie zwierząt. Komentarz. Warszawa: Wolters Kluwer, 2024.
  21. Maffei, Maria Clara. „Legal Personality for Nature: From National to International Law", [w:] Trends and Challenges in International Law. Selected Issues in Human Rights, Cultural Heritage, Environment and Sea, red. Maurizio Arcari, Irini Papanicolopulu, Laura Pineschi, 209–238. Cham: Springer, 2022. https://doi.org/10.1007/978-3-030-94387-5_8.
  22. Ministerstwo Klimatu i Środowiska. Podręcznik adaptacji dla miast. Wytyczne do przygotowania Miejskiego Planu Adaptacji do zmian klimatu. Aktualizacja 2023. https://klimada2.ios.gov.pl/wp-content/uploads/2023/09/Podrecznik-adaptacji-dla-miast_aktualizacja-2023_compressed.pdf.
  23. Montes Franceschini, Macarena. „Traditional Conceptions of the Legal Person and Nonhuman Animals" Animals 12 (2022): 1–16. https://doi.org/10.3390/ani12192590.
  24. Naffine, Ngaire. „Who are Law's Persons? From Cheshire Cats to Responsible Subjects" Modern Law Review 66, nr 3 (2003): 346–367. https://doi.org/10.1111/1468-2230.6603002.
  25. Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Zrozumieć adaptację do zmian klimatu. Mini poradnik. B.m., b.d.
  26. Nowak, Maciej J., Milena Bera, Miltiades Lazoglou, Jorge Olcina-Cantos, Dimitra G. Vagiona, Renato Monteiro, Andrei Mitrea. „A Comparison of Urban Climate Change Adaptation Plans in Selected European Cities from a Legal and Spatial Perspective" Sustainability 16 (2024): 1–23. https://doi.org/10.3390/su16156327.
  27. Poradnik adaptacji miasta do zmiany klimatu, red. Wojciech Szymalski. Warszawa: Instytut na Rzecz Ekorozwoju, 2019. https://www.pine.org.pl/wp-content/uploads/2019/07/poradnik_adaptcity.pdf.
  28. Protopopova, Alexandra, Lexis H. Ly, Bailey H. Eagan, Kelsea M. Brown. „Climate Change and Companion Animals: Identifying Links and Opportunities for Mitigation and Adaptation Strategies" Integrative and Comparative Biology 61, nr 1 (2021): 166–181. https://doi.org/10.1093/icb/icab025.
  29. Puczko, Aleksandra. „Czy potrzebna nam osobowość prawna rzek? Rozważania na przykładzie Odry", [w:] Przyszłość prawa administracyjnego: woda jako dobro w prawie administracyjnym, red. Iwona Niżnik-Dobosz, Joanna Człowiekowska, 229–258. Warszawa: Wolters Kluwer, 2025.
  30. Rakoczy, Bartosz. „Od prawa ochrony środowiska do prawa środowiska. Ewolucja aksjologii prawnych podstaw ochrony środowiska" Przegląd Filozoficzny. Nowa Seria, nr 2 (2016): 299–309.
  31. Rzeńca, Agnieszka, Piotr Rzeńca. „Kapitał przyrodniczy miasta", [w:] EkoMiasto#Środowisko. Zrównoważony, inteligentny i partycypacyjny rozwój miast, red. Agnieszka Rzeńca. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, 2022.
  32. Sheikh, Hira, Marcus Foth, Peta Mitchell. „From legislation to obligation: Re-thinking smart urban governance for multispecies justice" Urban Governance 3, nr 4 (2023): 259–268. https://doi.org/10.1016/j.ugj.2023.09.003.
  33. Solaiman, Sheikh M. „Legal personality of robots, corporations, idols and chimpanzees: a quest for legitimacy" Artificial Intelligence and Law 25 (2017): 155–179. https://doi.org/10.1007/s10506-016-9192-3.
  34. Tarchalska, Ewa. „Polityka adaptacyjna w raportach o stanie gmin" Przegląd Komunalny, nr 8 (2023): 80–85.
  35. United Nations, Department of Economic and Social Affairs, Population Division. 2018 Revision of World Urbanization Prospects. https://www.un.org/en/desa/2018-revision-world-urbanization-prospects.
  36. White, Alisa E., Jeff Sebo, Becca Franks, Adalene Minelli, Katrina M. Wyman, Daniel Krupa, Viveca Morris, Toni Sims, Arthur L. Caplan. Wild Animal Welfare in Local Policies on Land Use and the Built Environment. Policy Brief. New York: Guarini Center on Environmental, Energy & Land Use Law, 2024. https://guarinicenter.org/wp-content/uploads/2024/03/Wild-Animal-Welfare-in-Local-Policies-Policy-Brief.pdf.
  37. Wilk, Anna. „Czy polski ustawodawca powinien uznać twory natury za podmioty prawa?" Prawne Problemy Górnictwa i Ochrony Środowiska, nr 1 (2025): 1–16. https://doi.org/10.31261/PPGOS.2025.01.04.
  38. Zacharek, Natalia. „Zwierzę domowe jako członek rodziny w XIX i XXI wieku" Tematy z Szewskiej 19, nr 2 (2017): 96–112. https://doi.org/10.23734/tzs.2017.2.96.112.
  39. Zhao, Jing, Mohammad Javad Koohsari, Jiuling Li, Yufeng Luo, Andrew T. Kaczynski, Gavin R. McCormack, Koichiro Oka, Tomoya Hanibuchi. „Beyond companionship: psycho-social benefits of pet ownership" BMC Public Health 25 (2025): 1–9. https://doi.org/10.1186/s12889-025-23464-y.
  40. Zinsstag, Jakob, et al. „Climate change and One Health" FEMS Microbiology Letters 365, nr 11 (2018): fny085. https://doi.org/10.1093/femsle/fny085.

Downloads

Download data is not yet available.