W polskim porządku konstytucyjnym decentralizacja władzy publicznej stanowi zasadę ustrojową o charakterze normatywnym (art. 15 Konstytucji RP). Równocześnie realizacja zasady społecznej gospodarki rynkowej wymaga dialogu i współpracy państwa z partnerami społecznymi (art. 20). Instytucjonalnym reprezentantem przedsiębiorców powinien być publicznoprawny samorząd gospodarczy - nie został on jednak utworzony. Ustawa o izbach gospodarczych z 1989 r. (art. 2) błędnie nazywa powstające na jej podstawie stowarzyszenia prywatnoprawne „organizacjami samorządu gospodarczego”, co stanowi wynik wadliwego utożsamienia przez ustawodawcę pojęć samorządności i samorządu.
W opracowaniu postawiono tezę, że publicznoprawny samorząd gospodarczy stanowi konstytucyjnie dopuszczalny i systemowo niezbędny instrument realizacji decentralizacji i deregulacji funkcjonalnej w sferze publicznego prawa gospodarczego. Bez jego powołania oba procesy pozostają pozbawione właściwego instytucjonalnego nośnika.
Przedmiotem analizy jest konstytucyjne znaczenie pojęć decentralizacji i samorządu na tle art. 15, 16 oraz 20 Konstytucji RP (z uwzględnieniem regulacji rozdziału VII dotyczących wykonywania i finansowania zadań publicznych) rozpatrywane w odniesieniu do art. 17 ust. 2 Konstytucji RP, który dopuszcza tworzenie samorządu gospodarczego jako szczególnej formy samorządu. Uwzględniono również przepisy powołujące izby rolnicze oraz Polską Izbę Ubezpieczeń, a także brzmienie art. 5 ust. 3 ustawy o izbach gospodarczych. Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że głęboka decentralizacja wykonywania zadań publicznych oraz wymagania deregulacji funkcjonalnej z wykorzystaniem publicznoprawnego samorządu gospodarczego znajdują oparcie w przepisach Konstytucji RP.