Przejdź do głównego menu Przejdź do sekcji głównej Przejdź do stopki

Artykuły

2026: online-first

Wojna w myśli Moziego (Mo Di)

DOI:
https://doi.org/10.36128/cv4zps63
Przesłane
1 sierpnia 2026
Opublikowane
30 października 2026

Abstrakt

Mohism, founded by Master Mo (Mozi), was one of the most significant philosophical schools of ancient China, placing the idea of universal love and obedience to the Will of Heaven at its core.  This philosophy emphasized universal utilitarianism, positing that loving and respecting all people without exception leads to mutual benefit, peace, and social order. Mozi was a staunch opponent of aggressive and offensive warfare, highlighting its immoral nature, destructive impact on the economy and society, and contradiction with the divine order. He criticized the political elites of his time for their inability to distinguish justice from injustice and for portraying bloody conquests as glorious achievements. As an exception to his pacifist doctrine, Mozi permitted so-called punitive expeditions, viewed as justified interventions against despotic rulers to restore peace and order. Recognizing the inevitability of conflicts, the philosopher placed great emphasis on preparing for defensive warfare, including the development of military technology, fortifications, and active diplomacy. Mozi's timeless teachings offer a utopian yet profoundly valuable vision of a world free from war, where justice and mutual care define the standards of governance.

Bibliografia

  1. Antologia literatury chińskiej. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1956.
  2. Bykow Fiodor, Powstanie chińskiej myśli politycznej i filozoficznej. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1978.
  3. Czarnik Tadeusz, Starożytna filozofia chińska. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2001.
  4. Dąbrowski Przemysław, „Myśl polityczno-prawna starożytnych Chin – próba syntezy”, Gdańskie Studia Azji Wschodniej, z. 2 (2012): 29–48.
  5. Els Paul van, „How to End Wars with Words: Three Argumentative Strategies by Mozi and His Followers”, [w:] The Mozi as an Evolving Text. Different Voices in Early Chinese Thought, red. Carine Defoort, Nicolas Standaert. Leiden–Boston: Brill, 2013.
  6. Fraser Chris, „The Mozi and Just War Theory in Pre-Han Thought”, Journal of Chinese Military History, nr 5 (2016).
  7. Hundersmarck Lawrence F., „Mozi”, [w:] Wielcy myśliciele wschodu, oprac. Ian P. McGreal. Warszawa: Wydawnictwo AIFine, 1997.
  8. Kajdański Edward, „Mozi”, [w:] Chiny. Leksykon. Warszawa: Wydawnictwo Książka i Wiedza, 2011.
  9. Karkoszka Andrzej, „Świat bez wojen – marzenie czy utopia? Alternatywne ścieżki rozwoju świata”, [w:] Czy świat należy urządzić inaczej. Schyłek i początek, red. Bogdan Galwas, Paweł Kozłowski, Konrad Prandecki. Warszawa: Komitet Prognoz „Polska 2000 Plus”, 2019.
  10. Liu JeeLoo, Wprowadzenie do filozofii chińskiej. Od myśli starożytnej do chińskiego buddyzmu, tłum. Mieczysław Godyń. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2010.
  11. Masłowska Danuta, Włodzimierz Masłowski, Wielka księga myśli świata. Warszawa: Klub dla Ciebie, 2007.
  12. Mencel Marian, „Konfucjanizm – Chiny pod wpływem tradycji”, Cywilizacja i Polityka, nr 10 (2012): 265–287.
  13. Rogacz Dawid, Chińska filozofia historii. Od początków do końca XVIII wieku. Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM, 2022.
  14. Schwartz Benjamin Isadore, Starożytna myśl chińska. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2009.
  15. Seidler Grzegorz Leopold, Myśl polityczna starożytności. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 1961.
  16. Sopiński Michał, „Natural Law Theory and Its Benefits: Arguments for Adopting New Classical Natural Law Theory Based on a Priority of Persons”, Prawo i Więź, nr 3 (2023): 54–73.
  17. Szpoper Dariusz, „Filozofia wojny Antona Kiersnowskiego”, Prawo i Więź, nr 4 (2025): 545–560.
  18. The Essential Mòzī: Ethical, Political, and Dialectical Writings, tłum. Chris Fraser. Oxford: Oxford University Press, 2020.
  19. The Mozi. A Complete Translation, tłum. Ian Johnston. New York: Columbia University Press / Hong Kong: Chinese University Press, 2010.
  20. Trzewik Jacek, Tobiasz Serafin, „In dubio pro milite? Regulacja prawna testamentów wojskowych na tle projektowanych zmian legislacyjnych”, Prawo i Więź, nr 1 (2024): 42–61.
  21. Yanshi Qin, „Mozi’s Doctrines of «Opposing Military Aggression» and «Impartial Love» and Kant’s «Perpetual Peace»”, Journal of Chinese Humanities, nr 7 (2021).
  22. Zieliński Paweł, „Myśl pedagogiczna Moziego i szkoły moistów”, Pedagogika. Studia i Rozprawy, t. XXXI (2022).

Downloads

Download data is not yet available.

Inne teksty tego samego autora