Koncepcje prawa społeczeństwa cywilnego i obywatelskiego wobec metod wykładni prawa w polskim i niemieckim porządku prawnym - Siemińska, Anna (PRAWO i WIĘŹ, 2023)
Artykuł przedstawia koncepcję społeczeństwa w ujęciu teorii prawa cywilnego, wyjaśniającą przyczyny przyjmowanego rozumienia pojęcia „prawa cywilnego”, jak i stosowaną powszechnie metodę jego wykładni. Punkt wyjścia stanowi przedstawienie niemieckiej koncepcji społeczeństwa cywilnego, z uwzględnieniem jej gospodarczego, społecznego i filozoficznego podłoża. W myśl tej koncepcji, opartej na filozofii niemieckiego idealizmu i naukach ekonomicznych, społeczeństwo cywilne obejmuje materialne potrzeby i gospodarcze interesy obywateli, będące podstawą tworzenia norm prawa cywilnego. Zarówno tworzenie prawa cywilnego, jak i sposób ich odczytania (metoda wykładni prawa cywilnego)- poprzez zrozumienie potrzeb gospodarczych obywateli- umożliwiają rozwój prawa cywilnego, a tym samym- rozwój gospodarczy i społeczny wolnego rynku. Prawo cywilne jest dlatego rozumiane jako prawo społeczeństwa cywilnego. Koncepcja ta, posłużyła do zbadania powszechnie stosowanego w Polsce pojęcia „społeczeństwa obywatelskiego”, w szczególności: wyjaśnienia przyczyn zastąpienia pojęcia „społeczeństwa cywilnego” pojęciem „społeczeństwa obywatelskiego”, a także- zrozumienia konsekwencji tego działania dla współczesnej teorii prawa cywilnego. Badania te pokazują, że pojęcie „społeczeństwa obywatelskiego” może pełnić podobną rolę w polskiej nauce prawa, jaką w niemieckiej nauce prawa cywilnego pełni koncepcja prawa społeczeństwa cywilnego- tj. służąc wyjaśnieniu przyjmowanej powszechnie koncepcji (teorii prawa) oraz metody jego wykładni. Artykuł pokazuje, że nauki pokrewne mają bezpośredni wpływ na naukę prawa- teorię prawa cywilnego oraz jej podstawowe pojęcia, wskazując przy tym praktyczne różnice w teorii polskiego i niemieckiego prawa cywilnego.