Wpływ technologii na konstrukcję uzasadnień orzeczeń sądów administracyjnych - Kowalski, Michał (PRAWO i WIĘŹ, 2024)
W opracowaniu podjęto próbę przedstawienia procesu kształtowania się uzasadnień orzeczeń sądowych na przestrzeni lat oraz wpływu w ostatnim czasie elektronicznych baz orzecznictwa, w szczególności Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych oraz prawniczych serwisów komercyjnych na kształt uzasadnień orzeczeń sądów administracyjnych. Poruszane zagadnienia dotyczą funkcji uzasadniania orzeczenia, jego komunikatywności z uwzględnieniem adresata wypowiedzi, problemu zbytniej obszerności niektórych uzasadnień, powielania treści innych wypowiedzi i uzasadnień sądowych. Podjęto również próbę udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy w najbliższym czasie niektóre algorytmy lub generatory odpowiedzi sztucznej inteligencji mogą zastąpić człowieka w wydawaniu nawet najprostszych orzeczeń sądowych lub w pisaniu ich uzasadnień. Czy pozwala na to technologia, czy godzi się na to człowiek i jakie idą za tym zagrożenia natury prawnej i etycznej w szczególności w zakresie „przerzucania odpowiedzialności” za treść uzasadniania na bota operującego sztuczną inteligencją. Ostatecznie podjęta została próba udzielenia odpowiedni na pytanie czy nawet najbardziej zaawansowany technologicznie program operujący sztuczną inteligencją będzie zdolny do uwzględnienia w ewentualnym orzeczeniu i jego uzasadnieniu pozaprawnych dyrektyw orzeczniczych, takich jak m.in. wewnętrzne poczucie sprawiedliwości sędziego, jego wrażliwość, czy sumienie?