logo czasopisma

Articles

Vol. 58 No. 5 (2025): Prawo i Więź nr 5 (58) 2025

Characteristics of Sources of Nuclear Energy Law in the Polish People's Republic (Until 1986)

DOI:
https://doi.org/10.36128/3nx8qd89
Submitted
11 September 2025
Published
18 November 2025

Abstract

This article discusses the types of formal legal sources that, until 1986, constituted the system of nuclear law in communist Poland. The time frame of this study was determined, on the one hand, by the state's commencement of legislative activity in the area in question (1952) and, on the other hand, by the adoption and entry into force of the first Polish Atomic Law (1986). It was the first legal act of this rank in Poland that comprehensively regulated the safety of nuclear energy and ionising radiation. Furthermore, the new act largely streamlined the previously opaque system of norms, which consisted of acts of varying rank and form originating from numerous state authorities.

References

  1. Aleksandrowicz, Maciej. “Normatywne akty rządowe PRL w ujęciu ówczesnej doktryny. Kilka uwag.” W Ustrój państwa, myśl polityczno-prawna, współczesne systemy rządów. Prace ofiarowane profesorowi zw. nauk prawnych Adamowi Jamrozowi z okazji Jego Jubileuszu, red. Stanisław Bożyk i Artur Olechno, 539 – 552. Białystok: Temida 2, 2018. https://temida2.uwb.edu.pl/static/uploads/tocs/uplfEXdxae54qRQTvr2.pdf.
  2. Bałtrukiewicz, Zenon i Tadeusz Musiałowicz. 100 lat ochrony przed promieniowaniem jonizującym. Warszawa: Centralne Laboratorium Ochrony Radiologicznej, 1999.
  3. Bar, Ludwik. “Resortowe akty normatywne – temat ciągle aktualny.” Państwo i Prawo, nr 8 – 9 (1962): 295 – 312.
  4. Bijak, Jerzy. Problematyka lokalizacji elektrowni jądrowych w Polsce. Referat na posiedzenie rady Naukowo-Technicznej przy Ministrze Ochrony Środowiska i Zasobów Naturalnych. Warszawa, 1987.
  5. Biskupski, Olgierd. “Działalność Państwowej Rady do Spraw Pokojowego Wykorzystania Energii Jądrowej.” W Energia jądrowa w Polsce w latach 1961–1963, red. Józef Hurwic et al., 7 – 11. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1966.
  6. Blomstrand, Edward. Svensk kärnenergi. En exposé över lagstiftningen på kärnenergiområdet från andra världskriget till millennieskiftet. Sztokholm: Statens kärnkraftinspektion, 2005.
  7. Dąbek, Wacław i Andrzej Pawlak. “Rola dozoru jądrowego w procesie lokalizacji elektrowni jądrowych.” W Energetyka jądrowa, człowiek, środowisko, red. Edward Biderman, 138 – 153. Poznań: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, 1989.
  8. Dąbrowski, Przemysław, red. 40 lat Państwowej Agencji Atomistyki 1982–2022. Kronika. Warszawa: Państwowa Agencja Atomistyki, 2023.
  9. Dąbrowski, Przemysław. “Origins, Legal Regulations and Structure of the Atomic Energy Authority (1973–1976). A Historical and Legal Overview of the Subject.” Prawo i Więź, nr 6 (2024): 75 – 85.
  10. Gadkowski, Tadeusz. Odpowiedzialność międzynarodowa państwa za szkodę jądrową. Poznań: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, 1990.
  11. Jabłońska-Bonca, Joanna. Prawo powielaczowe. Studium z teorii państwa i prawa. Gdańsk: Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, 1987.
  12. Jurkowski, Maciej i Ewa Szkultecka. “Regulacje prawne w zakresie wymagań bezpieczeństwa dla elektrowni jądrowych w Polsce.” Prawo i Środowisko, nr 1 (1997): 30 – 31
  13. Jurzysta, Teresa, Tadeusz Musiałowicz i Julian Supliński. “Omówienie przepisów transportowych obowiązujących przy przewozie materiałów promieniotwórczych na drogach publicznych.” W Przepisy prawne dotyczące ochrony przed promieniowaniem, red. Teresa Jurzysta, Tadeusz Musiałowicz i Julian Supliński, 171 – 202. Warszawa: Ośrodek Informacji o Energii Jądrowej, 1975.
  14. Koźmiński, Krzysztof i Barbara Błaszczak. “Umowa o międzynarodowej kolejowej komunikacji towarowej (SMGS) a ochrona interesów stron umowy przewozu – analiza mocy prawnej i sankcji za naruszenie.” Doradztwo Podatkowe – Biuletyn Instytutu Studiów Podatkowych, nr 6 (2025): 4 – 10.
  15. Longchamps, Franciszek. “O źródłach prawa administracyjnego.” W Studia z zakresu prawa administracyjnego. Ku czci prof. dra Mariana Zimmermanna, red. Wiktor Jaśkiewicz, 95 – 104. Warszawa–Poznań: Państwowe Wydawnictwo Naukowe – Oddział w Poznaniu, 1973.
  16. Łustacz, Leon. „O właściwe rozmiary działalności prawotwórczej.” Państwo i Prawo, nr 2 (1956): 294 – 308.
  17. Machnikowska, Anna. “O funkcjonowaniu administracji w PRL uwag kilka.” Studia nad autorytaryzmem i totalitaryzmem, nr 3 (2012): 75 – 96.
  18. Malec, Jerzy i Danuta Malec. Historia administracji i myśli administracyjnej. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2003.
  19. Mikosz, Ryszard. “Przedmiot prawa atomowego.” Problemy prawne górnictwa, t. 16/17 (1995): 121 – 133. https://bazhum.muzhp.pl/media/texts/prawne-problemy-gornictwa/1995-tom-1617/prawne_problemy_gornictwa-r1995-t16_17-s121-133.pdf.
  20. Młynarkiewicz, Kamil. “State Council for the Peaceful Uses of Nuclear Energy. Statutory Position, Scope of Action, Competences and Tasks.” Annales Pomorienses. Ius, nr 3 (2024): 136 – 148. https://doi.org/10.34858/api.3.2024.74.
  21. Musiałowicz, Tadeusz. Dlaczego w krajach RWPG nie wprowadzono sowieckich przepisów ochrony radiologicznej, Raport CLOR 134. Warszawa: Centralne Laboratorium Ochrony Radiologicznej, 1998.
  22. Musiałowicz, Tadeusz. “Działalność normalizacyjna w dziedzinie ochrony radiologicznej.” Bezpieczeństwo Jądrowe i Ochrona Radiologiczna, nr 10 (1991): 13 – 16.
  23. Musiałowicz, Tadeusz. “Historia wprowadzania przepisów transportu materiałów promieniotwórczych.” Postępy Techniki Jądrowej, nr 2 (2010): 25 – 28.
  24. Musiałowicz, Tadeusz. “Jak powstawały w Polsce przepisy i normy ochrony radiologicznej.” Normalizacja, nr 11 (1996): 19 – 29.
  25. Musiałowicz, Tadeusz. “Początki przepisów z zakresu ochrony przed promieniowaniem w Polsce.” Postępy Techniki Jądrowej, nr 4 (2010): 35 – 38.
  26. Nowacki, Tomasz R. “Ewolucja prawnego statusu organów nadzorujących bezpieczeństwo wykorzystywania energii jądrowej w Polsce.” Zeszyty Prawnicze UKSW, nr 3 (2018): 115 – 149. https://doi.org/10.21697/zp.2018.18.3.05.
  27. Nowacki, Tomasz R. “Możliwość uznania standardów bezpieczeństwa MAEA za źródło prawa w świetle Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.” W Księga pamiątkowa w czterdziestolecie pracy naukowej prof. B. Banaszaka, red. Helena Babiuch, Piotr Kapusta i Justyna Michalska, 639 – 659. Legnica: Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa im. Witelona w Legnicy, 2017.
  28. Nowacki, Tomasz R. “Od nacjonalizacji do regulacji. Prawodawstwo energetyczne w Polsce w latach 1945–1997.” Studia Iuridica Toruniensia, t. 31 (2022): 223 – 244. https://doi.org/10.12775/SIT.2022.035.
  29. Nowacki, Tomasz R. “Organy dozoru jądrowego w strukturze administracji rządowej w Polsce.” Zeszyty Prawnicze Biura Analiz Sejmowych, nr 1 (2021): 9 – 38. https://doi.org/10.31268/zpbas.2021.02.
  30. Nowacki, Tomasz R. “Prapoczątki prawa energii jądrowej w Polsce. Ustawodawstwo II Rzeczypospolitej.” Prawo i Więź, nr 6 (2024): 29 – 54. https://doi.org/10.36128/PRIW.VI53.1090.
  31. Nowacki, Tomasz R. “Przepisy dotyczące ochrony radiologicznej w II Rzeczypospolitej.” W Sapientia ars vivendi putanda est. Księga jubileuszowa z okazji 60. urodzin profesora Dariusza Szpopera, red. Przemysław Dąbrowski, Anna Korzeniewska-Lasota, Mikołaj Tarkowski, Adam Ćwikła, Maciej Helmin i Oskar Kanecki, 691 – 713. Sopot: Arche, 2024.
  32. ”Ochrona przed promieniowaniem jądrowym.” W Atomistyka polska w latach 1964–1972, red. Jan Felicki et al., 289 – 324. Warszawa: Ośrodek Informacji o Energii Jądrowej, 1974.
  33. Pawłowski, Cezary. Przepisy o środkach zabezpieczających lekarzy, pracowników pomocniczych i chorych w czasie stosowania promieni X do celów rozpoznawczych i leczniczych oraz warunki pracy lekarzy i personelu pomocniczego w zakładach rentgenologicznych. Warszawa: Lekarski Instytut Naukowo-Wydawniczy, 1947.
  34. Pichlak, Maciej. Zamknięty system źródeł prawa. Studium instytucjonalizacji dyskursu prawniczego. Wrocław: Prawnicza i Ekonomiczna Biblioteka Cyfrowa, 2013. https://www.bibliotekacyfrowa.pl/publication/41255.
  35. Plucińska, Henryka. Andrzej Sołtan 1897–1959. Monografia bio-bibliograficzna. Otwock–Świerk: Instytut Problemów Jądrowych im. Andrzeja Sołtana, 1991. https://inis.iaea.org/records/c1rvp-xt352.
  36. Pospieszalski, Karol M. “O pojęciu organu państwowego.” Ruch Prawniczy, Socjologiczny i Ekonomiczny, nr 1 (1972): 23 – 41.
  37. Roman, Jerzy. “Organizacja ochrony radiologicznej w Polsce.” Biuletyn Informacyjny. Biuro Pełnomocnika Rządu do Spraw Wykorzystania Energii Jądrowej, nr 2 (1958): 2 – 10.
  38. Rotnicki, Julian. “Ochrona przed promieniowaniem jądrowym.” W Energia jądrowa w Polsce w latach 1955–1960, red. Józef Hurwic et al., 189 – 198. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1963.
  39. Rotnicki, Julian. “Zagadnienia organizacyjno-prawne ochrony przed promieniowaniem.” W Energia jądrowa w Polsce w latach 1961–1963, red. Józef Hurwic et al., 315 – 322. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1966.
  40. Rozmaryn, Stefan. “O rozporządzeniach i uchwałach Rządu.” Państwo i Prawo, nr 10 (1953): 435 – 459.
  41. Rozmaryn, Stefan. Polskie prawo państwowe. Warszawa: Książka i Wiedza, 1951.
  42. Rozmaryn, Stefan. Ustawa w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1964.
  43. Skrzydło, Wiesław. “Instytucja Rady Ministrów w okresie Polski Ludowej (1944–1989).” W Rada Ministrów. Organizacja i funkcjonowanie, red. Andrzej Bałaban, 81 – 104. Zakamycze: Kantor Wydawniczy ZAKAMYCZE, 2002.
  44. Sommer, Jerzy. Działalność prawotwórcza Rady Ministrów PRL w świetle założeń ustrojowych i praktyki. Wrocław: Państwowe Wydawnictwo Naukowe – Oddział Wrocławski, 1968.
  45. Trzciński, Janusz. “Prezydium Rządu w PRL.” W Studia nad rządem PRL w latach 1952–1980, red. Marian Rybicki, 202 – 243. Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk–Łódź: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1985.
  46. Wronkowska, Sławomira. “Źródła prawa w projekcie konstytucji Komisji Konstytucyjnej Zgromadzenia Narodowego.” Przegląd Legislacyjny, nr 4 (1996): 31 – 43.
  47. Ziembiński, Zygmunt. “O normowaniu procesu prawotwórstwa w PRL.” Państwo i Prawo, nr 10 (1975): 20 – 29.

Downloads

Download data is not yet available.