logo czasopisma

Articles

2026: online-first

Public Law Chambers of Commerce as an Instrument of Decentralisation and Functional Deregulation in Public Economic Law: A Constitutional Analysis

DOI:
https://doi.org/10.36128/yxtxgm07
Submitted
31 July 2026
Published
4 November 2026

Abstract

Under the Polish constitutional order, the decentralization of public authority constitutes a normative systemic principle (Article 15 of the Constitution of the Republic of Poland). At the same time, the realization of the social market economy principle requires dialogue and cooperation between the state and social partners (Article 20). The institutional representative of entrepreneurs ought to be public law chambers of commerce — yet no such body has been established. The Act on Chambers of Commerce of 1989 (Article 2) erroneously designates the private-law associations formed under its provisions as "organizations of economic self-government", a result of the legislator's flawed conflation of the concepts of self-administration and self-government.

The article advances the thesis that public law chambers of commerce constitute a constitutionally admissible and systemically indispensable instrument for the realization of decentralization and functional deregulation within the sphere of public economic law. In the absence of such a body, both processes remain deprived of an adequate institutional vehicle.

The analysis examines the constitutional meaning of the concepts of decentralization and self-government under Articles 15, 16, and 20 of the Constitution - with reference to Chapter VII provisions on the performance and financing of public tasks - in relation to Article 17(2), which permits the establishment of public-law chambers of commerce as a particular form of special self-government. Consideration is also given to the statutory provisions establishing agricultural chambers and the Polish Insurance Chamber, as well as to Article 5(3) of the Act on Chambers of Commerce. The analysis leads to the conclusion that a deep decentralization of the performance of public tasks nd the requirements of functional deregulation through public law chambers of commerce are grounded in the provisions of the Constitution of the Republic of Poland.

References

  1. Bogusław, Banaszak. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz. Wyd. 2, 2012.
  2. Bandarzewski, Kazimierz. Samorząd gospodarczy w prawie polskim: studium prawne. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2014.
  3. Banaszak, Bogusław. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz. Warszawa: C.H. Beck, 2009.
  4. Baldwin, Robert, Martin Cave i Martin Lodge. Understanding Regulation. Theory, Strategy, and Practice. Oxford University Press, Second Edition, 2011.
  5. Bigo, Tadeusz. Związki publiczno-prawne w świetle ustawodawstwa polskiego, Warszawa, 1928.
  6. Black, Julia. “Critical Reflection on Regulation.” Australian Journal of Legal Philosophy Nr 27, 2002, 1-27.
  7. Błachucki, Mateusz. „Przemiany ustrojowe samorządu specjalnego w prawie administracyjnym”, Krzysztof Wąsowski i Katarzyna Zalasińska, Prace studialne Warszawskiego Seminarium Aksjologii Administracji, t. 3, Kraków 2014.
  8. Brzeziński, Kamil, Tomasz Dorożyński, Agnieszka Kretek-Kamińska i Piotr Marciniak. „Reprezentatywność organizacji przedsiębiorców w dialogu z administracją publiczną.” Studia Prawno-Ekonomiczne, nr 129 (2023): 79–100.
  9. Brzeziński, Kamil, Tomasz Dorożyński, Agnieszka Kretek-Kamińska, Piotr Marciniak i Olga Korczyńska. „Towards a new sectoral model of chambers of commerce: Exploratory survey of business environment organisations in Poland.” Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego, 12 (2024): 2–16.
  10. Chlipała, Monika, "Unormowania prawne dekoncentracji wewnętrznej w samorządzie terytorialnym", Przegląd Prawa Publicznego, 2013/10, 99-108.
  11. Dąbrowski, Karol, Tomasz Dorożyński i Piotr Marciniak. „The Justification of the Sectoral Model of Chambers of Commerce – Polish Perspective.” Studia Iuridica Lublinensia, nr 5 (2023): 53–75.
  12. Długosz, Tomasz. Społeczna gospodarka rynkowa jako kryterium organizacji gospodarki, Gdańskie Studia Prawnicze, Tom XXXVII, 2017, 18–21.
  13. Fundowicz, Sławomir. Decentralizacja administracji publicznej w Polsce, Wydawnictwo KUL, 2005.
  14. Garlicki, Leszek i Marek Zubik. „Komentarz do art. 20”, Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, t. 1, Warszawa 1999.
  15. Garlicki, Leszek red. Komentarz do Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, t. I–V. Warszawa: Wydawnictwo Sejmowe, 1999–2007.
  16. Garlicki, Leszek i Marek Zubik red. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, t. I–II. Warszawa: Wydawnictwo Sejmowe, 2016.
  17. Górka, Marta. "Rodzaje dekoncentracji wewnętrznej w materialnym prawie administracyjnym", Małgorzata Giełda i Renata Raszewska-Skałecka red. Administracja publiczna wobec wyzwań i oczekiwań społecznych, 2015, Uniwersytet Wrocławski, 51-65.
  18. Grelowski, Zbigniew. Samorząd specjalny gospodarczy – zawodowy – wyznaniowy według obowiązujących ustaw w Polsce, Katowice 1947.
  19. Guziejewska, Beata i Piotr Marciniak. „Znaczenie dorobku nowej ekonomii instytucjonalnej dla rozwoju idei powszechnego samorządu gospodarczego w Polsce”, Studia Prawno-Ekonomiczne, t. CXIX 2021, 231-253.
  20. Hancher, Leigh i Michael Moran. “Introduction: Regulation and Deregulation.” European Journal of Political Research 17, no. 2 (1989): 129–36. https://doi.org/10.1111/j.1475-6765.1989.tb00186.x.
  21. Hood, Christopher i Helen Margetts, The Tools of Government in the Digital Age, Red Globe Press, 2007.
  22. Kmieciak, Robert, Paweł Antkowiak i Adam Jaskulski. Pożądany kierunek zmian modelu samorządu gospodarczego w Polsce, Warszawa-Poznań: Wydawnictwo Naukowe WNPiD UAM, 2016.
  23. Kosikowski, Cezary. Publiczne prawo gospodarcze Polski i Unii Europejskiej, LexisNexis, 2010.
  24. Marciniak, Piotr. „Five key differences between chambers of commerce in United Kingdom, Belgium and Poland.” Studia Prawa Publicznego, nr 4 (2023): 95–115.
  25. Marciniak, Piotr. Sektorowy model samorządu gospodarczego. Założenia i perspektywa wprowadzenia w Polsce. Warszawa: C.H. Beck, 2023.
  26. Marciniak, Piotr. „Nowoczesna gospodarka wymaga eksperckiego samorządu gospodarczego. Wprowadzenie do modelu sektorowego.” Prawo i Więź, nr 4(57), 2025, 469–492.
  27. Marciniak, Piotr. Building Institutional Effectiveness of Public law Chambers of Commerce: an Introduction to the Sectoral model, Krytyka Prawa, tom 17, nr 3/2025, pp. 212–235.
  28. Niczyporuk, Janusz. Dekoncentracja administracji publicznej. Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, 2006.
  29. Niewiadomski, Zygmunt red. Publiczne prawo gospodarcze. Warszawa: C.H. Beck, 2019.
  30. Niewiadomski, Zygmunt. Samorząd terytorialny [w:] Roman Hauser, Zygmunt Niewiadomski i Andrzej Wróbel red. System Prawa Administracyjnego, red. Warszawa 2011, 131-136.
  31. Olejniczak-Szałowska, Ewa. „Geneza, pojęcie i cechy samorządu terytorialnego”, Małgorzata Stahl red. Prawo administracyjne. Pojęcia, instytucje, zasady w teorii i orzecznictwie, Warszawa 2019
  32. Osborne, David i Ted Gaebler. Reinventing Government: How The Entrepreneurial Spirit Is Transforming The Public Sector, Addison Wesley, 1992.
  33. Pilgrim, Marcus i Ralf Meier. National Chambers of Commerce – A Primer on the Organization and Role of Chamber System. Washington: Centre for International Private Enterprise, 1995.
  34. Sack, Detlef red. Chambers of Commerce in Europe. Self-Governance and Institutional Change. Cham: Palgrave Macmillan, 2021.
  35. Safjan, Marek i Leszek Bosek red. Konstytucja RP. Komentarz, Wydawnictwo: C.H. Beck, 2016.
  36. Sarnecki, Paweł. „Artykuł 15.” [w:] Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, t. I, red. Leszek Garlicki i Marek Zubik. Warszawa: Wydawnictwo Sejmowe, 2016.
  37. Sarnecki, Paweł. „Artykuł 17.” [w:] Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, t. I, red. Leszek Garlicki i Marek Zubik. Warszawa: Wydawnictwo Sejmowe, 2016.
  38. Sarnecki, Paweł. „Rozdział VII - art. 163–172”, Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz. Tom IV, red. Leszek Garlicki, Warszawa 2005.
  39. Sarnecki, Paweł red. Prawo konstytucyjne Rzeczypospolitej Polskiej. Warszawa: C.H. Beck, 2014.
  40. Stahl, Małgorzata red. Prawo administracyjne: Pojęcia, instytucje, zasady w teorii i orzecznictwie. Warszawa: Wolters Kluwer, 2020.
  41. Stasikowski, Rafał. "Regulacja jako nowa funkcja współczesnej administracji publicznej w Polsce’”, Studia Prawnicze Zeszyt 3 (173), 2007, 27-58.
  42. Sypniewski, Dominik. "Udział samorządu gospodarczego w wykonywaniu zadań publicznych z zakresu administracji gospodarczej". RAIP Specjalny, XXIV (2024): 59-69.
  43. Szkudlarek, Piotr. „Regulacja jako instrument oddziaływania państwa na gospodarkę.” Prace Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu nr 113, 2010, 927-937.
  44. Walkowiak, Katarzyna. „Podstawy teoretyczne samorządu zawodowego geodetów i kartografów.” Przegląd Geodezyjny, nr 11 (2014): 8–10.
  45. Wróblewski, Bartłomiej. „Na co odpowiada deregulacja? Inflacja prawa a nadregulacja”, Prawo i Wieź nr 3/62, 2026.
  46. Woźnicki, Jerzy. Deregulacja w systemie szkolnictwa wyższego, Fundacja Rektorów Polskich, 2015.
  47. Wykrętowicz, Stanisław [red.]. Obywatelski projekt ustawy o izbach przemysłowo-handlowych w Polsce, Poznań: Wydawnictwo Wyższej Szkoły Bankowej, 2012.
  48. Wykrętowicz, Stanisław. „Powstanie i rozwój samorządu gospodarczego w Europie i w Polsce.” W Spór o samorząd gospodarczy w Polsce, red. Stanisław Wykrętowicz, 13–35. Poznań: Wydawnictwo Wyższej Szkoły Bankowej, 2005.
  49. Zimmermann, Jan. Prawo administracyjne. Warszawa: Wolters Kluwer, 2022.
  50. Zasady pomiaru kosztów regulacyjnych ponoszonych przez adresatów aktów prawnych, MPiT, 2019: https://www.gov.pl/attachment/e7ef6501-d2c-8-4cfa-a3e9-0942e5cb32ce.
  51. Akty prawne
  52. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. 1997 nr 78 poz. 483 ze zm.).
  53. Ustawa z dnia 30 maja 1989 r. o izbach gospodarczych (Dz. U. 1989 Nr 35 poz. 195 z późn. zm.).
  54. Ustawa z dnia 14 grudnia 1995 r. o izbach rolniczych (Dz.U. 1996 nr 1 poz. 3 z późn. zm.).
  55. Ustawa z dnia 22 maja 2003 r. o działalności ubezpieczeniowej (Dz.U. 2003 nr 124 poz. 1151 z późn. zm.).
  56. Ustawa z dnia 11 września 2015 r. o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej (Dz.U. 2015 poz. 1844 z późn. zm.).
  57. Orzecznictwo
  58. Wyrok TK z dnia 18 lutego 2003 r. K 24/02.

Downloads

Download data is not yet available.

Most read articles by the same author(s)