logo czasopisma

Articles

Vol. 54 No. 1 (2025): Law and Social Bonds nr 1 (54) 2025

A person on the autism spectrum as a victim in a Polish criminal trial. Is this an equal opportunities process in terms of Strasbourg standards?

DOI:
https://doi.org/10.36128/PRIW.VI54.848
Submitted
3 February 2024
Published
9 May 2025

Abstract

The aim of the paper is to analyse the extent to which the rules of criminal procedure allow for equal opportunities for victims of autism spectrum disorder in the course of Polish criminal proceedings, in order to implement the Strasbourg standards. In his publication, the author presents the special needs of people on the autism spectrum. Due to their disability, these people can exercise their right to go to court, provided that they are provided with appropriate procedural solutions. The author then outlined the Strasbourg standards defined by the European Court of Human Rights in its judgments on the right to a court. The analysis shows that the Court recommends the introduction of specific mechanisms to enable each person to actually benefit from the criminal justice system. A detailed analysis was then carried out of the Polish criminal procedure rules, which can equalise opportunities for victims on the autism spectrum to access criminal proceedings. The analysis was based mainly on the new provision, Article 185e of the Code of Criminal Procedure. The author drew specific scientific conclusions from the analysis. First of all, it was noted that certain mechanisms have recently been introduced, thanks to which an autistic person, as an aggrieved party, has a greater influence on the course of his or her case. However, there are still some shortcomings that need to be addressed. The author has therefore formulated some de lege ferenda postulates.

References

  1. Bluestone Judith, The Fabric of Autism, Weaving The Threads Into A Congent Theory tłum. Maria Dąbrowska-Jędral, Agnieszka Klimek. San Rafael, CA: Book Publishing Company, 2005.
  2. Burdzik Marcin, „Ochrona interesów pokrzywdzonego z zaburzeniami psychicznymi na gruncie polskiej procedury karnej” Państwo i Prawo, nr 12 (2022): 116-132.
  3. Czeszejko-Sochacki Zdzisław, „Prawo do sądu w świetle Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (Ogólna charakterystyka)” Państwo i Prawo, z. 11-12 (1997): 86-102.
  4. Drozdowska Urszula, „Wykładnia art. 4a ust. 1 pkt 2 ustawy o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży w świetle orzecznictwa Sądu Najwyższego i poglądów doktryny prawa” Miscellanea Historico-Iuridica XV, nr 1 (2016): 301-316.
  5. Federowicz Kamil, „Wybrane aspekty przesłuchania przez organ nieuprawniony pokrzywdzonego i świadka, o których mowa w art. 185a–185c kodeksu postępowania karnego” Przegląd Sądowy, nr 2 (2016): 71-82.
  6. Filipek Józef, Jednostka w demokratycznym państwie prawa. Bielsko-Biała: Wydawnictwo Wyższa Szkoła Administracji, 2003.
  7. Filipkowski Wojciech, Elżbieta Zatyka, Ewa Glińska, Emilia Jurgielewicz-Delegacz, „Szczegółowa koncepcja badań prawno-kryminologicznych”, [w:] Bezpieczeństwo osób niewidomych i słabowidzących w ruchu drogowym. Wybrane aspekty praktyczne, red. Katarzyna Laskowska, Wojciech Filipkowski, Ewa Glińska. 25-54. Białystok: Wydawnictwo Wydziału Prawa Uniwersytetu w Białymstoku, 2014.
  8. Gryszka-Mędrek Zuzanna, „Wprowadzenie alternatywnych i wspomagających metod komunikacji u dziecka z mózgowym porażeniem dziecięcym” Logopedia Silesiana, nr 1 (2012): 140-158.
  9. https://bazhum.muzhp.pl/media/files/Logopedia_Silesiana/Logopedia_Silesiana-r2012-t1/Logopedia_Silesiana-r2012-t1-s140-158/Logopedia_Silesiana-r2012-t1-s140-158.pdf.
  10. Kaczmarska Dorota, „Przesłuchanie małoletniego pokrzywdzonego w świetle nowelizacji kodeksu postępowania karnego” Prokuratura i Prawo, nr 1 (2014): 14-28.
  11. https://www.gov.pl/web/prokuratura-krajowa/numer-1-2014.
  12. Klejnowska Monika, „Kilka uwag na tle znowelizowanych przepisów art. 185a i art. 185b k.p.k. dotyczących przesłuchania małoletniego w procesie karnym” Ius et Administratio, z. 2 (2014): 33-46.
  13. https://iusetadministratio.eu/wp-content/Zeszyty_naukowe/2014/2_2014/2_2014_3_Monika_Klejnowska.pdf.
  14. Kruk Ewa, „Ochrona prawna małoletniego w procesie karnym. Uwagi na tle art. 185a– c Kodeksu postępowania karnego” Teka Komisji Prawniczej PAN Oddział w Lublinie, nr 1 (2019): 113-129.
  15. https://tkp.edu.pl/wp-content/uploads/2020/03/TKP_XII_2019_nr1_8_EwaKruk.pdf.
  16. Kulesza Cezary, „Komentarz do art. 185e”, [w:] Kodeks postępowania karnego. Komentarz, red. Katarzyna Dudka. 408-410. Warszawa: Wolters Kluwer, 2023.
  17. Maj Łukasz, „Wspomagające i alternatywne metody komunikacji (augmentative and alternative methods of communication – AAC) w rozwijaniu funkcji poznawczych” Logopedia, nr 2 (2022): 335-349.
  18. https://www.logopedia-ptl.pl/index.php/logopedia/article/view/211.
  19. Oksztulski Maciej, „Prawo do godności osób autystycznych”, [w:] Umiędzynarodowienie krajowego obrotu prawnego, t. I, red. Maciej Perkowski, Wojciech Zoń. 91-120. Białystok: Wydawnictwo Prawo i Partnerstwo, 2016.
  20. https://repozytorium.uwb.edu.pl/jspui/bitstream/11320/8268/1/Umi%C4%99dzynarodowienie%20krajowego%20obrotu%20prawnego%20I.%20Maciej%20Oksztulski.pdf.
  21. Płońska Emilia, „Małoletni z autyzmem jako uczestnik procesu karnego”, [w:] Prawa dziecka. Pespektywa publicznoprawna, red. Dagmara Jaroszewska-Choraś, Agnieszka Kilińska-Pękacz, Agnieszka Wedeł-Domaradzka. 305-316. Bydgoszcz: Wydawnictwo Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego, 2019.
  22. Płońska Emilia, „Dyskryminacja, wykluczenie, wiktymizacja osób autystycznych”, [w:] Autyzm a prawo, red. Adam Górski, Błażej Kmieciak. 54-83. Warszawa: Difin, 2019.
  23. Płońska Emilia, „Niewygodni, niewidoczni i niechciani – formy wiktymizacji osób z autyzmem”, [w:] Aksjologiczne i prawne aspekty niepełnosprawności, red. Anna Drabarz. 57-75. Białystok: Temida 2, 2020.
  24. Sowała Marcin, „Ewolucja procesowej ochrony pokrzywdzonego przestępstwami seksualnymi w toku przesłuchania – analiza art. 185c Kodeksu postępowania karnego” Prawo w Działaniu, nr 49 (2021): 99-112.
  25. https://cejsh.icm.edu.pl/cejsh/element/bwmeta1.element.ojs-doi-10_32041_pwd_4907.
  26. Stefański Ryszard Andrzej, „Komentarz do art. 51”, [w:] Kodeks postępowania karnego., t. I, Komentarz do art. 1-166, red. Ryszard Andrzej Stefański, Stanisław Zabłocki. 718-727. Warszawa: Wolters Kluwer, 2017.
  27. Sychta Katarzyna, „Komentarz do art. 185e”, [w:] Kodeks postępowania karnego. Komentarz, red. Jarosław Zagrodnik. Lex, 2023.
  28. Szafraniec Krystyna, Paweł Szymborski, „Niepełnosprawni – przełamywanie stereotypów i barier integracji” Studia BAS, nr 2 (2015): 123-148.
  29. http://bazekon.icm.edu.pl/bazekon/element/bwmeta1.element.ekon-element-000171411111.
  30. Szafrańska Anida, „Uczeń z autyzmem wysokofunkcjonującym w szkole – studium przypadku” Niepełnosprawność – Zagadnienia, Problemy, Rozwiązania, nr 3 (2017): 118-134.
  31. https://cejsh.icm.edu.pl/cejsh/element/bwmeta1.element.desklight-ec7f5d3d-ec96-47f9-8fc4-5688c6c6ae1e.
  32. Wiśniewski Leszek, Podstawowe prawa jednostki i ich sądowa ochrona. Warszawa: Wydawnictwo Sejmowe, 1997.
  33. Wiktorzak Katarzyna, „Glosa do wyroku Sądu Najwyższego z dnia 17 lutego 2016 r., III KK 394/15” Białostockie Studia Prawnicze, nr 1 (2018): 233-241.
  34. https://repozytorium.uwb.edu.pl/jspui/bitstream/11320/7003/1/BSP_23_1_K_Wiktorzak_Glosa_do_wyroku_Sadu_Najwyzszego_z_dnia_17_lutego_2016_r.pdf.
  35. Witusik Andrzej, Tadeusz Pietras, Ewelina Buczyńska, Artur Kultys, „Niepełnosprawność intelektualna a autyzm”, [w:] Niepełnosprawność intelektualna – etiopatogeneza, epidemiologia, diagnoza, terapia, red. Kinga Bobińska, Tadeusz Pietras, Piotr Gałecki. 259-271. Wrocław: Wydawnictwo Continuo, 2012.
  36. Zoń Wojciech, „Report on the Implementation of the Project No Autism! The Education and Personal Development of the Doctoral Student with Autism – The Status Quo and Interdisciplinary Optimization of Social and Professional Perspectives” Eastern European Journal of Transnational Relations, nr 2 (2018): 63-67.
  37. https://repozytorium.uwb.edu.pl/jspui/bitstream/11320/7943/1/EEJTR%20%282018%29%20Vol.%202%20No.%202%20Zo%c5%84.pdf.

Downloads

Download data is not yet available.