logo czasopisma

Artykuły

Tom 59 Nr 6 (2025): Prawo i Więź nr 6 (59) 2025

Obowiązek ochrony życia dzieci i młodzieży jako konstytucyjny imperatyw państwa. Analiza problemu samobójstw nieletnich w świetle art. 38 Konstytucji RP

DOI:
https://doi.org/10.36128/nq7gd519
Przesłane
13 listopada 2025
Opublikowane
23 grudnia 2025
Wersje

Abstrakt

This paper examines the constitutional obligation to protect life, arising from Article 38 of the Constitution of the Republic of Poland, in the context of the growing phenomenon of suicide among children and adolescents. The aim of the study is to define the scope of the state's constitutional responsibility, identify systemic barriers to preventing juvenile suicide, and present de lege ferenda and de lege lata recommendations. The paper incorporates a dogmatic, legal, and comparative analysis, thus highlighting the need for urgent legislative and institutional action to effectively protect the lives of our youngest citizens.

Bibliografia

  1. Bodnar Adam, „Skuteczność Europejskiej Konwencji Praw Człowieka w Polsce”, [w:] Skuteczność prawa: Konferencja Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego, 27 lutego, red. Tomasz Giaro. 189-213. Warszawa: Liber, 2010.
  2. Brodniak Włodzimierz A., Ramowy program zapobiegania samobójstwom w Polsce na lata 2012-2015. https://suicydologia.org/wp-content/uploads/2016/09/zal4_samobojoglo_02102013.pdf.
  3. Centrum Terapii Psyche, Jakie są najczęstsze problemy, z którymi zgłaszają się osoby LGBTQ+ do psychoterapeuty. https://centrum-psyche.com.pl/jakie-sa-najczestsze-problemy-z-ktorymi-zglaszaja-sie-osoby-lgbtq-do-psychoterapeuty-i-jaki-maja-wplyw-na-ich-zdrowie-psychiczne/.
  4. Chmaj Marek, Wolności i prawa człowieka w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Warszawa: Wolters Kluwer, 2008.
  5. Complak Krystian, „Uwagi o godności człowieka oraz jej ochrona w świetle nowej konstytucji” Przegląd Sejmowy, nr 5 (1998): 41-52.
  6. Czepek Jakub, Zobowiązania pozytywne państwa w sferze praw człowieka pierwszej generacji na tle Europejskiej Konwencji Praw Człowieka. Olsztyn: Wydawnictwo Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego, 2014.
  7. Czyżewska Monika, „Problem krzywdzenia dzieci. Postawy i doświadczenia pracowników szkół” Dziecko krzywdzone, nr 2 (2008): 75-99.
  8. „De lege ferenda”, [w:] Encyklopedia PWN. https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/3891090/de-lege-ferenda.html.
  9. Duniewska Zofia, „Prawo administracyjne – wprowadzenie”, [w:] Instytucje prawa administracyjnego. System Prawa Administracyjnego, t. I, wyd, 2, red. Roman Hauser, Zygmunt Niewiadomski, Andrzej Wróbel. 61-198. Warszawa: C. H. Beck, 2015.
  10. Efekt Wertera. https://neurotyk.pl/efekt-wertera/.
  11. Gardocka Teresa, Paweł Kowalski, „Prawna ochrona życia w Konstytucji RP. Czy wprowadzenie dopuszczalności eutanazji w Polsce byłoby zgodne z Konstytucją?” Medyczna Wokanda, nr 10 (2018): 9-16.
  12. Gorczyca Michał, Polska krajem samobójców?. https://www.mp.pl/pacjent/psychiatria/aktualnosci/301032,polska-krajem-samobojcow.
  13. Gromelska Aleksandra, „Sytuacja zdrowotna dzieci w Polsce – aktualne problemy i wyzwania dla polityki zdrowotnej”, [w:] Współczesne wyzwania polityki społecznej wobec rodziny. 269-285. Wrocław: Uniwersytet Ekonomiczny 2010.
  14. Juszkiewicz Izabela, Malwina Socha, Zdrowie psychiczne dzieci i młodzieży. Pomoc psychologiczno – pedagogiczna w przedszkolu/szkole w sytuacji kryzysowej (z uwzględnieniem zaburzeń zachowania w tym zachowań agresywnych/autoagresywnych, niepełnosprawności intelektualnej oraz autyzmu). Warszawa: ORE, 2022.
  15. Kasznica Stanisław, Polskie prawo administracyjne. Pojęcia i instytucje zasadnicze. Poznań: Wydawnictwo Prawnicze, 1947.
  16. Kędzia Zdzisław, „Prawo do życia”, [w]: Prawa człowieka. Model prawny, red. Roman Wieruszewski. 170-185. Wrocław-Warszawa-Kraków: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, 1991.
  17. Kłapciński Michał, Joanna Rymaszewska, „Podejście terapeutyczne oparte na Otwartym Dialogu – o fenomenie skandynawskiej psychiatrii” Psychiatria Polska, nr 6 (2015): 1179-1190.
  18. Koprowicz Róża Wanda, „Metoda Otwartego Dialogu — Przegląd badań międzynarodowych oraz sytuacja w Polsce” Psychoterapia, 1 (2025): 19-28.
  19. Krajowy Program Zapobiegania Zachowaniom Samobójczym – w dniu 30 marca 2021 r. Rada Ministrów przyjęła Narodowy Program Zdrowia (NPZ) na lata 2021-2025. https://zapobiegajmysamobojstwom.pl/.
  20. Lang Marta, Prawo do życia w świetle standardów praw człowieka. Toruń: Jagielloński Instytut Wydawniczy, 2021.
  21. Lipska Julia, Klaudia Karina Leś, „Statystyki samobójstw i prób samobójczych wśród dzieci i młodzieży w Europie w relacji do pandemii COVID-19” Psychiatria i Psychologia Kliniczna, 2 (2024): 182-188.
  22. Malinowska-Cieślik Marta, Michał Zabdyr-Jamróz, Bartosz Balcerzak, Monika Ścibor, „Ocena prewencji przemocy wobec dziecka w Polsce z perspektywy zdrowia publicznego” Zdrowie Publiczne i Zarządzanie, nr 1 (2014): 3-16.
  23. Michalska Anna, „Prawo do życia w traktatach międzynarodowych” Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny, z. 3 (1984): 73-94.
  24. Models of Child Health Appraised. https://cordis.europa.eu/project/id/634201/pl.
  25. Moran Paul, Carolyn Coffey, Helena Romaniuk, Craig Olsson, Rohan Borschmann, John B. Carlin, George C. Patton, „The Natural History of Self-Harm from Adolescence to Young Adulthood. A Population-Based Cohort Study” Lancet, 21 stycznia (2012): 236-243.
  26. Palma Jolanta, „Problem samobójstw a rozwiązania systemowe” Rocznik Polskiego Towarzystwa Suicydologicznego i Uczelni Łazarskiego, t. VIII (2016): 27-34.
  27. Profilaktyka zagrożeń dzieci i młodzieży, red. Sławomir Cudak. Łódź: Społeczna Akademia Nauk, 2015.
  28. Przybyszewska-Szter Bogna, „Wolności i prawa osobiste”, [w:] Wolności i prawa człowieka w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, red. Marek Chmaj. Warszawa: Wolters Kluwer, 2008
  29. Raport: Samobójstwa i próby samobójcze w Polsce w latach 2020-2024 na podstawie danych KGP na dzień 17 stycznia 2025. https://zapobiegajmysamobojstwom.pl/konferencja-prasowa-najnowsze-dane-dotyczace-liczby-samobojstw-i-prob-samobojczych-w-polsce-w-2024-roku-dzialania-i-rozwiazania/.
  30. Redakcja Uniwersytetu SWPS, Obojętność na przemoc. Sprawa rodziny z Izdebek. https://web.swps.pl/strefa-psyche/blog/relacje/18593-z-czego-wynika-obojetnosc-na-przemoc-sprawa-rodziny-z-izdebek.
  31. Seweryńska Anna Maria, Uczeń z rodziny dysfunkcyjnej. Przewodnik dla wychowawców i nauczycieli. Warszawa: WSiP, 2004.
  32. Szkoła Główna Mikołaja Kopernika, Raport naukowy będący efektem prac w ramach projektu „Suicydologia – analiza stanu wiedzy oraz kampania edukacyjna”. https://www.sgmk.edu.pl/podsumowanie-1-etapu-projektu-dot-suicydologii/.
  33. Szredzińska Renata, „Zdrowie psychiczne dzieci i młodzieży”, [w:] Dzieci się liczą 2022. Raport o zagrożeniach bezpieczeństwa i rozwoju dzieci w Polsce, red. M. Sajkowska, R. Szredzińska. 137-157. Warszawa: Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę, 2022.
  34. Szymańska Joanna, Ochrona zdrowia psychicznego dzieci i młodzieży w szkole. Warszawa: Ośrodek Rozwoju Edukacji, 2012.
  35. Tomaszewska Katarzyna, „Znaczenie i zakres ochrony publicznych praw podmiotowych a ochrona interesu jednostki” Folia Iuridica Wratislaviensis, nr 1 (2012): 113-134.
  36. Wiak Krzysztof, „Propozycje zmian legislacyjnych w projekcie ustawy o ochronie zdrowia reprodukcyjnego i praw reprodukcyjnych” Prawo–Administracja–Kościół, nr 1-2 (2004): 149-174.
  37. XI Seminarium Warszawskie, Prawo do godnego życia w świetle Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i innych standardów międzynarodowych. Warszawa 2018. https://www.gov.pl/web/dyplomacja/seminaria-warszawskie-publikacje.
  38. Zdyb Marian, „Aksjologiczne podstawy ochrony zdrowia”, [w:] Prawna ochrona zdrowia pacjenta, red. Jolanta Pacian. 1-18. Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2017.

Downloads

Download data is not yet available.

Inne teksty tego samego autora