logo czasopisma

Artykuły

Tom 61 Nr 2 (2026): Prawo i Więź

Imre Nagy – komunista, który stał się symbolem i bohaterem antykomunistycznej rewolucji węgierskiej 1956 r.

DOI:
https://doi.org/10.36128/bfk3za47
Przesłane
13 stycznia 2026
Opublikowane
9 maja 2026

Abstrakt

To understand Imre Nagy’s significance for the 1956 Hungarian Revolution, we must place him in a specific context. To assess why he made the decisions he made, we must consider the entirety of his life and work. He was no random street radical. Throughout his life, he was a committed Marxist who simply believed he could reform something that was irreformable. Through the course of events, he was placed in a position where he had to balance the demands of the protesters who had just overthrown his predecessor with those of the USSR. Imre Nagy served Soviet interests for decades. He spent his life serving a brutal, oppressive system, enforcing Moscow’s will at every turn. Working as an NKVD informant, he reported over 200 of his colleagues to the secret police. As Minister of the Interior, he participated in the brutal ethnic cleansing of German-speaking Hungarians and contributed to the dismantling of democratic institutions and traditional family structures that had existed in Hungary for centuries. He carried out collectivization, which devastated Hungarian agriculture and destroyed centuries-old rural communities. Imre Nagy exemplified the utopian pursuit of a model of “humanitarian socialism”, an artificial construct, an ideology that never existed and had no right to materialize. In this sense, Tibor Meray was right, when he wrote in his book about the Hungarian Prime Minister that: “Imre Nagy wanted to be a good communist and a good patriot, he wanted to be a good Hungarian and a sincere friend of the Soviet Union, and that was impossible”. In a sense, Imre Nagy exemplifies an astonishing transformation – from an orthodox communist apparatchik, Stalinist, informer, and Bolshevik agent with a highly inglorious past of imposing the communist yoke on Hungarian society – to the somewhat accidental, tragic, and heroic leader of the 1956 uprisings, elevated to a pedestal by movements of social resistance to the terror of communism. It is not without reason that Imre Nagy is described by right-wing politicians as a “Soviet man in Hungarian clothing”. His role in 1956 could not redeem decades of service to the oppressor. The culmination of this is the words of Victor Sebestyén, who summed up Imre Nagy’s fate by stating that “Imre Nagy died better than he lived”.

Bibliografia

  1. Baráth, Magdolna. A Kreml árnyékában. Tanulmányok Magyarország és a Szovjetunió kapcsolatainak történetéhez, 1944–1990. Budapest: Gondolat Kiadó, 2014.
  2. Baráth, Magdolna. “A politikai rendőrség újjászervezése 1956 után.” Történelmi Szemle, nr 4 (2008).
  3. Berecz, János. Kontrrewolucja piórem i bronią 1956. Tłumaczenie Marek Kłoczko. Warszawa: Książka i Wiedza, 1982.
  4. Csurka, István. “Zdrada narodu.” Forum Węgierskie (1993).
  5. Donáth, Ferenc. “Imre Nagy, Wiadomości radiowe z dnia 4 listopada 1956 r. i konwencje genewskie.” Nasza Przeszłość, nr 1 (2007).
  6. Gati, Charles. Failed Illusions: Moscow, Washington, Budapest, and the 1956 Hungarian Revolt. Washington: Woodrow Wilson Center Press i Stanford University Press w serii: Cold War International History Project Series, 2006.
  7. Gati, Charles. Nieudane iluzje: Moskwa, Waszyngton, Budapeszt i powstanie węgierskie z 1956 roku. Warszawa: Polski Instytut Spraw Międzynarodowych, 2006.
  8. Granville, Johanna. “Imre Nagy, aka ‘Volodya’ – A Dent in the Martyr’s Halo?” Cold War International History Project Bulletin, nr 5–1 (1995).
  9. Granville, Johanna. The First Domino. International Decision Making During the Hungarian Crisis of 1956. College Station: Texas A&M University Press, 2004.
  10. Grif siekrietnosti sniat. Potieri woorużonnych sił SSSR w wojnach, boj ewych diejstwijach i wojennych konfliktach. Moskwa, 1993.
  11. Hall, Simon. 1956: Świat w buncie. New York: Pegasus Books, 2015.
  12. Horváth, Sándor. “Az erőszak államosítása és a kollektivizálás – kutatási problémák és keretek.” W Állami erőszak és kollektivizálás a kommunista diktatúrában, red. Sándor Horváth i Ö. József Kovács. Budapest: MTA Bölcsészettudományi Kutatóközpont Történettudományi Intézet, 2015. 395 oldal.
  13. Hughes-Gerber, Laura. „Konwencja o azylu dyplomatycznym (Caracas) z 1954 r.” W Azyl dyplomatyczny: badanie podstaw prawnych praktyki w ramach prawa międzynarodowego ogólnego, 118. Springer Nature.
  14. Isaac, Louis, red. Kronika 1956. Wydawnictwo Kossuth – Tekintet Alapítvány, Bp., 2006.
  15. Kahler, Frigyes i Sándor M. Kiss. Kinek a forradalma? Budapest, Püski Kiadó Kft., 1997.
  16. Kahler, Frigyes i Sándor M. Kiss. Mától kezdve lövünk – 10 év után a sortüzekről. Budapest: Kairosz Kiadó, 2003.
  17. Kiss, Réka i Sándor M. Kiss. A csalogány elszállt. Tóth Ilona tragikuma. Budapest: Kairosz Kiadó, 2007.
  18. Kontrrewolucyjny spisek Imre Nagya i jego wspólników. Biała księga, opublikowana przez Biuro Informacyjne Rady Ministrów Węgierskiej Republiki Ludowej (bez daty).
  19. Kovács, István. “Mała rewolucja październikowa ’56 na Węgrzech a Polacy.” Biuletyn IPN, nr 10 (191) (2021).
  20. Kovács, Ö. József. A paraszti társadalom felszámolása a kommunista diktatúrában. A vidéki Magyarország politikai társadalomtörténete, 1945–1965. Budapest: Korall Társadalomtörténeti Egyesület (Stowarzyszenie Historii Społecznej Korall), 2012.
  21. Kyrow, Alexandr i Zselicky Béla. Ungarnkrise 1956. “Lagebeurteilung und Vorgehen der sowjetischen Führung und Armee.” W Das internationale Krisenjahr 1956. Polen, Ungarn, Suez, red. Winfried Heineman i Norbert Wiggershaus. München, 1999.
  22. Litvan, György. “Rewolucja węgierska 1956 roku.” W Rewolucja węgierska 1956 roku: reformy, bunt i represje 1953–1963, red. János M. Baka i Lyman H. Legters, XV. Londyn–Nowy Jork: Longman House, 1996.
  23. (Magyarország a jelenkorban), red. Éva Standeisky i János M. Rainer. Budapest, Évkönyv. Rocznik 1999, tom VII Węgry, 1999.
  24. Małaszenko, Jewgienij. “Osobyj korpus w ognie Budapieszta [3].” Wojenno-Istori czeskij Żurnał, nr 12 (1993).
  25. Małaszenko, Jewgienij. “Osobyj korpus w ognie Budapieszta [1].” Wojenno-Istori czeskij Żurnał, nr 10 (1993).
  26. Musatov, Valerii. “SSSR I Vengerskie Sobytiia 1956 g.: Novye Akhivnye Materialy.” Novaia Noveishaia Istorii, nr 1 (1993).
  27. Musatov, Valerii. “Tragediia Nadia.” Novaiia Noveishaia Istorii, nr 1 (1994): 169.
  28. Rainer, M. János. Imre Nagy: biografia. Tłumaczenie Lyman H Legters. Londyn: IB Tauris, 2009 [2002].
  29. Rainer, M. János. Imre Nagy. Biografia polityczna 1953–1958, t. II. Budapeszt: 1956 Instytut, 1999.
  30. Rainer, M. János. Nagy Imre. Budapeszt: Wydawnictwo Vince, 2002.
  31. “Raport Malenkowa, Susłowa i Aristowa z 22 listopada 1956 r.” W The 1956 Hungarian Revolution. A History in Documents, red. Csaba Békés i in. Budapest–New York, 2002.
  32. Raport szefa KGB Kryuchkova z dnia 16 czerwca 1989 r. TsKhSD, F.89, Per. 45, Dok 82.
  33. Révész, Sándor. “Komuniści w rewolucji.” W Tysiąc dziewięćdziesiąt siedemdziesiąt w nowej literaturze historycznej, Historia symboli i idei rewolucji, red. Gábor Gyáni i Rainer M. János. Budapeszt: 1956 Instytut, 2007.
  34. Szabó, Árpád. A Magyar Forradalmi Honvéd Karhatalom. Bp: Zrinyi. é. n.
  35. Szakolczai, Attila. “A fegyveres erőszakszervek restaurálása 1956–1957 fordulóján.” Évkönyv 7 (1999).
  36. Zamchevskii, Ivan. “About Imre Nagy and his Politics with the Yugoslav Leaders.” 4 December 1956, AVP RF, f. 077, o. 37, p. 191, d. 39, l. 82.

Downloads

Download data is not yet available.