logo czasopisma

Artykuły

2026: online-first

25 lat działalności Rzecznika Praw Dziecka – próba bilansu sukcesów i niepowodzeń

DOI:
https://doi.org/10.36128/ces8yp33
Przesłane
22 czerwca 2026
Opublikowane
4 listopada 2026

Abstrakt

Celem artykułu jest podsumowanie 25 lat funkcjonowania instytucji Rzecznika Praw Dziecka w Polsce. Rzecznik Praw Dziecka posiada rangę konstytucyjną, a jego kompetencje określa ustawa. W ciągu 25 lat funkcjonowania jego uprawnienia uległy poszerzeniu, co pozytywnie wpłynęło na jego skuteczność. Transformację przeszło także Biuro Rzecznika Praw Dziecka. W artykule przedstawiono ważniejsze osiągnięcia w zakresie zmian przepisów prawa na rzecz dzieci oraz wybrane kwestie, które zakończyły się fiaskiem. Rozważania zakończono przedstawieniem postulatów de lege ferenda dla ustrojodawcy i ustawodawcy.

Bibliografia

  1. Andrzejewski Marek, „Wokół projektu Kodeksu rodzinnego przedłożonego w lipcu 2018 r. przez Rzecznika Praw Dziecka” Prawo w Działaniu. Sprawy Cywilne, nr 40 (2019): 9–42.
  2. Bieńkowska Ewa, Lidia Mazowiecka, Prawa ofiar przestępstw. Warszawa: Wolters Kluwer Polska, 2009.
  3. Biuro Rzecznika Praw Dziecka, Oświadczenie z dnia 11 czerwca 2026 r. w sprawie nieprawdziwych doniesień dotyczących funkcjonowania Urzędu. https://brpd.gov.p l/2026/06/11/oswiadczenie-biura-rzecznika-praw-dziecka-w-sprawie-nieprawdziwych-doniesien-dotyczacych-funkcjonowania-urzedu/.
  4. Czabański Adam, Halszka Witkowska, Raport. Samobójstwa i próby samobójcze w Polsce w latach 2020–2025 na podstawie danych Komendy Głównej Policji na dzień 20.01.2026.
  5. https://tinyurl.com/Raport-Samob-2020-25.
  6. Drab Daria, „Certyfikaty Przyjaznych Pokoi Przesłuchań Dzieci” Dziecko krzywdzone. Teoria, badania, praktyka, nr 1 (2010): 118–122.
  7. Florczak-Wątor Monika, „Komentarz do art. 72”, [w:] Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, red. Piotr Tuleja. 261–264. Warszawa: Wolters Kluwer, 2023.
  8. Informacja Rzecznika Praw Dziecka o działalności za rok 2000.
  9. Informacja Rzecznika Praw Dziecka o działalności za rok 2001 oraz uwagi o stanie przestrzegania praw dziecka.
  10. Informacja Rzecznika Praw Dziecka o działalności za rok 2003 oraz uwagi o stanie przestrzegania praw dziecka.
  11. Informacja Rzecznika Praw Dziecka o działalności za rok 2004 oraz uwagi o stanie przestrzegania praw dziecka.
  12. Informacja Rzecznika Praw Dziecka o działalności za rok 2007 oraz uwagi o stanie przestrzegania praw dziecka.
  13. Informacja Rzecznika Praw Dziecka o działalności za rok 2010 oraz uwagi o stanie przestrzegania praw dziecka.
  14. Informacja Rzecznika Praw Dziecka o działalności za rok 2015 oraz uwagi o stanie przestrzegania praw dziecka.
  15. Informacja Rzecznika Praw Dziecka o działalności za rok 2016 oraz uwagi o stanie przestrzegania praw dziecka.
  16. Informacja Rzecznika Praw Dziecka o działalności za rok 2017 oraz uwagi o stanie przestrzegania praw dziecka.
  17. Informacja o działalności Rzecznika Praw Dziecka w 2019 roku oraz uwagi o stanie przestrzegania praw dziecka w Polsce.
  18. Informacja Rzecznika Praw Dziecka o działalności za rok 2021 oraz uwagi o stanie przestrzegania praw dziecka w Polsce.
  19. Informacja Rzecznika Praw Dziecka o działalności za rok 2022 oraz uwagi o stanie przestrzegania praw dziecka w Polsce.
  20. Informacja Rzecznika Praw Dziecka o działalności za rok 2023 oraz uwagi o stanie przestrzegania praw dziecka w Polsce.
  21. Informacja o działalności Rzecznika Praw Dziecka w 2025 roku oraz uwagi o stanie przestrzegania praw dziecka w Polsce.
  22. Jaros Paweł J., Rzecznik Praw Dziecka w Polsce. Warszawa: Biuro Rzecznika Praw Dziecka, 2013.
  23. Koalicja Organizacji Pozarządowych monitorujących wdrażanie Konwencji o prawach dziecka w Polsce, UNICEF, Zalecenia Komitetu Praw Dziecka
  24. ONZ dla Polski. Ocena realizacji i rekomendacje dla władz. Warszawa, 2025. https://tinyurl.com/UNICEF-dla-Polski.
  25. Najwyższa Izba Kontroli, NIK i Rzecznik Praw Dziecka zacieśniają współpracę. https://www.nik.gov.pl/aktualnosci/nik-wspolnie-z-rzecznikiem-praw-dziecka.html.
  26. Najwyższa Izba Kontroli, Wystąpienie pokontrolne P/23/001.Wykonanie budżetu państwa w 2022 r. w części 14 – Rzecznik Praw Dziecka. Warszawa, 2023. https://tinyurl.com/NIK-RPD-2022.
  27. Najwyższa IzbaKontroli,Wystąpienie pokontrolneP/24/001.Wykonanie budżetu państwa w 2023 r. w części 14 – Rzecznik Praw Dziecka. Warszawa, 2024. https://tinyurl.com/NIK-RPD-2023.
  28. Najwyższa Izba Kontroli, Wystąpienie pokontrolne P/25/001.Wykonanie budżetu państwa w 2024 r. w części 14 – Rzecznik Praw Dziecka. Warszawa, 2025. https://tinyurl.com/
  29. NIK-RPD-2024.
  30. Nazar Mirosław,„Niektóre zagadnienia małżeństwa i rodziny w świetle unormowań Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r.” Rejent, nr 5 (1997): 100–125.
  31. Nazar Mirosław, „Projekt kodeksu rodzinnego i postulaty gałęziowego wyodrębnienia prawa rodzinnego” Przegląd Sądowy, nr 7–8 (2019): 7–25.
  32. Ordo Iuris, Ideologia zamiast prawa – projekt Kodeksu rodzinnego przygotowany przez Rzecznika Praw Dziecka. https://ordoiuris.pl/analiza/ideologia-zamiast-prawa-projekt-kodeksu-rodzinnego-przygotowany-przez-rzecznika-praw-dziecka/.
  33. Rzecznik Praw Dziecka, Poczet Rzeczników w Polsce. https://brpd.gov.pl/poczet-rzecznikow-w-polsce/.
  34. Rzecznik Praw Obywatelskich, Obywatele mają prawo do informacji o działaniach
  35. Rzecznika Praw Dziecka. RPO pisze do Kancelarii Sejmu. https://bip.brpo.gov.pl/pl/content/rpo-informacja-roczna-rzecznika-praw-dziecka-prawo-do-informacji.
  36. Senat RP, Petycja z dnia 9 grudnia 2020 r. w sprawie podjęcia inicjatywy ustawodawczej wyrażającej zgodę na ratyfikację przez Polskę Protokołu fakultatywnego do Konwencji o prawach dziecka w sprawie procedury składania zawiadomień (P10-127/20). https://www.senat.gov.pl/prace/petycje/wykaz-tematow-petycji/petycja,551.html.
  37. Seroka Martyna, „Ochrona zdrowia małoletniego przed następstwami korzystania z solarium”, [w:] Prawa dziecka. Perspektywa publicznoprawna, red. Dagmara Jaroszewska-Choraś, Agnieszka Kilińska-Pękacz, Agnieszka Wedeł-Domaradzka. 183–191. Bydgoszcz: Wydawnictwo Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego, 2019.
  38. Spurek Sylwia, Przeciwdziałanie przemocy domowej. Komentarz. Warszawa: Wolters Kluwer, 2023.
  39. Stębelski Marcin, „Opinie w przedmiocie odwołania Rzecznika Praw Dziecka i projektu nowelizacji ustawy o RPD” Przegląd Sejmowy, nr 6 (2008): 209–224.
  40. Szef Kancelarii Sejmu, Pismo SPS.170.0001.2021.2 do Rzecznika Praw Obywatelskich z 14.04.2021 r. https://bip.brpo.gov.pl/sites/default/files/Odpowiedz_Sejm_14.04.2021.pdf.
  41. Szuleka Małgorzata, Maciej Kalisz, Prawa dziecka w cieniu kryzysu praworządności. Funkcjonowanie urzędu Rzecznika Praw Dziecka w latach 2015–2022. Warszawa: Helsińska Fundacja Praw Człowieka, 2022.
  42. UNICEF Polska, III Protokół do Konwencji o prawach dziecka – na drodze do lepszej ochrony najmłodszych. https://tinyurl.com/UNICEF-III-Protokol.
  43. Witkowska Halszka, Zachowania samobójcze wśród dzieci i młodzieży. Raport za lata 2012–2021 na podstawie danych Komendy Głównej Policji. https://tinyurl.com/Raport-Samob-2012-21.
  44. Wybrańczyk Daniela, Sytuacja prawna małoletniego dziecka rozwodzących się rodziców. Warszawa: Wolters Kluwer, 2022.
  45. Zieliński Adam, „Instytucja Rzecznika Praw Dziecka w świetle Konstytucji”, [w:] W trosce o rodzinę. Księga pamiątkowa ku czci Profesor Wandy Stojanowskiej, red. Mirosław Kosek, Jerzy Słyk. 617–627. Warszawa: C.H. Beck, 2008.

Downloads

Download data is not yet available.