Przedmiotem artykułu jest analiza podstawowych zasad systemu ochrony przed promieniowaniem jonizującym Międzynarodowej Agencji Energii Atomowej (MAEA) oraz ich implementacji w polskim prawie atomowym. Głównym celem tych zasad jest ochrona ludzi i środowiska naturalnego przed szkodliwymi skutkami działania promieniowania jonizującego. W artykule dokonano charakterystyki trzech, spośród dziesięciu Podstawowych Zasad Bezpieczeństwa MAEA[1], a mianowicie uzasadnienia, optymalizacji i ograniczenia dawki[2], wraz ze wskazaniem ich treści materialnoprawnej, sensu normatywnego, a także przepisów i rozwiązań, które zasady te implementują. Podstawowe Zasady Bezpieczeństwa stoją na czele hierarchii standardów MAEA, co istotnie wpływa na podejście regulacyjne organów dozoru jądrowego na całym świecie. Przyjęta, w kwietniu 2022 roku, przez Radę Ministrów „Strategia i polityka w zakresie rozwoju bezpieczeństwa jądrowego i ochrony radiologicznej Rzeczypospolitej Polskiej” wprost odwołuje się do Podstawowych Zasad Bezpieczeństwa MAEA, podkreślając ich wpływ na tworzenie i stosowanie wymagań dla działalności związanej z wykorzystywaniem technologii jądrowych[3]. Zasady uzasadnienia, optymalizacji i ograniczenia dawki mają fundamentalne znaczenie dla systemu ochrony radiologicznej w Polsce, co wynika zarówno z przepisów prawa krajowego, wspólnotowego, jak i międzynarodowego.
[1] IAEA, Fundamental Safety Principles. IAEA Safety Standards Series No. SF-1 (Wiedeń: International Atomic Energy Agency, 2006). Dalej: SF-1.
[2] Są to zasady w kolejności od 4 do 6 z dokumentu SF-1.
[3] Uchwała nr 91 Rady Ministrów z dnia 12 kwietnia 2022 r. w sprawie przyjęcia Strategii i polityki w zakresie rozwoju bezpieczeństwa jądrowego i ochrony radiologicznej Rzeczypospolitej Polskiej (M.P. nr 541), 44–49.