logo czasopisma

Articles

Vol. 58 No. 5 (2025): Prawo i Więź nr 5 (58) 2025

Creative Interpretation and So-Called Law-Making Interpretation

DOI:
https://doi.org/10.36128/PRIW.VI58.1500
Submitted
19 August 2025
Published
18 November 2025

Abstract

The goal of the present paper is the attempt to identify and distinguish between the phenomena of creative interpretation and so-called law-making interpretation. The starting point is the assumption that the concepts of creative interpretation and so-called law-making interpretation are not identical, although they are frequently used interchangeably in legal doctrine and judicial practice. Recognition of the need to distinguish between creative interpretation and the phenomenon of so-called law-making interpretation is inextricably related to the thesis adopted and argued in this paper, according to which creative interpretation is an acceptable, frequently required and indispensable form of interpretation, whereas so-called law-making interpretation in its essence is by no means interpretation, but occurs in legal practice and is a phenomenon that must not be accepted under any circumstances. In principle, the prohibition of legal interpretation is widely recognized in doctrine and judicial practice. Although such a prohibition applies to all entities interpreting the law, it is particularly relevant to the judiciary in the context of the principle of the separation of powers. An interpreter is not allowed to create legal norms in a subjective and arbitrary manner, because such an act is no longer interpretation but enters the realm of law-making. The issue at stake is not law-making understood as the creation of legal provisions, but law-making understood as the creation of legal norms that have not been previously codified by a rational legislator in legal provisions.

References

  1. Bogucki, Olgierd. “O sposobach pojmowania twórczego charakteru interpretacji.” Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej, nr 1 (2013): 21 – 35.
  2. Bunikowski, Dawid. “Czy sądy tworzą prawo?” https://www.racjonalista.pl/kk.php/s,4542.
  3. Giaro, Tomasz. “Metamorfozy władzy sądowniczej.” W Między ideowością a pragmatyzmem – tworzenie, wykładni i stosowanie prawa. Księga jubileuszowa dedykowana Profesor Małgorzacie Gersdorf, red. Barbara Godlewska-Bujok i in., 1170 – 1186. Warszawa: Wolters Kluwer Polska, 2022.
  4. Gizbert-Studnicki, Tomasz. “Teoria wykładni Trybunału Konstytucyjnego.” W Teoria prawa. Filozofia prawa. Współczesne prawo i prawoznawstwo. Toruń: Wydawnictwo Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, 1998.
  5. Holocher, Justyna i Marcin Krzemiński. “Zakaz wykładni prawotwórczej.” W Argumenty i rozumowania prawnicze w konstytucyjnym państwie prawa. Komentarz, red. Monika Florczak-Wątor i Andrzej Grabowski, 765 – 777. Kraków: Wydawnictwo Księgarnia Akademicka, 2021.
  6. Kręcisz, Wojciech. “Kilka uwag o prawotwórczym znaczeniu orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, Naczelnego Sądu Administracyjnego i Sądu Najwyższego.” Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego, nr 3 (2011): 43 – 61.
  7. Kuźniacki, Błażej. “Prawotwórcza działalność ministra finansów pod pozorem interpretacji ogólnej przepisów ustawy o wspieraniu nowych inwestycji.” Przegląd Sejmowy, nr 5 (2022): 93 – 127. https://doi.org/10.31268/PS.2022.140.
  8. de Montesquieu, Charles Louis. “O duchu praw.” Tłumaczenie Tadeusz Boy-Żeleński. W Filozofia prawa. Wybór tekstów źródłowych, red. Antoni Kość, Tomasz Barankiewicz i Jadwiga Potrzeszcz, 157 – 172. Lublin: Petit, 2007.
  9. Morawski, Lech. “Kilka uwag na temat wykładni.” W Polska kultura prawna a proces integracji europejskiej, red. Sławomira Wronkowska, 31 – 42. Kraków: Zakamycze, 2005.
  10. Morawski, Lech. Podstawy filozofii prawa. Toruń: Wydawnictwo TNOiK, 2014.
  11. Morawski, Lech. “Pozytywizm «twardy», pozytywizm «miękki» i pozytywizm martwy.” Ius et Lex, nr 1 (2003): 319 – 345.
  12. Morawski, Lech. Zasady wykładni prawa. Toruń: Wydawnictwo TNOiK, 2010.
  13. Piątkowski, Jan. “Modyfikacja tekstu prawnego w orzecznictwie Sądu Najwyższego – problem wykładni prawa czy niedozwolona wypowiedź normatywna.” Studia z Zakresu Prawa Pracy i Polityki Społecznej, nr 1 (2024): 29 – 41. https://doi.org/10.4467/25444654SPP.24.003.19478.
  14. Potrzeszcz, Jadwiga. Aksjologia systemu prawa. Teoria i praktyka. Warszawa: Akademia Wymiaru Sprawiedliwości, 2023.
  15. Potrzeszcz, Jadwiga. “Bezpieczeństwo i porządek publiczny w ujęciu filozofii prawa.” W Bezpieczeństwo państwa. Zagadnienia podstawowe, red. Wojciech Lis, 15 – 34. Lublin: Wydawnictwo KUL, 2014.
  16. Potrzeszcz, Jadwiga. “Bezpieczeństwo prawne w demokratycznym państwie prawa.” W Demokratyczne państwo prawa, red. Maciej Aleksandrowicz, Adam Jamróz i Lech Jamróz, 105 – 113. Białystok: Wydawnictwo Temida2, 2014.
  17. Potrzeszcz, Jadwiga. Bezpieczeństwo prawne z perspektywy filozofii prawa. Lublin: Wydawnictwo KUL, 2013.
  18. Potrzeszcz. Jadwiga. Idea prawa w orzecznictwie polskiego Trybunału Konstytucyjnego. Lublin: Towarzystwo Naukowe KUL, 2007.
  19. Potrzeszcz, Jadwiga. “Niezawisłość sędziego – autonomia moralna – profesjonalizm.” Prawo i Więź, nr 4 (2022): 115 – 134. https://doi.org/10.36128/priw.vi42.549.
  20. Potrzeszcz, Jadwiga. “Norma prawna, jej właściwość i budowa.” W Wprowadzenie do nauki o państwie, polityce i prawie, red. Andrzej Pogłódek, Bogumił Szmulik i Radosław Zenderowski, 338 – 350. Warszawa: Wolters Kluwer Polska, 2022.
  21. Potrzeszcz, Jadwiga. “Racjonalność aksjologiczna prawodawcy jako założenie interpretacyjne.” W Wykładnia prawa. Tradycja i perspektywy, red. Sebastian Sykuna i Mikołaj Hermann, 53 – 72. Warszawa: C.H. Beck, 2016.
  22. Potrzeszcz, Jadwiga. “Wykładnia prawa a bezpieczeństwo prawne na przykładzie wybranych problemów stosowania prawa podatkowego.” W Wykładnia prawa: aspekty teoretyczne i praktyczne, red. Jadwiga Potrzeszcz i Bartosz Liżewski, 149 – 163. Lublin: Wydawnictwo KUL, 2019.
  23. Wieczorkowski, Michał. “Pytanie o kryterium poprawności wykładni prawa w świetle neopragmatyzmu Stanley’a Fisha.” W Historia i polityka w ujęciu filozoficznym, red. Paulina Szymczyk i Monika Maciąg, 61 – 80. Lublin: Wydawnictwo Naukowe Tygiel Sp. z o.o., 2018.
  24. Zieliński, Maciej. Wykładnia prawa. Zasady. Reguły. Wskazówki. Warszawa: Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, 2002.
  25. Ziembiński, Zygmunt. “Tworzenie a stosowanie prawa.” Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny, nr 4 (1993): 43 – 50.
  26. Zirk­Sadowski, Marek i Bartosz Wojciechowski. “Uzasadnienie jako ograniczenie dyskrecjonalnej władzy sędziego administracyjnego.” W Między ideowością a pragmatyzmem – tworzenie, wykładni i stosowanie prawa. Księga jubileuszowa dedykowana Profesor Małgorzacie Gersdorf, red. Barbara Godlewska-Bujok i in., 1241 – 1254. Warszawa: Wolters Kluwer Polska, 2022.

Downloads

Download data is not yet available.

Most read articles by the same author(s)