logo czasopisma

Artykuły

Tom 62 Nr 3 (2026): Prawo i Więź

Przedsiębiorca jako strona wyzyskana w rozumieniu art. 388 k.c.

DOI:
https://doi.org/10.36128/bq8f8v07
Przesłane
9 września 2025
Opublikowane
24 lipca 2026

Abstrakt

It has not yet been decided whether the exploitation regulated by Article 388 of the Civil Code applies to all types of transactions – particularly commercial transactions. The legislature has not clarified the subject-related prerequisites of exploitation, using only the general terms ”party,” i.e., exploiter and exploited. The purpose of this study is to provide a detailed analysis of the situation of an entrepreneur as an exploited party within the meaning of Article 388 of the Civil Code. First, it is demonstrated that an entrepreneur falls within the scope of application of Article 388 of the Civil Code. Next, the arguments supporting the possibility of recognizing an entrepreneur as an exploited party within the meaning of Article 388 of the Civil Code are presented and analyzed. Among these, the grounds for exploitation were discussed; attention was drawn to the most recent legislative amendment, together with the explanatory memorandum to the draft legislation; arguments based on the legal nature of exploitation, the protection of the parties’ contractual autonomy, and the wording of Article 1 of the Civil Code were then put forward.

Bibliografia

  1. Bieniek Gerard, Helena Ciepła, Stanisław Dmowski, Jacek Gudowski, Krzysztof Kołakowski, Marian Sychowicz, Tadeusz Wiśniewski, Czesława Żuławska, Komentarz do Kodeksu cywilnego. Księga trzecia. Zobowiązania, t. I, Warszawa: Lexis Nexis, 2008.
  2. Chłopecki Aleksander, „Instrumenty pochodne w polskim systemie prawnym (rozważania na kanwie «toksycznych opcji»)” Przegląd Prawa Handlowego, nr 7 (2009): 4-10.
  3. Cserne Péter, Ákos Szalai, „On the Necessity of Necessity: An Economic Analysis of Contracts Concluded in a Situation of Need” Silesian Journal of Legal Studies, nr 1 (2010): 11-25.
  4. Gajda Janusz, „Dobra wiara osoby prawnej” Państwo i Prawo, nr 3 (1991).
  5. Górski Józef, „Stanowisko prawne organów i pełnomocników przedsiębiorstw państwowych” Nowe Prawo, nr 6 (1955).
  6. Gutowski Maciej, „Projekt ustawy o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz ustawy – Kodeks postępowania cywilnego (druk sejmowy nr 1344)” Zeszyty Prawnicze, nr 1(2022): 155-195.
  7. Jelonek-Jarco Barbara, „O konieczności regulacji prawnej umowy franczyzy – uwagi do raportu «Faktyczna nierówność stron umowy franczyzy w Polsce»” Prawo w działaniu. Sprawy cywilne, nr 50 (2022): 130-168.
  8. Kidyba Andrzej, Dyrektor jako organ przedsiębiorstwa państwowego, Lublin: UMCS, 1988.
  9. Klein Alfred, „Ewolucja instytucji osobowości prawnej”, [w:] Tendencje rozwoju prawa cywilnego, red. Ewa Łętowska. Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk-Łódź: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1983.
  10. Kodeks cywilny z komentarzem, red. Jan Winiarz. Warszawa: Wydawnictwo Prawnicze, 1980.
  11. Kodeks cywilny. Komentarz, red. Małgorzata Balwicka-Szczyrba, Anna Sylwestrzak, wyd. 2. Warszawa: Wolters Kluwer, 2024.
  12. Kodeks cywilny. Komentarz, red. Mariusz Załucki. wyd. 4. Warszawa: C. H. Beck, 2024.
  13. Kodeks cywilny. Komentarz, red. Witold Borysiak, wyd. 33. Warszawa: C. H. Beck, 2024.
  14. Kodeks cywilny. Komentarz, t. I, Przepisy wprowadzające. Część ogólna. Własność i inne prawa rzeczowe, red. Konrad Osajda. Warszawa: C. H. Beck, 2013.
  15. Kodeks cywilny. Komentarz, t. III, Zobowiązania – część ogólna, red. Andrzej Kidyba. Lex. 2014.
  16. Kodeks cywilny. Komentarz. red. Edward Gniewek, Piotr Machnikowski, wyd. 11. Warszawa: C. H. Beck, 2023.
  17. Kodeks cywilny. Komentarz. Zobowiązania. Część ogólna (art. 353-534), red. Mariusz Fras, Magdalena Habdas. Warszawa: Wolters Kluwer, 2018.
  18. Kondek Jędrzej M., Wpływ instytucji kryzysowych na stosunki cywilnoprawne. Warszawa: Wolters Kluwer, 2021.
  19. Korpalski Mariusz, Bankowe umowy przedsiębiorców, Warszawa: Difin, 2010.
  20. Kosmol Mateusz, „Rozważania nad wyzyskiem (art. 388 k.c.) z perspektywy prawa i orzecznictwa austriackiego” Transformacje Prawa Prywatnego, nr 3 (2024): 31-53.
  21. Lewandowski Paweł, „Niedoświadczenie, niedołęstwo lub przymusowe położenie wspólnika spółki cywilnej. Rozważania na gruncie cywilnoprawnej regulacji wyzysku” Acta Scientifica Academiae Ostroviensis. Sectio A, nr 2 (2018): 96-108.
  22. Lewandowski Paweł, „O definicji przedsiębiorcy i działalności gospodarczej po wejściu w życie ustawy – Prawo przedsiębiorców” Palestra, nr 1-2 (2019): 94-105.
  23. Lewandowski Paweł, „O ochronie wyzyskanego – rozważania nad nowymi rozwiązaniami wyzysku w polskim prawie cywilnym” Studia Iuridica Toruniensia, nr 2 (2022): 107-128.
  24. Lewandowski Paweł, „Zdolność do czynności prawnych przedsiębiorcy jako osoby fizycznej” Studia Prawno-Ekonomiczne, t. C (2016): 91-105.
  25. Lewaszkiewicz-Petrykowska Biruta, „Wyzysk jako wada oświadczenia woli” Studia Prawno-Ekonomiczne, t. X (1973): 51-63.
  26. Lewaszkiewicz-Petrykowska Biruta, Wady oświadczenia woli w polskim prawie cywilnym. Warszawa: Wydawnictwo Prawnicze, 1973.
  27. Lewaszkiewicz–Petrykowska Biruta, „Problem wad oświadczenia woli w czynności prawnej dokonanej przez przedstawiciela”, [w:] Studia z prawa cywilnego. Księga pamiątkowa dla uczczenia 50-lecia pracy naukowej prof. dr. hab. Adama Szpunara, red. Andrzej Rembieliński. Warszawa-Łódź: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1983.
  28. Zobowiązania. Część ogólna, t. II, Komentarz, red. Piotr Machnikowski. Warszawa: C. H. Beck, 2024.
  29. Matuszyk Krzysztof J., „Instytucja odsetek w ustawie o terminach zapłaty w transakcjach handlowych” Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego, nr 1 (2005): 20-27.
  30. Morawski Lech, Zasady wykładni prawa. Toruń: TNOIK, 2010.
  31. Naworski Jerzy P., „Status prawny rolnika indywidualnego” Przegląd Prawa Handlowego, nr 10 (2012): 11-19.
  32. Naworski Jerzy P., Cena. Obowiązek zapłaty w obrocie gospodarczym. Warszawa: „KiK” Konieczny i Kruszewski, 1999.
  33. Nowakowski Tobiasz, „O nowelizacji art. 388 kodeksu cywilnego – uwagi krytyczne” Rejent, nr 5 (2022): 26-47.
  34. Ohanowicz Alfred, Józef Górski, Zarys prawa zobowiązań. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1970.
  35. Pietraszewski Mateusz, „Czy rolnik indywidualny jest przedsiębiorcą w świetle kodeksu cywilnego?” Przegląd Prawa Handlowego, nr 4 (2010): 48-53.
  36. Rzetecka-Gil Agnieszka, Kodeks cywilny. Komentarz. Zobowiązania - część ogólna. Lex, 2011.
  37. Rzewuski Maciej, „Exploitation as a Flaw in the Statement of Intent”, [w:] Wykorzystywanie człowieka w XX i XXI wieku, red. Bronisła Sitek, Gaetano Dammacco, Dagmara Barańska, Kamila Naumowicz, Katarzyna Zaworska. Olsztyn: Wydział Prawa i Administracji Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego, 2012.
  38. Safjan Marek, „Umowy związane z obrotem gospodarczym jako najważniejsza kategoria czynności handlowych” Przegląd Prawa Handlowego, nr 2 (1998): 1-10.
  39. System Prawa Cywilnego, t. III, cz. 1, Prawo zobowiązań – część ogólna, red. Zbigniew Radwański. Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk-Łódź: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1981.
  40. System Prawa Handlowego, t. V, Prawo umów handlowych, red. Stanisław Włodyka. Warszawa: C. H. Beck, 2011.
  41. System Prawa Prywatnego, t. I, Prawo cywilne – część ogólna, red. Marek Safjan. Warszawa: C. H. Beck, 2012.
  42. System Prawa Prywatnego, t. VII, Prawo zobowiązań – część szczegółowa, red. Jerzy Rajski. Warszawa: C. H. Beck, 2004.
  43. Szajkowski Andrzej, Monika Tarska, Prawo spółek handlowych. Warszawa: C. H. Beck, 2005.
  44. Tereszkiewicz Piotr, Obowiązki informacyjne w umowach o usługi finansowe. Warszawa: Wolters Kluwer, 2015.
  45. Trzaskowski Roman, Granice kształtowania treści i celu umów obligacyjnych: art. 3531 K.C. Kraków: Kantor Wydawniczy Zakamycze, 2005.
  46. Węgrzynowski Łukasz, „Ekwiwalentność świadczeń w orzecznictwie antymonopolowym” Glosa, nr 4 (2010): 86-96.
  47. Węgrzynowski Łukasz, „Kontrola treści umowy w prawie ochrony konkurencji” Przegląd Prawa Handlowego, nr 4 (2009): 10-15.
  48. Węgrzynowski Łukasz, Ekwiwalentność świadczeń w umowie wzajemnej. Warszawa: Wolters Kluwer, 2011.
  49. Widło Jacek, „Wyzysk w świetle nowelizacji kodeksu cywilnego” Prawo i Więź, nr 3 (2022): 130-148.
  50. Wilejczyk Magdalena, „Skutki prawne naruszenia wzajemnego charakteru umowy o dożywocie” Państwo i Prawo, z. 4 (2024): 81-98.

Downloads

Download data is not yet available.

Inne teksty tego samego autora