Nr 2 (36)

Przedmiotem artykułu jest analiza problemu ochrony zobowiązanego w rozumieniu ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym przed nieprawidłowym oszacowaniem ruchomości zajętej w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym. Rzetelna wycena majątku ruchomego prowadzona w postępowaniu egzekucyjnym administracyjnym służy ochronie dłużnika i jego majątku. W opracowaniu dokonano oceny systemu środków prawnych służących zobowiązanemu do kwestionowania nieprawidłowego oszacowania wartości zajętych ruchomości. W szczególności Autor analizuje takie środki jak skarga zobowiązanego na oszacowanie zajętej ruchomość dokonane przez pracownika obsługującego organ egzekucyjny oraz wniosek zobowiązanego o dokonanie oszacowania ruchomości przez biegłego sądowego.

„Dawanie rękojmi” należytego wykonywania obowiązków jest niezbędną przesłanką wykonywania niektórych zawodów oraz sprawowania funkcji we władzach przedsiębiorstw. Określone negatywne fakty z życia człowieka mogą jednak prowadzić do utraty rękojmi. Autor rozważa zagadnienie dopuszczalności odbudowy (utraconej) rękojmi i opowiada się za taką możliwością (pod pewnymi warunkami), wywodząc prawo do odbudowy (utraconej) rękojmi z konstytucyjnej zasady nienaruszalności i poszanowania godności człowieka (art. 30 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej).

Prezentowane opracowanie dotyczy problematyki związanej z instytucją policyjnego zatrzymania sprawcy przemocy w rodzinie, o którym mowa w art. 15a ustawy o Policji po jego nowelizacji w 2020 r. Autor analizuje strukturę i charakter przesłanki merytorycznej uzasadniającej dokonanie policyjnej czynności faktycznej polegającej na krótkotrwałym pozbawieniu wolności sprawcy przemocy w rodzinie w celu izolacji od ofiar tej przemocy. Kolejno badaniu zostały poddane dowodowe elementy tej przesłanki jak fakt przemocy w rodzinie oraz stwarzanie bezpośredniego zagrożenia dla życia ludzkiego oraz dowodowy charakter kwestionariusza  szacowania ryzyka zagrożenia życia lub zdrowia ludzkiego służący stwierdzeniu zasadności zatrzymania.

W niniejszym artykule przedstawiony został problem realizacji zasady bezpośredniości w postępowaniu apelacyjnym po zmianach legislacyjnych przeprowadzonych w latach 2013-2019 w polskim procesie karnym. Analizie poddana została kwestia warunków orzekania reformatoryjnego przez sąd odwoławczy w związku z odmienną oceną dowodów przeprowadzonych przed sądem pierwszej instancji. Przeprowadzone rozważania prowadzą do wniosku, że obecny kształt odnośnych przepisów nie zapewnia poszanowania zasady bezpośredniości, sąd odwoławczy może bowiem odmiennie ocenić wiarygodność zeznań świadków, którzy nie zostali przez niego przesłuchani. W artykule przedstawiono także wpływ na omawianą kwestię innych zmian w obszarze postępowania apelacyjnego, zwłaszcza związanych z istotnym ograniczeniem tzw. reguł ne peius, a także dotychczasowe orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w zakresie orzekania reformatoryjnego w instancji odwoławczej. W konkluzji stwierdzono, że  rozdźwięk pomiędzy założeniami ustawodawcy, a ostatecznym kształtem unormowań Kodeksu postępowania karnego w zakresie postępowania apelacyjnego wymaga podjęcia działań, które zagwarantują poszanowanie zasady bezpośredniości, standardu strasburskiego, a także sprawią, że konstrukcja polskiego postępowania apelacyjnego będzie faktycznie odzwierciedlać modelowe założenia apelacji.

Z analizy przepisów Traktatu oraz wytycznych wydanych przez UE odnoszących się do pomocy publicznej wynika wprost jakie rodzaje działalności oraz jakie formy pomocy mają szanse pozyskać akceptację Komisji Europejskiej, w przypadku podjętych przez państwa członkowskie starań o zapobieganie i niwelowanie ekonomicznych skutków pandemii COVID-19. Wytyczne te wskazują jak najefektywniej wykorzystać środki publiczne i jak przygotować wniosek notyfikacyjny, aby skrócić postępowanie (albo całkowicie go uniknąć) w sprawie uznania planowanej przez Państwo Członkowskie pomocy za dozwoloną, względnie dopuszczalną. Artykuł przedstawia podstawowe możliwości zastosowania pomocy, w tym w oparciu o założenia Wytycznych wydanych przez KE w marcu 2020 r. i zalety poszczególnych rozwiązań. Artykuł prezentuje te rozwiązania, które znalazły odzwierciedlenie w przepisach tzw. tarcz antykryzysowych wydanych przez polskiego prawodawcę.

Abstract:  the analysis of EU law and guidelines refering to state aid shows directly which forms of aid and what kind of economic activities may count on Commissions’ acceptance when used by the Member States preventing and/or reducing the scale of damages caused by the COVID-19 pandemia. The  EC Communication points out how the public financial resources should be effectively disposed of; and how to prepare the application of state aid planned by the Member State in order to shorten the notification procedure. The article discribes main assumptions of the EC guidelines towards the COVID-19 state aid and to what extent they have been used by the Polish legislator in the so called „anti-crises shield”. 

Autor podejmuje próbę odpowiedzi na pytanie czy w świetle polskiego prawa pracy dopuszczalne jest wypowiedzenie części układu zbiorowego pracy. Przepisy działu XI Kodeksu pracy przewidują możliwość zmiany układu zbiorowego pracy jedynie w drodze protokołu dodatkowego zawartego przez obie strony układu zbiorowego pracy. W doktrynie prawa pracy wyrażany jest pogląd o dopuszczalności tzw. częściowego wypowiedzenia układu zbiorowego pracy. Jego zwolennicy powołują się na przepisy działu XI Kodeksu pracy regulujące zasady wypowiadania układów zbiorowych pracy i twierdzą, że prawo każdej ze stron do wypowiedzenia całości układu zawiera w sobie uprawnienie do jednostronnego wypowiedzenia części układu czyli niektórych jego postanowień. Na poparcie tego stanowiska przywoływane jest wnioskowanie a maiori ad minus. Autor na podstawie szczegółowej analizy przepisów regulujących zmianę i rozwiązanie układu zbiorowego pracy oraz zawieszenie jego stosowania jak również orzecznictwa Sądu Najwyższego formułuje tezę, że żadna ze stron nie jest uprawniona do wypowiedzenia niektórych postanowień układu. Stronie układu zbiorowego pracy, która otrzymała wypowiedzenie części układu zbiorowego pracy nie przysługuje prawo odwołania się do sądu pracy od tego wypowiedzenia. Nie przysługują jej również roszczenia z tego tytułu. Z roszczeniami z tytułu nieuzasadnionego lub niezgodnego z prawem wypowiedzenia warunków pracy lub płacy wystąpić do sądu pracy może natomiast pracownik, któremu pracodawca indywidualnie wypowiedział warunki umowy o pracę wynikające z dotychczasowych przepisów prawa pracy.   

Dostęp do danych badawczych w Unii Europejskiej jest przyznawany na podstawie decyzji podmiotów finansujących i prowadzących badania. Kwestię tę zmieniła Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/1024 z dnia 20 czerwca 2019 r. W sprawie otwartych danych i ponownego wykorzystywania informacji sektora publicznego. Po wdrożeniu dyrektywy udostępnienie danych badawczych stanie się prawnym obowiązkiem i każdy na całym świecie będzie mógł z nich korzystać. Dyrektywa daje jednak znaczną swobodę działania państwom członkowskim. Mając powyższe na uwadze, środowiska akademickie powinny stać się partnerami w dialogu z decydentami politycznymi. W artykule opisano zapisy dyrektywy oraz siedem zaleceń dotyczących krajowych regulacji dotyczących ponownego wykorzystywania danych badawczych, ze szczególnym uwzględnieniem ich wykorzystania w medycynie.

The author reviews the transformation of Corporate Law on the example of post-Soviet Georgia. The reception which shapes the legal system, in transformative society comprises a considerably lengthy period. Frequent and unsystematic amendments of legislation in the post-communist community cause instability and nihilism, which is the main hindering factor for the corporate economy. The author examines the stages of Transition Law development, the conception of voluntary and compulsory reception,
a transformation of law as a cultural phenomenon, the role of Comparative Law, and the impact of EU supranational Corporate Law on the formation of contemporary Georgian
Law. The author presents the gaps of the current Corporate Law, also the dilemma between the models of regulation and deregulation, and he outlines the inevitable necessity
of modernization of the field.

Przedmiotem niniejszego opracowania są zagadnienia związane z dopuszczalnością pełnienia funkcji świadka przez organ osoby prawnej przy sporządzaniu testamentu. W artykule zostało wyrażone zapatrywanie, zgodnie z którym możliwe jest zastosowanie art. 957 § 1 k.c. do osoby fizycznej będącej organem osoby prawnej (wchodzącej w skład organu kolegialnego), ale jedynie wówczas, gdy spełnione jednocześnie zostaną przesłanki z art. 38 k.c. oraz wymogi zawarte w przepisach określających kompetencje organów danej osoby prawnej.

Od 1956 r. trwały prace Komisji Kodyfikacyjnej nad projektem kodeksu karnego. Projekt powstawał w 10-osobowym zespole, składającym się z naukowców oraz praktyków.  Stopniowe odejście od liberalnego kursu politycznego spowodowało, że niektórzy członkowie zespołu utracili zaufanie władz komunistycznych. Zostali oni poddani inwigilacji ze strony Służby Bezpieczeństwa (SB). Jej raporty dostarczają danych o końcowym etapie prac nad projektem. Wynika z nich, że profesor Jerzy Sawicki, przewodniczący zespołu, podejrzewany o szpiegostwo i sympatie syjonistyczne, próbował ocalić projekt przed całkowitym odrzuceniem. Wykorzystywał do tego celu  swoje kontakty w obozie władzy. Inwigilowany był również członek zespołu Włodzimierz Winawer. Ostatecznie projekt został odrzucony. Zarzucono mu „nowinkarstwo” oraz to, że nie był konsultowany z kierownictwem aparatu PZPR. Ukrytym powodem był jednak brak zaufania władz do twórców projektu.

Prezentowany na końcu tekstu tajny dokument SB przedstawia okoliczności prac nad ostatecznym tekstem projektu.

Streszczenie

Utworzony w 1581 roku Trybunał Wielkiego Księstwa Litewskiego nie był wolny od wad cechujących szlacheckie sądownictwo Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Sprawny przebieg obrad utrudniało pijaństwo, warcholstwo, prywata i konflikty toczone pomiędzy deputatami a wileńskimi studentami i mieszczanami. Obradom Trybunału towarzyszyły bijatyki, intrygi, przekupstwa, obsadzanie na funkcjach sędziowskich osób niewybranych przez sejmiki szlacheckie, jak też wydawanie przez sędziów wyroków we własnych sprawach. Trudność w osiągnięciu kompromisu skutkowała niekiedy delegowaniem przez sejmiki podwójnej liczby deputatów do Trybunału. Wielu naruszeń porządku w II połowie XVIII wieku dopuścił się Karol Stanisław Radziwiłł. Przeciw prawu wykraczali nawet przewodniczący posiedzeniom marszałkowie. Nie przestrzegano zarówno postanowień aktu z 1581 roku, określającego działalność Trybunału Litewskiego, jak również konstytucji sejmu.

W artykule podjęte zostały rozważania na temat dopuszczalności stosowania przepisów kodeksu karnego wykonawczego do wykonywania orzeczeń lustracyjnych. Ustawa lustracyjna nie reguluje bowiem w pełnym zakresie etapu wykonawczego, przez co nie jest sprecyzowane w oparciu o jaką podstawę prawną należy prowadzić tu postępowanie wykonawcze. Zwieńczeniem rozważań jest teza, że sąd lustracyjny winien stosować tu przepisy kodeksu karnego wykonawczego w drodze analogii, zaś na posiedzeniu orzekać w składzie jednoosobowym. Postępowanie wykonawcze nie jest bowiem częścią postępowania lustracyjnego, o którym stanowi art. 19 ustawy lustracyjnej.

W niniejszym artykule autor porusza kwestie związane z cofnięciem aktu oskarżenia. Głównym celem tego artykułu jest określenie wpływu cofnięcia aktu oskarżenia przez oskarżyciela publicznego na zasadę prawa do sądu. Autor próbuje przedstawić problem z dwóch stron - prawa do sądu zagwarantowanego oskarżonemu i prawa do sądu zagwarantowanego pokrzywdzonemu. Wycofanie aktu oskarżenia ma bowiem wpływ na prawa obu tych podmiotów, na co próbowano wskazać w niniejszej publikacji.

The article is devoted to the justification of the synthetic concept of legal understanding on the example of the conservative legal ideology of Russia. The study proves the peculiarity of the Russian traditionalist concept of law based on the works of domestic conservatives, analyzes approaches to legal understanding through the prism of traditional settings, assuming the unity of religion, morality, and law in the form of the concept of „truth”. The hypothesis that the legal understanding in Russian conservatism is a unique synthetic theory of law differs from combining natural law, positivist, and sociological concepts of legal understanding, which are alien to one another. Thus, the main postulates of the synthetic concept of law are put forward. First, the basic idea of the synthetic concept of law is to balance the formal law and the inner moral, religious, moral, and ethical attitudes of man. In other words, the action of law and other social regulators must be in inseparable unity. Secondly, the synthetic concept of law emphasizes the importance of considering people’s identity and traditional legal attitudes. The method of absorption of cultures prefers the synthesis of the best achievements of political and legal thought of different cultures. Third, the synthetic concept of law is of an applied nature. Our analysis revealed a correlation between the secularization of society and the decreasing role of traditional regulators, between the predominance of law and the growth of crime, and between the expansion of state coercion and the decline in the social order. Consequently, to increase the role of other social regulators, to increase the degree of social order and to reduce crime, law must incorporate spiritual principles to be an element of living, the organic connection of religion, morality (tradition), and formal law in a single regulator „Truth”.

Celem artykułu jest przedstawienie działalności Sądu Okręgowego w Wilnie w ciągu pierwszych trzech latach po zakończeniu Wielkiej Wojny. Autor porusza nie tylko zagadnienia związane z kształtowaniem się wymiaru sprawiedliwości na terenie Wilna i Ziemi Wileńskiej, ale również opisuje niełatwą sytuację polityczną dotyczącą tamtych ziem. W tekście szczegółowo zaprezentowano strukturę Wileńskiego Sądu Okręgowego oraz sylwetki osób, które znacząco przyczyniły się do jego utworzenia, a także stan prawny, który legł u podstaw powstania tej instytucji.

Artykuł dotyczy możliwości stosowania instytucji recydywy specjalnej (art. 64 § 1 i 2 k.k.) w przypadku przestępstw rozciągniętych w czasie. Problem dotyczy przypadków, gdy 5-letni okres przedawnienia recydywy upływa przed zakończeniem takiego przestępstwa. W tekście przyjęto, że czas popełnienia tego czynu zabronionego obejmuje przedział czasowy od podjęcia pierwszego zachowania realizującego znamiona czynu karalnego do zakończenia ostatniego zachowania. W konsekwencji, rozpoczęcie popełnienia czynu zabronionego przed upływem terminu przedawnienia pozwala do sprawcy tego czynu stosować rozwiązania ustawowe przewidziane w art. 64 § 1 i 2 k.k. Nie jest decydujący moment zakończenia przestępstwa.

The author discusses the consequences of the resolution of Supreme Court of October 19, 2018. The main question concerns the scope and prerequisites of the effective declaration of successor, made on future, accepting the succession estate, the declaration disclaiming the estate, or the consequences of remaining silent, i.e. inactivity (“silence”). The issue is related to the nature and structure of the acceptance of a succession estate as a unilateral legal act.

Glosa dotyczy uchwały Sądu Najwyższego przesądzającej dopuszczalność oddalenia powództwa prokuratora w sprawie o ustalenie bezskuteczności uznania ojcostwa z powodu sprzeczności z zasadami współżycia społecznego jeśli uznanie następuje po urodzeniu się dziecka.          Glosator wskazuje, że teza ujęta została zbyt zawężająco a w rezultacie jest myląca. Z tezy należałoby usunąć dookreślenie: „dokonanego po urodzeniu się dziecka”. Każde bowiem powództwo prokuratora, a więc zarówno to wniesione w związku z ustaleniem bezskuteczności uznania ojcostwa dokonanego po, jak i przed urodzeniem się dziecka, a nawet przed jego poczęciem podlega ocenie z perspektywy nadużycia prawa (art. 5 k.c.).