Nr 35

W niniejszym artykule autor poddaje analizie kwestię „wyjątkowych wypadków” umożliwiających sądowe rozwiązanie umowy dożywocia na podstawie art. 913 § 2 kodeksu cywilnego. Celem niniejszego artykułu jest przybliżenie czytelnikom zagadnienia jakim jest umowa dożywocia i przesłanek umożliwiających jej unicestwienie. Rozwiązanie umowy dożywocia przez sądy oparte jest na indywidualnej analizie stanu faktycznego sprawy. Z tego powodu, podstawą do ustalenia linii orzeczniczej w kwestii dopuszczalności rozwiązania umowy o dożywocie jest przegląd stawianych w judykaturze  tez i uzasadnień. Praca skupia się na analizie dopuszczalnych przez orzecznictwo przesłanek, które uzasadniają wystąpienie „wyjątkowych wypadków” i rozwiązanie umowy. Powyższe rozważania skupiają się na egzegezie orzecznictwa Sądu Najwyższego. Uzyskane w pracy wyniki pozwalają na zrozumienie norm prawnych, które poddane zostały przez Sąd Najwyższy bardziej szczegółowej interpretacji.

According to Article 58 § 1 of the Polish Civil Code, a legal transaction contrary to the law and a legal transaction aimed at circumventing the law are different grounds for declaring a legal transaction invalid, whereas according to Article 252§ 1 and Article425§ 1 of the Polish Commercial Companies Code basis for declaring resolutions of the shareholder meeting invalid is only their contradiction with the law. Therefore, the question arises as to whether it is admissible to declare the invalidity of the resolutions of the shareholder meeting which were intended to circumvent the law and whether the resolutions of the shareholder meeting can be qualified as legal actions.
A positive answer to the last of the above questions raises further doubts, namely whether the contradiction of the resolutions with the principles of social coexistence referred to in Article 58 § 2 of the Civil Code may also be grounds for declaring the resolutions of the shareholder meeting invalid, and whether it may be stated under Article 58 § 3 of the Civil Code that only a part of the resolutions of
the shareholder meeting is invalid. The second important issue is the possibility of applying the provisions on defects in the declarations of will referred to in Articles 82-88 of the Civil Code to the votes of shareholders and on their basis to declare the resolutions of the shareholder meeting invalid.
Conclusions resulting from the conducted deliberations confirm the possibility of proper application of the provisions of the Civil Code as a basis for declaring the resolutions of the shareholder meeting invalid, with the reservation that when applying these provisions, the nature of individual resolutions of the meetings of capital companies should be taken into account and that the invalidity of these resolutions cannot be declared “by law” ( absolute invalidity), but only as part of an appeal against the resolutions in the mode provided for in the Commercial Companies Code.

Wyrok Naczelnego Sądy Administracyjnego z dnia 19 grudnia 2018 r., będący głównym punktem odniesienia podjętych przeze mnie rozważań, zbiega się w czasie z dyskursem prawniczym na temat potrzeby zabezpieczenia profesjonalizacji członków rady nadzorczej i jej aktywizacji zarówno w drodze reformy Kodeksu spółek handlowych, która została zapoczątkowana obecnym projektem[1], jak i pozanormatywnych środków. W te zmagania wpisują się zakazy bądź istotne ograniczenia udziału notariuszy w organach nadzorczych spółki.

[1] Ustawy z dnia 20 lipca 2020 r. o zmianie ustawy – Kodeks spółek handlowych oraz niektórych innych ustaw.

Prawo do informacji o środowisku jest publicznym prawem podmiotowym wynikającym z Konstytucji oraz prawa międzynarodowego i unijnego. W doktrynie przyjmuje się, że prawo to jest podstawowym instrumentem ochrony środowiska umożliwiającym zastosowanie dalej idących środków stąd też regulacje dotyczące udzielania informacji o środowisku wymagają szybkiego i efektywnego działania organów. Przyjęte rozwiązania prawne przewidują krótkie terminy realizacji obowiązków informacyjnych. W ustawie o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie brak jest jednak precyzyjnych regulacji w zakresie zaskarżania bezczynności i przewlekłości działania organów. Brak ten utrudnia efektywne wykonywanie uprawnień obywateli i innych podmiotów do uzyskania informacji. Podjęte w artykule rozważania prezentują obecny stan prawny w zakresie długości i charakteru prawnego ustawowych terminów udostępniania informacji, jak również właściwego sposobu i trybu zaskarżania bezczynności oraz przewlekłości postępowań.

Odziaływanie przedsiębiorców na środowisko, poprzez prowadzenie działalności gospodarczej z jednej strony, z drugiej zaś strony zachowania podmiotów innych niż przedsiębiorcy, a funkcjonujących na danym terenie i korzystających ze środowiska, powoduje konieczność wskazania wagi wykorzystywania publicznych praw podmiotowych do korzystania z środowiska jako dobra prawnego. Jednocześnie przyjmowanie zawierania się w ujęciu prawnym środowiska również pojęcia przyrody, pozwala na przyjęcie, że publiczne prawa do korzystania ze środowiska powinny być widziane jako te, które mogą być traktowane jako publiczne praw podmiotowe do korzystania z przyrody. Nie należy także przyjmować zasadności ścisłego rozdzielania korzystania ze środowiska od jego ochrony i analogicznie korzystania z przyrody i jej ochrony, nawet wówczas gdy podmiotem, w kontekście którego będzie rozważane to zagadnienie jest przedsiębiorca. Dychotomia tak określonych zachowań przyniesie skutek odwrotny do tego, który wyraża się w kształtowaniu postaw podmiotów prawa w kierunku nie tylko większej świadomości co do konieczności ochrony środowiska, w tym przyrody, ale przede wszystkim kształtowaniu postaw wyrażających się w tym,  że prowadzenie działalności gospodarczej (rzecz jasna nie każdej działalności gospodarczej), nie musi sprowadzać się wyłącznie do działań wywołujących presję na środowisko czy przyrodę.

Celem artykułu jest ukazanie problematyki zatwierdzania taryf energetycznych w wymiarze prawno-administracyjnym oraz prywatnoprawnym. Kształtowanie taryf dla paliw gazowych, energii elektrycznej i ciepła stanowi jeden z prawno-administracyjnych instrumentów antymonopolowych. Prezes UKE w ramach przyznanych przez ustawodawcę kompetencji związanych z zatwierdzaniem taryf nie tylko bezpośrednio wpływa na konkurencję na rynku energetycznym, ale również na cywilnoprawny charakter relacji pomiędzy odbiorcami a przedsiębiorcami energetycznymi.

This article considers current European Union and Ukraine’s wholesale natural gas market in light of regulatory measures that had been enacted and/or implemented with respect to its organization and functioning. The analysis points to three major goals EU’s energy sector regulation is geared to achieve: 1) economic (i.e. procompetitive support); 2) energy security; and 3) social goals. As such, the EU wholesale energy market can be regarded as a regulatory instrument. Ukraine assumed the obligation to implement EU legislation in the field of energy sector regulation (Energy Community acquis communautaire): Act of Ukraine No. 329-VIII of 9 April 2015 on natural gas market implements fundamental principles of the third energy package in the area of organization and functioning of the wholesale natural gas market. However, for Ukraine’s wholesale energy market to assume characteristics of a regulatory instrument akin to the EU market, further implementation of EU regulation 1227/2011 (REMIT) and, to some extent, implementation of the fourth energy package is needed. Part 2 assesses current efforts and discusses regulatory requirements that Ukraine faces if it wants to successfully incorporate EU gas market principles within its natural gas market.

Wyrokiem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawie Stadthalle z 2005 roku zapowiedziano zmiany w organizacji form realizacji zadań własnych przez jednostki samorządu terytorialnego we Francji. Sąd stwierdził, że najmniejszy udział sektora prywatnego w spółkach wykonujących zadanie publiczne będzie wymagał traktowania takich firm jak zwykłe podmioty gospodarcze i będzie wymagał stosowania zasad wolnej konkurencji i prawa zamówień publicznych. W związku z powyższym do znanych wcześniej prawnych form realizacji zadań własnych przez jednostki samorządu terytorialnego, takich jak sociétés d'économie mixte locales (SEML), établissements publics i entreprises publics dodano nową formę lokalnej spółki publicznej - société publique locale (SPL ). W wyniku tej zmiany wiele firm SEML zostało przekształconych w spółkę SPL. Analiza dokonana na podstawie niniejszego opracowania może być również interesującą wskazówką dla polskiego ustawodawcy w przypadku zmiany lub nowelizacji regulacji prawnych w Polsce dotyczących omawianej kwestii.

Artykuł dotyczy problematyki rezygnacji marszałka województwa z pełnionej funkcji, w tym trybu jej złożenia oraz skuteczności. Autorka dokonała również analizy w zakresie możliwości cofnięcia oświadczenia o rezygnacji. Zdaniem Autorki marszałek województwa ma prawa do cofnięcia swej rezygnacji do czasu rozpoczęcia głosowania nad przyjęciem jego rezygnacji. Do tego bowiem momentu marszałek województwa jest dysponentem złożonego przez siebie oświadczenia, które wprawdzie odnosi się do sfery publicznoprawnej, ale nie oznacza to, że ten charakter wyklucza możliwość jego cofnięcia. Autorka wskazuje, że wolność pracy, o której mowa w art. 65 ust. 1 Konstytucji RP z 2 kwietnia 1997 r., przemawia za przyznaniem marszałkowi województwa prawa do cofnięcia oświadczenia o rezygnacji, do czasu gdy nie rozpocznie się głosowanie w sejmiku województwa nad jej przyjęciem. Oświadczenie o rezygnacji nie wywołuje automatycznie żadnych skutków prawnych, co stwarza możliwość uchylenia się on nich mocą oświadczenia tego, kto je złożył.

Broadly understood concept of „intoxication” can be found in many rules and regulations that use phrases that in fact introduce considerable terminological confusion. The Penal Code uses phrases: „intoxication”, „being under the influence of a stupefacient substance” or „other similarly acting agent” in various contexts. The author discusses what „intoxication” is and the concept of „intoxicant”. The authors also answer the question whether these terms include all psychoactive substances and which interpretation of the term „intoxicant” should be used for criminal liability of the perpetrator under the provisions of the Penal Code. The author also discusses the term „drug similar to alcohol” and how „a state of influence” and how a „state after use” a narcotic should be understood.

Artykuł porusza problematykę możliwości zmiany kwalifikacji prawnej czynu zarzuconego oskarżonemu, w sytuacji skierowania przeciwko niemu aktu oskarżenia o przestępstwo kradzieży, podczas gdy na rozprawie ujawnione zostanie, że czyn oskarżonego zakwalifikować należy jako paserstwo. Zagadnienie to ma istotne znaczenie praktyczne, ponieważ przestępstwa te należą do kategorii przestępstw pospolitych. Zagadnienie to jest sporne w doktrynie i w sposób diametralnie różny oceniane również w orzecznictwie Sądu Najwyższego.

Wiążące Polskę prawo międzynarodowe stanowi, że konsulowi honorowemu przysługuje immunitet jurysdykcyjny o charakterze funkcyjnym, który chroni go (w zakresie realizacji działań immanentnie składających się na czynności urzędowe w ramach powierzonych mu funkcji konsularnych) w identycznym zakresie, jak konsula zawodowego. W praktyce pojawia się negowanie przez funkcjonariuszy polskiej Policji (w toku kontroli drogowych) immunitetu jurysdykcyjnego konsulów honorowych realizujących swe funkcje (poprzez działania składające się immanentnie na czynności urzędowe), stanowiąc sprzeczość z wiążącym Polskę prawem międzynarodowym, a zwłaszcza z Konwencją wiedeńską o stosunkach konsularnych. Wskazuje to na konieczność standaryzacji czynności i zachowań funkcjonariuszy Policji w toku kontroli drogowej i wyjaśniania zdarzeń w kierunku mandatowania lub wniosku o ukaranie, zwłaszcza że przepisy Konwencji wiedeńskiej o stosunkach konsularnych pozwalają odpowiednio wyegzekwować zasady ruchu drogowego wobec konsula honorowego (realizującego swe funkcje konsularne i/lub powołującego się na immunitet jurysdykcyjny) z uwzględnieniem jego immunitetu jurysdykcyjnego, nadto motywując Polskę (jako państwo), Policję, honorowy korpus konsularny (w Polsce) i (ewentualnie) państwa wysyłające (konsulów honorowych, do Polski) do rzeczywistych zabiegów o doskonalenie sytuacji prawnej tytułowej problematyki. W szczególności należy podkreślić, że Policja nie powinna „na gorąco” weryfikować, czy w danej sytuacji konsul honorowy podlega ochronie i wykonuje czynności urzędowe w ramach powierzonych mu funkcji konsularnych, jeśli ten tak oświadcza. Tylko wówczas, gdy organ ścigania ma wątpliwości (np. nie miały miejsca żadne uroczystości, w których konsul honorowy – według jego deklaracji – miałby uczestniczyć) – Policja może wszcząć swoje czynności wyjaśniające (upewniwszy się wcześniej, czy znajdują one podstawy), jednakże poprzez Protokół Dyplomatyczny Ministerstwa Spraw Zagranicznych. Każdorazowo należy mieć na względzie, że konsulowie honorowi w swojej pracy podejmują złożone działania składające się immanentnie na czynności urzędowe, a takim działaniem jest podróż służbowa, zlecona konsulowi np. w delegacji służbowej i składające się na nią dojazd i powrót z miejsca realizacji czynności urzędowych sensu stricto.

Artykuł jest głosem w dyskusji na temat pojmowania istoty samorządu przez Jerzego Panejkę. Nawiązuje do opracowania mgr. Adama Ostrowskiego pt. Jerzy Panejko i jego poglądy na instytucję samorządu, który został ogłoszony w nr 34/2000 czasopisma „Prawo i Więź”. Z jednej strony ukazano bazę archiwalną co do osoby J. Panejki i bibliografię, na podstawie której można rekonstruować jego poglądy na istotę samorządu. Z drugiej strony, opisano metodę naukową stosowaną przez J. Panejkę, odniesiono się do jego definicji samorządu, omówiono problem osobowości-publicznoprawnej samorządu, wskazano na uwarunkowania jego podejścia do istoty samorządu, a także przedstawiono kontynuatorów jego myśli.

Przedmiotem niniejszego opracowania są dylematy, jakie rodzą się na gruncie tezy postawionej przez Sąd Apelacyjny w Gdańsku w wyroku z dnia 17 lipca 2019 r. Przyjęty w niej sposób pojmowania zdolności rozpoznania znaczenia czynu oraz zdolności pokierowania swoim postępowaniem przez sprawcę czynu zabronionego, stanowiących psychologiczny człon ustawowego określenia poczytalności w znacznym stopniu ograniczonej (art. 31 § 2 k.k.), stanowi punkt wyjścia do podjęcia rozważań nad ich charakterystyką. W świetle rzeczonego judykatu prima facie zdaje się ona zasługiwać na aprobatę. Jednak ich określenie przez ten sąd mianem „stanów”, tudzież postrzeganie w nich „istotnych okoliczności” mających wpływ na łagodniejszy wymiar kary musi już budzić uzasadnione kontrowersje. Celem tego opracowania jest ich ukazanie, a także wyprowadzenie wniosków co do zasadności tego stanowiska na podstawie dogmatycznoprawnej analizy zagadnienia poczytalności zmniejszonej.

Osoby prowadzące działalność gospodarczą podlegają ubezpieczeniu chorobowemu na zasadzie dobrowolności. Oznacza to, że objęcie ubezpieczeniem chorobowym następuje na wniosek osoby zainteresowanej. Brak ubezpieczenia chorobowego ma taki skutek, że osoba prowadząca działalność gospodarczą nie może korzystać ze świadczeń z ubezpieczenia chorobowego, związanych z powstałą niezdolnością do pracy bądź z tytułu urodzenia dziecka. W glosowanym orzeczeniu Sąd Najwyższy rozstrzygnął zagadnienie prawne udzielając twierdzącej odpowiedzi na pytanie „Czy rozpoczęcie pobierania zasiłku macierzyńskiego przez osobę prowadzącą pozarolniczą działalność, która uprzednio została objęta dobrowolnie ubezpieczeniem chorobowym, skutkuje ustaniem tego ubezpieczenia na podstawie art. 14 ust. 2 pkt 3 w zw. z art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych?”.