logo czasopisma

Artykuły

online-first

Triada korzyści mediacji karnej: ofiara -  sprawca – wymiar sprawiedliwości.

DOI:
https://doi.org/10.36128/b84caz52
Przesłane
12 stycznia 2026
Opublikowane
09-08-2026
Wersje

Abstrakt

W artykule zaprezentowana została analiza korzyści wynikających z instytucji mediacji karnej w Polsce, ukazana w kontekście sprawiedliwości naprawczej. W pierwszej części przedstawiono instytucję mediacji jako formę realizacji sprawiedliwości naprawczej oraz zestawiono ją z tradycyjną sprawiedliwością retrybutywną, wskazując na kluczowe różnice między nimi. W kolejnej części autorka przedstawiła zyski wynikające z mediacji dla systemu wymiaru sprawiedliwości, ofiary przestępstwa oraz wpływ pozytywnych wyników mediacji karnej na uzyskanie przez sprawcę realnych korzyści procesowych w postaci zastosowania łagodniejszych środków penalnych. W opracowaniu posłużono się metodą dogmatyczno-prawną, prowadzoną z wykorzystaniem poglądów prezentowanych w literaturze przedmiotu oraz orzecznictwie sądów polskich.

Bibliografia

  1. Bieńkowska, Ewa. Mediacja w sprawach karnych. Warszawa: Ministerstwo Sprawiedliwości, 2011.
    Pokaż w Google Scholar
  2. Bieńkowska, Ewa. Poradnik mediatora [mediacja od A do Z; wzory pism; akty prawne]. Warszawa: Wydawnictwo Zrzeszenia Prawników Polskich, 1999.
    Pokaż w Google Scholar
  3. Bilewicz, Małgorzata. „Preventing secondary victimization of disabled people.” Resocjalizacja Polska, nr 16 (2018): 39-48. https://doi.org/10.22432/pjsr.2018.16.04.
    Pokaż w Google Scholar
  4. Ciepły, Filip. „O dowartościowanie retrybutywnej racjonalizacji kary.” W Hominum causa omne ius constitutum est. Księga Jubileuszowa ku czci Profesor Alicji Grześkowiak, red. Antoni Dębiński, Małgorzata Gałązka, Radosław Hałas i Krzysztof Wiak, 231-246. Lublin: Wydawnictwo KUL, 2006.
    Pokaż w Google Scholar
  5. Ciepły, Filip. „Sprawiedliwość naprawcza wobec przestępstwa.” W Mediacja w teorii i praktyce, red. Andrzej Gretkowski i Danuta Karbarz, 189-200. Stalowa Wola: Oficyna Wydawnicza Fundacji Uniwersyteckiej, 2009.
    Pokaż w Google Scholar
  6. Consedine, Jim. Sprawiedliwość naprawcza. Przywrócenie ładu społecznego, tłum. Michał Wołodźko, Kacper Gradoń. Warszawa: Polskie Stowarzyszenie Edukacji Prawnej, 2004.
    Pokaż w Google Scholar
  7. Foucault, Michel. Nadzorować i karać: narodziny więzienia, tłum. Tadeusz Komendant. Warszawa: Wydawnictwo Aletheia, 2009.
    Pokaż w Google Scholar
  8. Hanas, Katarzyna. „Sprawiedliwość naprawcza w Dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady 2012/29/UE ustanawiającej normy minimalne w zakresie praw, wsparcia i ochrony ofiar przestępstw oraz zastępującej decyzję ramową Rady 2001/220/WSiSW a unormowania polskie.” Prokuratura i Prawo, nr 5 (2015): 45-59. https://www.gov.pl/web/prokuratura-krajowa/numer-5-2015.
    Pokaż w Google Scholar
  9. Hollósvölgyi, Máté. „What does restorative justice promise?” European Journal of Probation 17, nr 1 (2025): 21-34. https://doi.org/10.1177/20662203251319907.
    Pokaż w Google Scholar
  10. Hypś, Sławomir. „Komentarz do art. 66.” W Kodeks karny. Komentarz, red. Alicja Grześkowiak i Krzysztof Wiak, 719-725. Warszawa: C.H. Beck, 2026.
    Pokaż w Google Scholar
  11. Hypś, Sławomir. „Komentarz do art. 69.” W Kodeks karny. Komentarz, red. Alicja Grześkowiak i Krzysztof Wiak, 735-741. Warszawa: C.H. Beck, 2026.
    Pokaż w Google Scholar
  12. Kania-Chramęga, Agnieszka. „Znaczenie naprawienia szkody oraz pojednania pomiędzy pokrzywdzonym a sprawcą w procesie sądowego wymiaru kary. Uwagi na tle wybranych regulacji karnomaterialnych.” ADR. Arbitraż i Mediacja, nr 2(38) (2017): 65-76. https://journals.indexcopernicus.com/api/file/viewByFileId/295910.
    Pokaż w Google Scholar
  13. Kokot, Rajnhard. „Idea sprawiedliwości naprawczej z perspektywy projektowanych zmian kodeksu karnego.” Ius Novum 7, nr 2 (2013): 27-47. https://iusnovum.lazarski.pl/iusnovum/article/view/221/430.
    Pokaż w Google Scholar
  14. Kruk, Marzena. „Mediacja między pokrzywdzonym a sprawcą przestępstwa jako forma rozwiązywania konfliktów.” Archiwum Kryminologii XXIX-XXX (2008): 837-851. https://doi.org/10.7420/ak2007-2008bn.
    Pokaż w Google Scholar
  15. Lewandowska-Pierzynka, Iwona. „Wpływ mediacji na wymiar wychowawczy nieletnich sprawców.” W Mediacja: sztuka kompromisu, red. Marcin Romanowski, 101-119. Warszawa: Wydawnictwo Instytutu Wymiaru Sprawiedliwości, 2023.
    Pokaż w Google Scholar
  16. Łukawska-Malicka, Magdalena. „Czym jest sprawiedliwość naprawcza? Istota i zarys problematyki.” Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska. Sectio G. Ius 69, nr 2 (2022): 43-59. https://journals.umcs.pl/g/article/viewFile/14299/10159.
    Pokaż w Google Scholar
  17. Marek, Andrzej. „Funkcje kary pozbawienia wolności na tle zmian polityki karnej.” W X lat obowiązywania Kodeksu karnego wykonawczego, red. Stefan Lelental i Grażyna B. Szczygieł, 61-76. Białystok: Temida 2, 2009.
    Pokaż w Google Scholar
  18. Marshall, Tony F. Restorative Justice: An Overview. London: Home Office, 1999.
    Pokaż w Google Scholar
  19. Płatek, Monika. „Wstęp I, czyli o miejscu i roli sprawiedliwości naprawczej w systemie sprawiedliwości karnej.” W Sprawiedliwość naprawcza. Idea. Teoria. Praktyka, red. Monika Płatek i Michał Fajst, 9-31. Warszawa: Liber, 2005.
    Pokaż w Google Scholar
  20. Różyńska, Joanna. „Koncepcja sprawiedliwości naprawczej.” Jurysta, nr 1 (2005): 5-14.
    Pokaż w Google Scholar
  21. Siedlecka-Andrychowicz, Agnieszka. „Mediacja w sprawach karnych i sprawach o wykroczenia.” W Mediacje. Teoria i praktyka, red. Ewa Gmurzyńska i Rafał Morek, 381-406. Warszawa: Wolters Kluwer, 2024.
    Pokaż w Google Scholar
  22. Siedlecka-Andrychowicz, Agnieszka. „Wykorzystanie mediacji oraz programów sprawiedliwości naprawczej w konfliktach występujących w środowisku akademickim – przykład Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej i Polski.” W Mediacja: od rozmowy do porozumienia, red. Marcin Romanowski, 115-128. Warszawa: Wydawnictwo Instytutu Wymiaru Sprawiedliwości, 2022.
    Pokaż w Google Scholar
  23. Sitarska, Anna. „Przemoc w rodzinie a mediacja.” Prokuratura i Prawo, nr 1 (2006): 56-74. https://www.gov.pl/web/prokuratura-krajowa/numer-1-2006.
    Pokaż w Google Scholar
  24. Sitarz, Olga. „Bariery prawne szerszego rozwoju mediacji w sprawach karnych i postulaty de lege ferenda.” W Mediacja: sztuka kompromisu, red. Marcin Romanowski, 13-24. Warszawa: Wydawnictwo Instytutu Wymiaru Sprawiedliwości, 2023.
    Pokaż w Google Scholar
  25. Skrobotowicz, Grzegorz. „Mediacja karna w Polsce – ponad dwadzieścia lat działania instytucji – próba oceny.” W Mediacja: od rozmowy do porozumienia, red. Marcin Romanowski, 61-78. Warszawa: Wydawnictwo Instytutu Wymiaru Sprawiedliwości, 2022.
    Pokaż w Google Scholar
  26. Skrobotowicz, Grzegorz. Mediacja karna w świetle badań. Lublin: Wydawnictwo KUL, 2017.
    Pokaż w Google Scholar
  27. Skrobotowicz, Grzegorz. „Zalety mediacji karnej.” Prokuratura i Prawo, nr 2 (2012): 128-145. https://www.gov.pl/web/prokuratura-krajowa/numer-2-2012.
    Pokaż w Google Scholar
  28. Steinborn, Sławomir. Porozumienia w polskim procesie karnym. Skazanie bez rozprawy i dobrowolne poddanie się odpowiedzialności karnej. Kraków: Zakamycze, 2005.
    Pokaż w Google Scholar
  29. Suchanek, Marek. „Mediacja jako metoda rozwiązywania konfliktów społecznych.” Studia Administracyjne, nr 10 (2018): 129-147. http://dx.doi.org/10.18276/sa.2018.10-09.
    Pokaż w Google Scholar
  30. Walczak, Beata. „Mediacja w sprawach karnych.” Zeszyty Naukowe Instytutu Administracji AJD w Częstochowie 2, nr 6 (2012): 119-137. http://dlibra.bg.ajd.czest.pl:8080/Content/1555/Gubernaculum_02_6-119.pdf.
    Pokaż w Google Scholar
  31. Waluk, Janina. „Mediacja jako forma sprawiedliwości naprawczej – korzyści dla stron.” Archiwum Kryminologii XXIX-XXX (2008): 871-883. https://czasopisma.inp.pan.pl/index.php/ak/article/view/309/waluk_mediacja_jako_forma_spra_2007-2008BQ.pdf.
    Pokaż w Google Scholar
  32. Wójcik, Dobrochna. „Rola mediacji między pokrzywdzonym a sprawcą przestępstwa.” W System Prawa Karnego. Zagadnienia ogólne, t. 1, red. Andrzej Marek, 350-413. Warszawa: C.H. Beck, Instytut Nauk Prawnych PAN, 2010.
    Pokaż w Google Scholar
  33. Zielińska, Eleonora. Mediacja w sprawach karnych o przemoc w rodzinie – skala i efektywność w praktyce polskiego wymiaru sprawiedliwości. Warszawa: Instytut Wymiaru Sprawiedliwości, 2017. https://old.iws.gov.pl/wp--content/uploads/2018/08/IWS_Zieli%C5%84ska-E._Mediacja-w-spr.-karnych--o-przemoc-w-rodzinie.pdf.
    Pokaż w Google Scholar
  34. Zielińska, Eleonora i Joanna Klimczak. Zakres stosowania mediacji w sprawach karnych w praktyce wymiaru sprawiedliwości. Warszawa: Instytut Wymiaru Sprawiedliwości, 2020. https://old.iws.gov.pl/wp-content/uploads/2020/04/IWS_Zieli%C5%84ska-E.-Klimczak-J-Zakres-stosowania-mediacji-w--sprawach-karnych-w-praktyce-wymiaru-sprawiedliwo%C5%9Bci.pdf.
    Pokaż w Google Scholar

Downloads

Download data is not yet available.