logo czasopisma

Artykuły

Tom 63 Nr 4 (2026): Prawo i Więź

Ochrona karna i administracyjna przed inwazyjnymi gatunkami obcymi w Polsce

DOI:
https://doi.org/10.36128/xw2rpg36
Przesłane
10 kwietnia 2026
Opublikowane
24-09-2026

Abstrakt

The article is devoted to the issue of protection against invasive alien species, which pose one of the main threats to biodiversity and the functioning of ecosystems. The aim of this study was to analyze criminal and administrative legal instruments used to protect the environment against invasive alien species (IGO), with particular emphasis on the example of the raccoon. In connection with the above, a research question was formulated: are the criminal and administrative legal instruments in force in Poland effective enough to counteract the threats resulting from the presence of IGO, and in particular the raccoon. The following hypothesis was adopted: the criminal and administrative legal instruments are in principle sufficient for protection against IGO, but the actions of public administration bodies responsible for the implementation of tasks related to this protection should be considered not fully effective. The authors relied primarily on the dogmatic and legal method consisting in the analysis of the provisions of EU law (Regulation of the European Parliament and of the Council (EU) No. 1143/2014) and national law (the Act of August 11, 2021 on alien species and implementing regulations regarding lists of invasive species) and made a critical analysis of the literature on the subject. They also analyzed empirical data based on reports from public institutions (including data from the Supreme Audit Office). The article presents numerous scientific conclusions and recommendations for change. The research hypothesis formulated at the outset of the study was confirmed and took the form of an unequivocal conclusion. The authors concluded that the primary focus of public administration efforts should include continuous monitoring of the IGO population, periodic updates to the lists of species that pose a threat to Poland and the EU, as well as their decisive elimination from native ecosystems (including lethal measures).

Bibliografia

  1. Attfield, Robin. Environmental Ethics: An Overview for the Twenty-First Century. Cambridge: Polity Press, 2003.
    Pokaż w Google Scholar
  2. Bartoszewicz, Magdalena. „Szopy w Ujściu Warty." Parki Narodowe, nr 3 (2003): 22–24.
    Pokaż w Google Scholar
  3. Głowaciński, Zbigniew, Henryk Okarma, Jerzy Pawłowski i Wojciech Solarz. „Podsumowanie i komentarz." W Gatunki obce w faunie Polski, red. Zbigniew Głowaciński, Henryk Okarma, Jerzy Pawłowski, Wojciech Solarz, 451–472. Kraków: Instytut Ochrony Przyrody PAN, 2011.
    Pokaż w Google Scholar
  4. Kamieniarz, Robert i Marek Panek. Zwierzęta łowne w Polsce na przełomie XX i XXI wieku. Czempiń: Stacja Badawcza OHZ Polskiego Związku Łowieckiego w Czempiniu, 2008.
    Pokaż w Google Scholar
  5. Lutz, Walburga. „The introduced raccoon Procyon lotor population in Germany." Wildlife Biology 2, nr 3 (1996): 129–228.
    Pokaż w Google Scholar
  6. Lynch, Michael J. i Paul B. Stretesky. „The Meaning of Green: Contrasting Criminological Perspectives." Theoretical Criminology 7, nr 2 (2003): 217–238.
    Pokaż w Google Scholar
  7. Łyżwa, Rafał. „Odpowiedzialność karna za przetrzymywanie okazu obcego gatunku inwazyjnego stanowiącego zagrożenie dla Polski." Kwartalnik Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury, zeszyt nr 1 (49) (2023): 135–139.
    Pokaż w Google Scholar
  8. Melaniuk, Ewelina. „Przestępczość wobec dzikich zwierząt w ujęciu prawno-kryminologicznym." Biuletyn Kryminologiczny, nr 26 (2019): 130–160.
    Pokaż w Google Scholar
  9. Najwyższa Izba Kontroli. Rozpoznanie i zwalczanie inwazyjnych gatunków obcych roślin i zwierząt w przyrodzie. Warszawa: Najwyższa Izba Kontroli, 2023. https://www.nik.gov.pl/plik/id%2C30698%2Cvp%2C33758.pdf.
    Pokaż w Google Scholar
  10. Okarma, Henryk, Andrzej Zalewski, Magdalena Bartoszewicz, Aleksandra Biedrzycka i Ewa Jędrzejewska. „Szop pracz Procyon lotor w Polsce – ekologia inwazji." Studia i Materiały Centrum Edukacji Przyrodniczo-Leśnej w Rogowie 14, nr 4 (33) (2012): 296–303.
    Pokaż w Google Scholar
  11. Pływaczewski, Wiesław. „Wstęp." W Prawnokarne i kryminologiczne aspekty ochrony środowiska, red. Wiesław Pływaczewski, 8–10. Olsztyn: Wydawnictwo Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego, 2012.
    Pokaż w Google Scholar
  12. Pływaczewski, Wiesław. „Zielona kryminologia wobec zjawiska dyspersji gatunków inwazyjnych." W Badanie kryminologiczne a praktyka. Perspektywa krajowa i międzynarodowa, red. Emil W. Pływaczewski, Diana Dajnowicz-Piesiecka i Emilia Jurgielewicz-Delegacz, 70–82. Warszawa: Wolters Kluwer, 2021.
    Pokaż w Google Scholar
  13. Pływaczewski, Wiesław i Piotr Chorbot. „Ekokryminologia jako uzasadnienie badań na rzecz ochrony środowiska." W Kryminologia wobec współczesnych zagrożeń ekologicznych, red. Monika Kotowska i Wiesław Pływaczewski, 8–19. Olsztyn: Wydawnictwo Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego, 2011.
    Pokaż w Google Scholar
  14. Pływaczewski, Wiesław i Maciej Duda. „Dlaczego zginęła Dian Fossey? Prawne oraz wiktymologiczne aspekty zwalczania przestępczości wymierzonej w obrońców przyrody." W Karnoprawne aspekty ochrony środowiska – wyzwania dla teorii i praktyki, red. Małgorzata Adamczyk, Jolanta Karaźniewicz i Katarzyna Pruszkiewicz-Słowińska, 43–68. Olsztyn: Wydawnictwo Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego, 2017.
    Pokaż w Google Scholar
  15. Radecki, Wojciech i Danuta Danecka. „Instrumenty penalne w niemieckich, czeskich, słowackich i polskich przepisach o inwazyjnych gatunkach obcych. Część II." Prokuratura i Prawo, nr 12 (2025): 135–161.
    Pokaż w Google Scholar
  16. Skorupski, Jakub. „Inwazyjne i ekspansywne ssaki drapieżne w Polsce." Studia i Materiały Centrum Edukacji Przyrodniczo-Leśnej w Rogowie 18, nr 4 (49A) (2016): 58–72.
    Pokaż w Google Scholar
  17. Srivastava, Yogendra N. Environmental Pollution. New Delhi: APH Publishing Corporation, 2009.
    Pokaż w Google Scholar
  18. Tokarska-Guzik, Barbara, Zygmunt Dajdok, Maria Zając, Adam Zając, Alina Urbisz, Władysław Danielewicz i Czesław Hołdyński. Rośliny obcego pochodzenia w Polsce ze szczególnym uwzględnieniem gatunków inwazyjnych. Warszawa: Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska, 2012.
    Pokaż w Google Scholar
  19. Zalewski, Dariusz. „Strategia Polskiego Związku Łowieckiego w postępowaniu z gatunkami obcymi w ekosystemach leśnych." Studia i Materiały Centrum Edukacji Przyrodniczo-Leśnej w Rogowie 14, nr 4 (33) (2012): 304–318.
    Pokaż w Google Scholar

Downloads

Download data is not yet available.