logo czasopisma

Articles

Vol. 62 No. 3 (2026): Law&Social Bonds

Crafts of Legal Art, or the Difficult Art of Writing Difficult Justifications

DOI:
https://doi.org/10.36128/6e3a5j24
Submitted
26 December 2024
Published
24-07-2026

Abstract

This paper presents the heuristic value of analysing the judicial model of dispute resolution in the context of practical discourse, in the light of the main contemporary theories of legal discourse. Judicial activism, manifested in a willingness to depart from established practices and models in case law in order to interpret legal norms, has become a leading factor in an in-depth reflection on the postulate of effective communication and a universal understanding of the law. The manner and form in which judgments are reasoned form part of the contemporary debate on the relationship between justice in the postmodern era and the culture of legal language. This paper contributes to research on the use of judicial analysis of the law in contemporary legal discourse.

References

  1. Andruszkiewicz Marta. „Wpływ języka na adresatów norm prawnych” Przegląd Prawa Publicznego, nr 7–8 (2015): 35-44.
    View in Google Scholar
  2. Baudelaire Charles, „O istocie śmiechu i ogólnej komiczności w sztukach plastycznych” Literatura na świecie, nr 10-11 (1999): 170-189.
    View in Google Scholar
  3. de Beaumarchais Pierre Augustin Caron, Wesele Figara. Kraków: Zielona Sowa, 2003.
    View in Google Scholar
  4. Brożek Bartosz, Umysł prawniczy. Kraków: Copernicus Center Press, 2018.
    View in Google Scholar
  5. Cornu Gérard, Linguistique juridique. Paris: Wydawnictwo Montchrestien, 2005.
    View in Google Scholar
  6. Danilewicz Anatolij, „Przemówienie sądowe jako przedmiot analizy naukowej” Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, nr 1 (1994): 93-98.
    View in Google Scholar
  7. Dębska Hanna, „W okowach prawniczego sensus communis. O trudnościach uprawiania krytycznie zorientowanej socjologii prawa” Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej, nr 1 (2014): 18-30.
    View in Google Scholar
  8. Dupret Baudoin, Prawo w naukach społecznych. Warszawa: Oficyna Naukowa, 2010.
    View in Google Scholar
  9. Duszka-Jakimko Hanna, Beata Kozicka, „Jasność prawa a (nie)przejrzystość języka prawnego” Przegląd Prawa Publicznego, nr 1 (2018): 9-20.
    View in Google Scholar
  10. Gajewska-Kraczkowska Hanna, „Rola środków masowego przekazu w realizacji zasady jawności rozprawy głównej” Studia Iuridica, nr 13 (1985): 77-93.
    View in Google Scholar
  11. Gajewska-Kraczkowska Hanna, „Sędziowie w społeczeństwie otwartym”, [w:] Rzetelny proces karny. Księga jubileuszowa Profesor Zofii Świdy, red. Jerzy Skorupka. 777-786. Warszawa: Wolters Kluwer, 2009.
    View in Google Scholar
  12. Geier Manfred, Gra językowa filozofów. Od Parmenidesa do Wittgensteina. Warszawa: Wydawnictwo Aletheia, 2000.
    View in Google Scholar
  13. Goyard-Fabre Simone, Les embarras philosophiques du droit naturel. Paris: Vrin, 2003.
    View in Google Scholar
  14. Górny Witold, „Rozmaite oblicza doskonałej niedoskonałości. Rozważania nad wpływem sposobu postrzegania prawa na proces jego interpretacji” Przegląd Prawa Publicznego, nr 10 (2016): 41-52.
    View in Google Scholar
  15. Gurgul Józef, „Wpływ utworów artystycznych i poetyckich na efektywność, kulturę i etykę śledztwa” Prokuratura i Prawo, nr 2 (2018): 101-132.
    View in Google Scholar
  16. Heller Michał, Początek jest wszędzie. Warszawa: Prószyński i S-ka, 2002.
    View in Google Scholar
  17. Kalinowski Stefan, Polski proces karny w zarysie. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1971.
    View in Google Scholar
  18. Kania Agnieszka, „Motywacyjno-wychowawcza funkcja ustnych uzasadnień orzeczeń sądowych w sprawach karnych” Prokuratura i Prawo, nr 11 (2016): 97-110.
    View in Google Scholar
  19. Kant Immanuel, Krytyka władzy sądzenia. Warszawa: Wydawnictwo PWN, 1964.
    View in Google Scholar
  20. Kapuściński Ryszard, Podróże z Herodotem. Kraków: Wydawnictwo Znak, 2004.
    View in Google Scholar
  21. Kawalec Anna, „Performing arts w świetle prawa autorskiego i praw pokrewnych – pomiędzy terminologią prawa a światem sztuki” Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego. Prace z Prawa Własności Intelektualnej, z. 125 (2014): 20-32.
    View in Google Scholar
  22. Klemensiewicz Zenon, W kręgu języka literackiego i artystycznego. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1961.
    View in Google Scholar
  23. Kosiński Jerzy, „Poruszyć umysł. Rozmowa z M. Kobzdejem” Tygodnik Solidarność, nr (1989).
    View in Google Scholar
  24. Kotarbiński, Tadeusz. Kurs logiki dla prawników. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1951.
    View in Google Scholar
  25. Kotowski Artur, „Teoretycznoprawna analiza pojęcia uzasadniania”, [w:] Uzasadnienia decyzji stosowania prawa, red. Iwona Rzucidło-Grochowska, Mateusz Grochowski. 43-86. Warszawa: Wolters Kluwer, 2015.
    View in Google Scholar
  26. Kotuk Tadeusz, „Metafory w polskim dyskursie prawniczym z perspektywy lingwistyki kognitywnej” Przegląd Sądowy, nr 10 (2012): 76-98.
    View in Google Scholar
  27. Kryszkiewicz Małgorzata, 100 lat polskiego prawa: Prawo jest funkcją języka, język funkcją prawa, a łączy je kultura, 2024. http://prawo.gazetaprawna.pl/artykuly/1288308,100-lat-polskiego-prawa-bez-zwiezlosci-nie-ma-komunikacji.html.
    View in Google Scholar
  28. Levinson Stephen C., Pragmatyka. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2010.
    View in Google Scholar
  29. Łętowska Ewa, „Dialog i metody. Interpretacja w multicentrycznym systemie prawa (cz. I)” Europejski Przegląd Sądowy, nr 11 (2008): 4-8.
    View in Google Scholar
  30. Łętowska Ewa, „Pozaprocesowe znaczenie uzasadnienia sądowego” Państwo i Prawo, z. 5 (1997): 3-17.
    View in Google Scholar
  31. Łętowska Ewa, Jan Woleński, „Czy prawo zatruwa wolność?” Przegląd Filozoficzny – Nowa Seria, nr 3 (2013): 9-25.
    View in Google Scholar
  32. Łętowska Ewa, Krzysztof Pawłowski, „Artyzm i rzemiosło” Europejski Przegląd Sądowy, nr 5 (2013): 58-59.
    View in Google Scholar
  33. Łętowska Ewa, Krzysztof Pawłowski, „Dzik Erymantejski, czyli do czterech razy sztuka” Europejski Przegląd Sądowy, nr 7 (2010): 57-58.
    View in Google Scholar
  34. Łętowska Ewa, Krzysztof Pawłowski, „Paralele i parentele” Europejski Przegląd Sądowy, nr 6 (2011).
    View in Google Scholar
  35. Malaurie Philippe, Anthologie de la pensée juridique. Paris: Éditions Cujas, 1996.
    View in Google Scholar
  36. Małecki Mikołaj, „Umysł prawniczy” prof. Brożka: intuicja, wyobraźnia, język, 2024. http://karne24.com/umysl-prawniczy-prof-brozka-intuicja-wyobraznia-jezyk/.
    View in Google Scholar
  37. Mańko Rafał, W stronę krytycznej filozofii orzekania. Polityczność, etyka, legitymizacja. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, 2018.
    View in Google Scholar
  38. Marquard Odo, Apologia przypadkowości. Warszawa: Oficyna Naukowa, 1994.
    View in Google Scholar
  39. Martialis Marcus Valerius, Wstęp do Księgi I Epigramatów. Warszawa: Czytelnik, 1971.
    View in Google Scholar
  40. Mattila Heikki E.S., Comparative Legal Linguistics: Language of Law, Latin and Modern Lingua Francas. London: Routledge, 2006.
    View in Google Scholar
  41. Michalski Wojciech, „Kształtowanie świadomości i kultury prawnej społeczeństwa poprzez działalność sądownictwa” Zeszyty Naukowe Instytutu Badania Prawa Sądowego, nr 24 (1985): 3-22.
    View in Google Scholar
  42. Morawski Lech, Główne problemy współczesnej filozofii prawa. Prawo w toku przemian. Warszawa: Lexis Nexis, 2005.
    View in Google Scholar
  43. Olszewski Henryk, Słownik twórców idei. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, 2001.
    View in Google Scholar
  44. Ortwin Ostap, Próby przekrojów. Ze studiów nad teatrem, liryką i powieścią 1900–1935. Lwów: Księgarnia Polska Bernarda Połanieckiego, 1936.
    View in Google Scholar
  45. Pachnik Karol, „Język polski (język prawny, język prawniczy, język prawa) a uzasadnianie orzeczeń” Kwartalnik Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury, z. 1 (2013): 19-26.
    View in Google Scholar
  46. Parandowski Jan, Alchemia słowa. Warszawa: Wydawnictwo Czytelnik, 1976.
    View in Google Scholar
  47. Pascal Blaise, Myśli. Warszawa: Nakład Księgarni Św. Wojciecha, 1921.
    View in Google Scholar
  48. Pełka Michał, „Debata Fish-Dworkin jako przykład sporu o praktykę interpretacji prawa” Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej, nr 2 (2015): 86-107.
    View in Google Scholar
  49. Perelman Chaïm, Logika prawnicza. Nowa retoryka. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1984.
    View in Google Scholar
  50. Peyrefitte Alain, Wymiar sprawiedliwości. Między ideałem a rzeczywistością. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1987.
    View in Google Scholar
  51. Podemski Stanisław, „Ekspertyzy”, [w:] Przyszłość polskiego wymiaru sprawiedliwości, red. Adam Zieliński, Marek Zubik. 85-92. Warszawa: Instytut Spraw Publicznych, 2002.
    View in Google Scholar
  52. Romanowicz Marcin, „Utrwalona linia orzecznicza jako argument z (własnego) autorytetu sądowego”, [w:] Rola orzecznictwa w systemie prawa, red. Tomasz Giaro. 173-201. Warszawa: Wolters Kluwer, 2016.
    View in Google Scholar
  53. Rzucidło-Grochowska Iwona, „Uzasadnienie jako instrument budowy zaufania. Po Szkole Letniej »Uzasadnianie orzeczeń sądowych: perspektywy prawne i interdyscyplinarne« [sprawozdanie z obrad w dniach 6-9 lipca 2016 r. w Jabłonnie k. Warszawy]” Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego, nr 5 (2016): 101-108.
    View in Google Scholar
  54. Safjan Marek, „Prawo to instrument dla wirtuoza” Rzeczpospolita, 6 grudnia (2010).
    View in Google Scholar
  55. Samborski Edward, Zarys metodyki pracy sędziego w sprawach karnych. Warszawa: Lexis Nexis, 2005.
    View in Google Scholar
  56. Sanetra Walerian, „Kilka uwag o uzasadnieniach orzeczeń Sądu Najwyższego” Przegląd Sądowy, nr 9 (2002): 48-62.
    View in Google Scholar
  57. Sarkowicz Ryszard, „Koherencja tekstu prawnego w świetle koncepcji poziomowej interpretacji tekstu prawnego”, [w:] Język–prawo–społeczeństwo, red. Ewa Malinowska. Opole: Wydawnictwo Uniwersytetu Opolskiego, 2004.
    View in Google Scholar
  58. Scalia Antonin, Mułłowie zachodu: sędziowie jako arbitrzy moralni. www.rpo.gov.pl/ pliki/12537879280.pdf.
    View in Google Scholar
  59. Seneka Lucjusz Anneusz, Myśli. tłum. Stanisław Stabryła. Kraków: Wydawnictwo Aletheia, 1989.
    View in Google Scholar
  60. Sękowska Anna, „Kontakty z wymiarem sprawiedliwości, a opinie na temat sądów”, [w:] Sądy w opinii społeczeństwa polskiego, red. Maria Borucka-Arctowa, Krzysztof Pałecki. 174-188. Kraków: Wydawnictwo Ratio, 2003.
    View in Google Scholar
  61. Sobieszewska Marta. „Juryslingwistyka: między językiem a prawem” Studia Iuridica Lublinensia, nr 4 (2015): 123-132.
    View in Google Scholar
  62. Spyra Tomasz, Granice wykładni prawa. Znaczenie językowe tekstu prawnego jako granica wykładni. Kraków: Wolters Kluwer, 2006.
    View in Google Scholar
  63. Stelmach Jerzy, „Interpretacja bez granic” Forum Prawnicze, nr 2 (2011): 13-18.
    View in Google Scholar
  64. Stelmach Jerzy, „Przypadek trudny w prawie”, [w:] W poszukiwaniu dobra wspólnego. Księga jubileuszowa Profesora Macieja Zielińskiego, red. Agnieszka Choduń, Stanisław Czepita. 141-150. Szczecin: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego, 2010.
    View in Google Scholar
  65. Stelmach Jerzy, Co to jest hermeneutyka?. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1989.
    View in Google Scholar
  66. Stelmach Jerzy, Kodeks argumentacyjny dla prawników. Kraków: Wolters Kluwer, 2003.
    View in Google Scholar
  67. Stępień Antoni Bazyli, Propedeutyka estetyki. Lublin: Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, 1986.
    View in Google Scholar
  68. Szerer Mieczysław, „Kilka uwag o sztuce przemawiania w sądzie” Palestra, nr 3 (1964): 24-28.
    View in Google Scholar
  69. Sztander–Sztanderska Karolina, Teoria praktyki i praktyka teorii. Wstęp do socjologii Pierre’a Bourdieu. Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego, 2010.
    View in Google Scholar
  70. Śliwiński Stanisław, Proces karny. Zasady ogólne. Warszawa: Wydawnictwo Gebethener i Wolff, 1948.
    View in Google Scholar
  71. Śnieciński Marek, „Humor jako element strategii artystycznej – Erwin Wurm i jego dzieła” Dyskurs. Pismo naukowo-artystyczne ASP we Wrocławiu, nr 19 (2015): 130-144.
    View in Google Scholar
  72. Twardowski Jan, Pewność niepewności. Warszawa: Wydawnictwo Archidiecezji Warszawskiej, 1998.
    View in Google Scholar
  73. Wronkowska Sławomira, „Postulat jasności prawa i niektóre metody jego realizacji” Państwo i Prawo, z. 10 (1976): 19-33.
    View in Google Scholar
  74. Wróblewski Bronisław, Język prawny i prawniczy. Kraków: Polska Akademia Umiejętności, 1948.
    View in Google Scholar
  75. Wróblewski Jerzy, „Opinia publiczna a polityka prawa”, [w:] Opinia publiczna i środki masowego przekazu a ujemne zjawiska społeczne, red. Brunon Hołyst. 21-35. Warszawa: Wydawnictwo Prawnicze, 1981.
    View in Google Scholar
  76. Wróblewski Jerzy, Teoria racjonalnego tworzenia prawa. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1985.
    View in Google Scholar
  77. Wróblewski Jerzy, Wartości a decyzja sądowa. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1973.
    View in Google Scholar
  78. Wróblewski Jerzy, Zasady tworzenia prawa. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1989.
    View in Google Scholar
  79. Zeidler Kamil, „Erystyka w praktyce prawniczej” Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny, z. 4 (2009): 51-65.
    View in Google Scholar
  80. Zieliński Maciej, „Clara non sunt interpretanda – mity i rzeczywistość” Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego, nr 6 (2012): 9-23.
    View in Google Scholar
  81. Ziembiński Zygmunt, „Fakty prawotwórcze a reguły egzegezy” Państwo i Prawo, nr 8-9 (1979): 76-89.
    View in Google Scholar
  82. Zych Natalia, „Idea plain language a teksty prawne” Przegląd Legislacyjny, nr 3 (2016): 65-90.
    View in Google Scholar

Downloads

Download data is not yet available.