logo czasopisma

Artykuły

online-first

Wojny memiczne jako zagrożenie dla bezpieczeństwa kognitywnego. Podejścia prawne i zabezpieczenia pozaprawne na gruncie polskim

DOI:
https://doi.org/10.36128/0zdzfz89
Przesłane
29 stycznia 2026
Opublikowane
01-09-2026

Abstrakt

W niniejszym artykule przeanalizowano zjawisko „wojny memicznej” jako rosnące zagrożenie dla bezpieczeństwa kognitywnego i procesów demokratycznych. Autorzy wskazują, że memy – ze względu na swój potencjał do rozprzestrzeniania, prostotę i humorystyczny wydźwięk – mogą być skutecznym narzędziem manipulacji narracyjnej, umożliwiającym kształtowanie opinii publicznej, pogłębianie polaryzacji społecznej oraz wzmacnianie propagandy politycznej i ekstremistycznej. Rozwój sztucznej inteligencji ułatwia masową dystrybucję memów, zwiększając skalę i tempo ich oddziaływania. W przestrzeni prawnej wyzwaniem pozostaje zachowanie równowagi między ochroną przestrzeni informacyjnej a poszanowaniem wolności słowa i twórczości artystycznej, zwłaszcza w kontekście satyry i parodii. W artykule omówiono potencjalne prawne i pozaprawne sposoby reagowania na wojnę memiczną. Autorzy uwypuklili znaczenie zwalczania nieautentycznych zachowań w sieci, wzmacniania odporności społecznej i poznawczej, monitorowania narracji oraz komunikacji strategicznej. Skuteczna obrona wymaga bowiem wielowymiarowego podejścia obejmującego regulacje i technologie, rozwijanie odpowiedzi na gruncie psychologicznym i aktywnego udziału społeczeństwa w kształtowaniu przestrzeni informacyjnej.

Bibliografia

  1. Banasik, Magdalena, Wiktoria Bocheńska, Wiktoria Dziubaczka and Aleksandra Bodziony. „Prawne aspekty walki z dezinformacją i fake newsami w przestrzeni internetowej.” Rocznik Administracji Publicznej 11, No. 1 (2025): 9-18. https://doi.org/10.4467/24497800RAP.25.001.21293.
    Pokaż w Google Scholar
  2. Bień-Węgłowska, Iwona. „Deepfake w świetle aktu w sprawie sztucznej inteligencji.” Prawo i Więź, No. 5(58) (2025): 151-169. https://doi.org/10.36128/4dr67e80.
    Pokaż w Google Scholar
  3. Chowdhury, Rumman. „AI-fuelled election campaigns are here – where are the rules?” Nature 628 (2024): 237. https://doi.org/10.1038/d41586-024-00995-9.
    Pokaż w Google Scholar
  4. Christopher, Nilesh. „AI Modi started as a joke, but it could win him votes.” Rest of World. https://restofworld.org/2023/ai-voice-modi-singing-politics.
    Pokaż w Google Scholar
  5. Dawkins, Richard. The Selfish Gene. Oxford: Oxford University Press, 2006.
    Pokaż w Google Scholar
  6. Delcker, Janosch. „AI fakes, cyberattacks threaten German election.” Deutsche Welle. https://amp-dw-com.cdn.ampproject.org/c/s/amp.dw.com/en/from-ai-fakes-to-cyberattacks-threats-to-german-elections/a-70972702.
    Pokaż w Google Scholar
  7. Denisova, Anastasia. Internet memes and society: Social, cultural, and political contexts. New York: Routledge, 2019.
    Pokaż w Google Scholar
  8. Denniss, Emily and Rebecca Lindberg. „Social media and the spread of misinformation: infectious and a threat to public health.” Health Promotion International 40, No. 2 (2025): 1-10. https://doi.org/10.1093/heapro/daaf023.
    Pokaż w Google Scholar
  9. Deutschlandfunk. „Die völkischen KI-Memes von ‚Wilhelm Kachel’.” https://www.deutschlandfunk.de/rechtsextreme-memes-kuenstliche-intelligenz-wilhelm-kachel-propaganda-100.html.
    Pokaż w Google Scholar
  10. Domalewska, Dorota. „Dezinformacja jako zagrożenie dla demokracji i regulacje prawne w zakresie jej przeciwdziałania w Polsce i wybranych krajach europejskich.” Politeja, No. 5(92) (2024): 359-379. https://doi.org/10.12797/Politeja. 21.2024.92.16.
    Pokaż w Google Scholar
  11. Dziedzic, Magdalena. „Przeciwdziałanie dezinformacji w kontekście wybranych regulacji Aktu o usługach cyfrowych oraz Aktu o Sztucznej Inteligencji.” Prawo i Więź, No. 6(53) (2024): 223-238. https://doi.org/10.36128/PRIW.VI53.1103.
    Pokaż w Google Scholar
  12. European Commission. Tackling online disinformation: a European Approach. Communication from the Commission, COM(2018) 236 final, 2018.
    Pokaż w Google Scholar
  13. Farid, Hany. „On Algorithmic Amplification.” Inference 6, No. 1 (2021). https://doi.org/10.37282/991819.21.10.
    Pokaż w Google Scholar
  14. Giesea, Jeff. „It’s time to embrace memetic warfare.” Defence Strategic Communications 1 (2016): 67-75. https://doi.org/10.30966/2018.RIGA.1.4.
    Pokaż w Google Scholar
  15. Gray, Gavan. „Memetic Narratives in Information Warfare: The Danger of Viral Self-Contamination.” Hestia Review 1 (2021): 14-26.
    Pokaż w Google Scholar
  16. Hoyle, Aiden, Charlotte Wagnsson, Helma van den Berg, Bertjan Doosje and Martijn Kitzen. „Cognitive and Emotional Responses to Russian State-Sponsored Media Narratives in International Audiences.” Journal of Media Psychology 35, No. 6 (2023): 362-374. https://doi.org/10.1027/1864-1105/a000371.
    Pokaż w Google Scholar
  17. Jackson, Laura. „Revisions of Reality: The Three Warfares – China’s New Way of War.” In Information at War: From China’s Three Warfares to NATO’s Narratives, ed. Peter Pomerantsev, 5-15. London: The Legatum Institute, 2015.
    Pokaż w Google Scholar
  18. Kahneman, Daniel. Thinking, Fast and Slow. New York: Farrar, Straus and Giroux, 2011.
    Pokaż w Google Scholar
  19. Kania, Elsa. „The PLA’s Latest Strategic Thinking on the Three Warfares.” China Brief 16, No. 12 (2016): 10-14.
    Pokaż w Google Scholar
  20. Keen, Andrew. „‚Go Fuck Yourself’. On Putin’s Propaganda and the Week in Ukrainian Resistance.” Literary Hub. https://lithub.com/go-fuck-yourself-on-putins-propaganda-and-the-week-in-ukrainian-resistance.
    Pokaż w Google Scholar
  21. Kosmaty, Piotr. „Selected legal aspects of the crime of intelligence disinformation.” Internal Security Review 33 (2025): 327-345. https://doi.org/10.4467/20801335PBW. 25.034.22651.
    Pokaż w Google Scholar
  22. Ling, Peter. „One Does Not Simply Upload a Meme – Internet Memes and the Parody Exemption in Europe.” In Developments and Directions in Intellectual Property Law: 20 Years of The IPKat, ed. Hayleigh Bosher and Eleonora Rosati, 303-313. Oxford: Oxford University Press, 2023. https://doi.org/10.1093/oso/9780192864475.003. 0019.
    Pokaż w Google Scholar
  23. Łabuz, Mateusz. „Deep fakes and the Artificial Intelligence Act – An important signal or a missed opportunity?” Policy & Internet 16, No. 4 (2024): 783-800. https://doi.org/10.1002/poi3.406.
    Pokaż w Google Scholar
  24. Łabuz, Mateusz. „Memetic Warfare – sind wir bereit für dieses Schlachtfeld?” Tagesspiegel Background Digitalisierung. https://background.tagesspiegel.de/digitalisierung-und-ki/briefing/memetic-warfare-sind-wir-bereit-fuer-dieses-schlachtfeld.
    Pokaż w Google Scholar
  25. Łabuz, Mateusz and Christopher Nehring. „Information apocalypse or overblown fears – what AI mis- and disinformation is all about? Shifting away from technology toward human reactions.” Politics & Policy 52, No. 4 (2024): 874-891. https://doi.org/10.1111/polp.12617.
    Pokaż w Google Scholar
  26. Łukaszuk, Anna. „‚Whole of Government’ oraz ‚Whole of Society’ – skuteczne działania w budowaniu świadomości i odporności społeczeństwa na zagrożenia w przestrzeni informacyjnej – przeciwdziałanie dezinformacji w Polsce.” Zeszyty Prawnicze 23, No. 3 (2023): 163-184. https://doi.org/10.21697/zp.2023.23.3.08.
    Pokaż w Google Scholar
  27. Mahdawi, Arwa. „Humour over rumour? The world can learn a lot from Taiwan’s approach to fake news.” The Guardian. https://www.theguardian.com/commentisfree/2021/feb/17/humour-over-rumour-taiwan-fake-news.
    Pokaż w Google Scholar
  28. Maiberg, Emanuel. „AI Slop of Musk and Trump on TikTok Racks Up 700 Million Views.” 404 Media. https://www.404media.co/ai-slop-of-musk-and-trump-on-tiktok-racks-up-700-million-views.
    Pokaż w Google Scholar
  29. Maldita. „Memes, football and songs: how ‚Pop Fascism’ paves the way for disinformation.” https://maldita.es/investigaciones/20251013/memes-songs-disinformation-pop-fascism.
    Pokaż w Google Scholar
  30. Maroń, Grzegorz. „Fact-checking a wolność słowa.” Radca Prawny. Zeszyty Naukowe, No. 1(3) (2022): 83-104. https://doi.org/10.4467/23921943RP.22.007.15809.
    Pokaż w Google Scholar
  31. McCrow-Young, Ally and Mette Mortensen. „Countering spectacles of fear: Anonymous’ meme ‚war’ against ISIS.” European Journal of Cultural Studies 24, No. 4 (2021): 832-849. https://doi.org/10.1177/13675494211005060.
    Pokaż w Google Scholar
  32. Mejova, Yelena, Arthur Capozzi, Corrado Monti and Gianmarco De Francisci Morales. „Narratives of War: Ukrainian Memetic Warfare on Twitter.” Proceedings of the ACM on Human-Computer Interaction 9, No. 2 (2025): 1-28. https://doi.org/10. 1145/3711037.
    Pokaż w Google Scholar
  33. Microsoft. Protecting Election 2024 from foreign malign influence: lessons learned help us anticipate the future. https://msblogs.thesourcemediaassets.com/sites/5/2023/11/MTAC-Report-2024-Election-Threat-Assessment-11082023-2-1.pdf.
    Pokaż w Google Scholar
  34. Microsoft. Same targets, new playbooks: East Asia threat actors employ unique methods. Redmond: Microsoft, 2024.
    Pokaż w Google Scholar
  35. Munk, Tine. Far-right extremism online. Beyond the fringe. London: Routledge, 2024.
    Pokaż w Google Scholar
  36. Munk, Tine. Memetic War. Online Resistance in Ukraine. London: Routledge, 2024.
    Pokaż w Google Scholar
  37. Munk, Tine. „Digital Defiance. Memetic Warfare and Civic Resistance.” European Journal on Criminal Policy and Research 31 (2025): 501-528. https://doi.org/10.1007/s10610-025-09613-4.
    Pokaż w Google Scholar
  38. Munk, Tine. Expert interview conducted by the authors of the study on 15 January 2025.
    Pokaż w Google Scholar
  39. Muñoz, Katja. „The AI Election Year: How to Counter the Impact of Artificial Intelligence.” DGAP Memo 1 (2024): 1-4.
    Pokaż w Google Scholar
  40. Ördén, Hedvig. „The neuropolitical imaginaries of cognitive warfare.” Security Dialogue 55, No. 6 (2024): 607-624. https://doi.org/10.1177/09670106241253527.
    Pokaż w Google Scholar
  41. Paziuk, Andrii, Dmytro Lande, Elina Shnurko-Tabakova and Phillip Kingston. „Decoding manipulative narratives in cognitive warfare: a case study of the Russia-Ukraine conflict.” Frontiers in Artificial Intelligence 8 (2025): 1-16. https://doi.org/10.3389/frai.2025.1566022.
    Pokaż w Google Scholar
  42. Pennycook, Gordon, Tyrone Cannon and David Rand. „Prior exposure increases perceived accuracy of fake news.” Journal of Experimental Psychology: General 147, No. 12 (2018): 1865-1880. https://doi.org/10.1037/xge0000465.
    Pokaż w Google Scholar
  43. Petty, Richard and John Cacioppo. „The elaboration likelihood model of persuasion.” Advances in Experimental Social Psychology 19 (1986): 123-205. https://doi.org/10. 1016/S0065-2601(08)60214-2.
    Pokaż w Google Scholar
  44. Qureshi, Waseem Ahmad. „Information Warfare, International Law, and the Changing Battlefield.” Fordham International Law Journal 43, No. 3 (2020): 901-938.
    Pokaż w Google Scholar
  45. Regina, Gitau. „Meme warfare: How Extremist Groups Weaponize Internet Humor to Normalize Radical Ideologies.” Center of Diplomatic Insight. https://centerfordiplomaticinsight.substack.com/p/meme-warfare-how-extremist-groups.
    Pokaż w Google Scholar
  46. Tajfel, Henri and John Turner. „An integrative theory of inter-group conflict.” In The Social Psychology of Inter-group Relations, ed. William G. Austin and Stephen Worchel, 33-47. Monterey: Brooks/Cole, 1979.
    Pokaż w Google Scholar
  47. Thompson, Stuart. „How Trump Is Using Fake Imagery to Attack Enemies and Rouse Supporters.” The New York Times. https://www.nytimes.com/interactive/2025/10/21/business/media/trump-ai-truth-social-no-kings.html.
    Pokaż w Google Scholar
  48. Turner, John, Rupert Brown and Henri Tajfel. „Social comparison and group interest in ingroup favouritism.” European Journal of Social Psychology 9, No. 2 (1979): 187-204. https://doi.org/10.1002/ejsp.2420090207.
    Pokaż w Google Scholar
  49. Wiesner, Andrea, Svenja Schäfer and Sophie Lecheler. „Navigating the gray areas of content moderation: Professional moderators’ perspectives on uncivil user comments and the role of (AI-based) technological tools.” new media & society 27, No. 3 (2025): 1215-1234. https://doi.org/10.1177/14614448231190901.
    Pokaż w Google Scholar
  50. Wiktorek, Mateusz. „Więzienie za mema – ŁĄCZY NAS KARNE z Krzysztofem Krupą i dr. Bohdanem Widłą.” Karne24. https://karne24.com/wiezienie-za-mema.
    Pokaż w Google Scholar
  51. Wiśniewski, Adam. „The European Court of Human Rights and Internet-Related Cases.” Białostockie Studia Prawnicze 26, No. 3 (2021): 109-133. https://doi.org/10. 15290/bsp.2021.26.03.06.
    Pokaż w Google Scholar
  52. Youvan, Douglas. „Memetic Cognition: The Compression of Complexity in the Human Psyche.” ResearchGate. https://www.researchgate.net/publication/389278599_Memetic_Cognition_The_Compression_of_Complexity_in_the_Human_Psyche.
    Pokaż w Google Scholar

Downloads

Download data is not yet available.