Przejdź do głównego menu Przejdź do sekcji głównej Przejdź do stopki

Artykuły

Nr 4 (42) (2022)

Kodeks Napoleona i jego recepcja w Księstwie Warszawskim

  • Jacek Przygodzki
DOI
https://doi.org/10.36128/priw.vi42.487
Przesłane
28 lipca 2022
Opublikowane
19.01.2023
Wersje

Abstrakt

Jednym z najdonioślejszych osiągnięć ery Napoleona był Code civile – Kodeks Napoleona jako zwieńczenie ideologicznej ewolucji spojrzenia na funkcjonowanie prawa prywatnego po okresie rewolucji francuskiej. Celem artykułu jest przedstawienie problemu recepcji kodeksu w czasach Księstwa Warszawskiego. Możemy zauważyć, że mimo pierwszych zachwytów nad francuskimi rozwiązaniami polityczno-prawnymi, pojawiły się pierwsze krytyczne oceny tych uregulowań ma opisywanym terytorium. Pierwsze pęknięcie było widoczne w momencie wprowadzania kodeksu. Przeciwko szybkiemu gruntowaniu francuskich rozwiązań przez ministra sprawiedliwości Feliksa Łubieńskiego, wypowiadali się członkowie Rady Stanu, a przede wszystkim jej prezes Stanisław Małachowski oraz jego następca Ludwik Gutakowski. Symptomatyczne jest to, ze elita polityczna w dużej mierze nie sprzyjała kodeksowi. Jednak opozycja ta zastał zdławiona, kodeks wprowadzono, a Małachowski musiał ustąpić. Ważnym oponentem francuskich rozwiązań była najwyższa hierarcha Kościoła katolickiego z arcybiskupem Raczyńskim na czele. Dla duchowieństwa nie do zaakceptowania było wprowadzenie systemu rozwodów oraz uczynienia z księży urzędników stanu cywilnego obsługujących m.in. Żydów czy niewierzących. Powyższe głosy były jednak „ciche”, a duża część elit zasadniczo były zauroczone Napoleonem.

Bibliografia

  1. Archiwalia:
    Obejrzyj w Google Scholar -->>
  2. Biblioteka Czartoryskich, sygn. 5233.
    Obejrzyj w Google Scholar -->>
  3. Rosijskij Gosudarstwiennyj Istoriczeskij Archiw w Petersburgu, fond 1409, dieło 710.
    Obejrzyj w Google Scholar -->>
  4. Źródła drukowane:
    Obejrzyj w Google Scholar -->>
  5. Dziennik Praw Księstwa Warszawskiego, t. I, (Warszawa 1810).
    Obejrzyj w Google Scholar -->>
  6. Dziennik Praw Księstwa Warszawskiego, t. I, nr 2.
    Obejrzyj w Google Scholar -->>
  7. Dziennik Praw Księstwa Warszawskiego, t. I, nr 9.
    Obejrzyj w Google Scholar -->>
  8. Gazeta Korrespondenta Warszawskiego i Zagranicznego, dodatek do nr 46 (1814).
    Obejrzyj w Google Scholar -->>
  9. Kodex Napoleona z przypisami, Xiąg trzy, Warszawa 1810.
    Obejrzyj w Google Scholar -->>
  10. Protokoły Rady Stanu Księstwa Warszawskiego, T. I, cz. 1, wydał Bronisław Pawłowski, (Toruń 1960).
    Obejrzyj w Google Scholar -->>
  11. Sześcioletnia korrespodencya władz duchownych z rządem świeckim Xięstwa Warszawskiego, służąca do historyi Kościoła polskiego, wyd. I. Raczyński, (Warszawa 1816).
    Obejrzyj w Google Scholar -->>
  12. Literatura:
    Obejrzyj w Google Scholar -->>
  13. Askenazy Szymon, Ministerium Wielhorskiego 1815–1816, (Warszawa 1898).
    Obejrzyj w Google Scholar -->>
  14. Askenazy Szymon, „Polska a Europa”, Biblioteka Warszawska, t. II, (Warszawa 1909).
    Obejrzyj w Google Scholar -->>
  15. Bojasiński Józef, Rządy tymczasowe w Królestwie Polskim. Maj – grudzień 1815, (Warszawa 1902).
    Obejrzyj w Google Scholar -->>
  16. Godlewski Józef, Głosy posła Maryampolskiego na Seymie roku 1811 w Warszawie miane z dołączeniem uwagi krótkiego namienienia w czasie Seymu czynności, (Warszawa 1814).
    Obejrzyj w Google Scholar -->>
  17. Grochulska Barbara, Księstwo Warszawskie, (Warszawa 1966).
    Obejrzyj w Google Scholar -->>
  18. Grodziski Stanisław, „Wpływ „Code civil" oraz innych kodyfikacji napoleońskich na ziemiach polskich (część I)”, Czasopismo Prawno-Historyczne, t. LVII, z. 2 (2005).
    Obejrzyj w Google Scholar -->>
  19. Daniłowicz Ignacy, Kodex Naoleona w porównaniu z prawami polskimi i litewskimi. Rozprawa opracowana w roku 1818 na temat zadany przez Radę b. Uniwersytetu Wileńskiego. Z autografu znajdującego się w dziale rękopisów Biblioteki Cesarskiej w Petersburgu, wydał Aleksander Kraushar, (Warszawa 1905)
    Obejrzyj w Google Scholar -->>
  20. Grynwaser Hipolit, Kodeks Napoleona w Polsce, w Pisma, t. I, (Wrocław 1951).
    Obejrzyj w Google Scholar -->>
  21. Iwaszkiewicz Janusz, „Kodeks Napoleona a Księstwo Warszawskie po 1809 roku”, Biblioteka Warszawska, t.10 (1914).
    Obejrzyj w Google Scholar -->>
  22. Kallas Marian, „Powstanie i ustrój Księstwa Warszawskiego (1807-1815)”, Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska Lublin- Polonia’, Sectio F, t. 57(2007).
    Obejrzyj w Google Scholar -->>
  23. Kallas Marian, Konstytucja Księstwa Warszawskiego. Jej powstanie, systematyka i główne instytucje w związku z normami szczegółowymi i praktyką, (Toruń 1970).
    Obejrzyj w Google Scholar -->>
  24. Konic Henryk, „Napoleon jako budowniczy Państwowości Polskiej”, Gazeta Sądowa Warszawska, nr 19-20 (1921), 150
    Obejrzyj w Google Scholar -->>
  25. Konic Jan Stanisław, „Wprowadzenie kodeksu Napoleona do Polski”, Gazeta Sądowa Warszawska, nr 53 (1921),).
    Obejrzyj w Google Scholar -->>
  26. Koredczuk Józef, Związek reform prawa cywilnego z reformami administracyjnymi w Księstwie Warszawskim, w Cywilizacja administracji publicznej. Księga jubileuszowa z okazji 80-lecia urodzin prof. nadzw. UWr dra hab. Jana Jeżewskiego, pod redakcją Jerzego Korczaka, (Wrocław 2018).
    Obejrzyj w Google Scholar -->>
  27. Krzymkowski Marek, „Stosowanie przedrozbiorowego prawa polskiego w Księstwie Warszawskim w świetle orzecznictwa Sądu Kasacyjnego”, Z Dziejów Prawa, , t.13 (2020).
    Obejrzyj w Google Scholar -->>
  28. Krzymkowski Marek, Rada Stanu Księstwa Warszawskiego, (Poznań 2011).
    Obejrzyj w Google Scholar -->>
  29. Kukiel Marian, Dzieje Polski porozbiorowej 1795–1921, (Londyn 1961).
    Obejrzyj w Google Scholar -->>
  30. Loret Maciej, „Stosunek Kościoła do państwa w Księstwie Warszawskim”, Przegląd Narodowy, t. XIII (1914).
    Obejrzyj w Google Scholar -->>
  31. Loret Maciej, Między Jeną a Tylżq, (Warszawa 1902).
    Obejrzyj w Google Scholar -->>
  32. Lutostański Karol, „Znaczenie prawodawstwa Napoleona dla Polski”, Gazeta Sądowa Warszawska, nr 19-20 (1921).
    Obejrzyj w Google Scholar -->>
  33. Mencel Tadeusz, Feliks Łubieński. Minister sprawiedliwości Księstwa Warszawskiego (I75S-1848), (Warszawa 1952).
    Obejrzyj w Google Scholar -->>
  34. Niemcewicz Julian Ursyn, Pamiętniki Juliana Ursyna Niemcewicza 1811–1820, t. I, (Poznań 1871).
    Obejrzyj w Google Scholar -->>
  35. Pachoński Jan, Generał Franciszek Paszkowski 1778–1856, (Warszawa 1982).
    Obejrzyj w Google Scholar -->>
  36. Pamiętniki Feliksa hr. Łubieńskiego Ministra Sprawiedliwości, skreślił i opracował Władysław Chomętowski, (Warszawa 1876).
    Obejrzyj w Google Scholar -->>
  37. Pamiętniki Józefa Wybickiego senatora wojewody Królestwa Polskiego, (Lwów 1881).
    Obejrzyj w Google Scholar -->>
  38. Płaza Stanisław, Historia prawa w Polsce na tle porównawczym, cz. 2, (Kraków 2002).
    Obejrzyj w Google Scholar -->>
  39. Pomianowski Piotr, „Z problematyki rozwodów w Księstwie Warszawskim”, Czasopismo Prawno-Historyczne, t. LXV z. 2 (2013).
    Obejrzyj w Google Scholar -->>
  40. Pomianowski Piotr, Rozwód w XIX wieku na centralnych ziemiach polskich. Praktyka stosowania Kodeksu Napoleona w latach 1808-1852, (Warszawa 2018).
    Obejrzyj w Google Scholar -->>
  41. Przygodzki Jacek, „Komitet Organizacyjny Cywilny i jego prace nad reorganizacją administracji na terenach Księstwa Warszawskiego”, Acta Universitatis Wratislaviensis No. 2144, Prawo CCLXIV, (Wrocław 1999).
    Obejrzyj w Google Scholar -->>
  42. Przygodzki Jacek, Rada Najwyższa Tymczasowa Księstwa Warszawskiego 1813–1815. Organizacja i działalność, (Wrocław 2002).
    Obejrzyj w Google Scholar -->>
  43. Przywecka-Samecka Maria, Tomasz Wawrzecki (1753–1816), (Wrocław 1993).
    Obejrzyj w Google Scholar -->>
  44. Rembowski Aleksander, Z życia konstytucyjnego Księstwa Warszawskiego. Studium historyczno-polityczne, (Kraków 1900).
    Obejrzyj w Google Scholar -->>
  45. Rostworowski Michał, Rada Ministrów i Rada Stanu Księstwa Warszawskiego. Przyczynek do dziejów ich organizacji, (Kraków 1911).
    Obejrzyj w Google Scholar -->>
  46. Skarbek Fryderyk, Dzieje Księstwa Warszawskiego, t. II, (Warszawa 1897).
    Obejrzyj w Google Scholar -->>
  47. Sobociński Władysław, Historia ustroju i prawa Księstwa Warszawskiego, (Toruń 1964).
    Obejrzyj w Google Scholar -->>
  48. Sójka-Zielińska Katarzyna, Historia prawa, (wydanie X zmienione Warszawa 2005).
    Obejrzyj w Google Scholar -->>
  49. Sójka-Zielińska Katarzyna, Kodeks Napoleona. Historia i współczesność, (wydanie 2 Warszawa 2008).
    Obejrzyj w Google Scholar -->>
  50. Sójka-Zielińska Katarzyna, Wielkie kodyfikacje cywilne XIX wieku, (Warszawa 1973).
    Obejrzyj w Google Scholar -->>
  51. Tokarz Wacław, „Komitet Organizacyjny Wojskowy 1814–1815”, Bellona, z. 11, (1919).
    Obejrzyj w Google Scholar -->>
  52. Witkowski Wojciech, Komisja Rządowa Sprawiedliwości w Królestwie Polskim 1815–1876, (Lublin 1986).
    Obejrzyj w Google Scholar -->>
  53. Zamorski Bronisław, „Dzieje dyplomacji po rozbiorze Polski”, Postęp. Dwutygodnik literacko-polityczny, nr 5, (1 marca 1864).
    Obejrzyj w Google Scholar -->>

Pobrania

Brak dostępnych danych do wyświetlenia.