Przejdź do głównego menu Przejdź do sekcji głównej Przejdź do stopki

Artykuły

Nr 4 (42) (2022)

Kodeks Napoleona i jego recepcja w Księstwie Warszawskim

  • Jacek Przygodzki
DOI
https://doi.org/10.36128/priw.vi42.487
Przesłane
28 lipca 2022
Opublikowane
19.01.2023 — zaktualizowane 25.01.2023
Wersje

Abstrakt

Jednym z najdonioślejszych osiągnięć ery Napoleona był Code civile – Kodeks Napoleona jako zwieńczenie ideologicznej ewolucji spojrzenia na funkcjonowanie prawa prywatnego po okresie rewolucji francuskiej. Celem artykułu jest przedstawienie problemu recepcji kodeksu w czasach Księstwa Warszawskiego. Możemy zauważyć, że mimo pierwszych zachwytów nad francuskimi rozwiązaniami polityczno-prawnymi, pojawiły się pierwsze krytyczne oceny tych uregulowań ma opisywanym terytorium. Pierwsze pęknięcie było widoczne w momencie wprowadzania kodeksu. Przeciwko szybkiemu gruntowaniu francuskich rozwiązań przez ministra sprawiedliwości Feliksa Łubieńskiego, wypowiadali się członkowie Rady Stanu, a przede wszystkim jej prezes Stanisław Małachowski oraz jego następca Ludwik Gutakowski. Symptomatyczne jest to, ze elita polityczna w dużej mierze nie sprzyjała kodeksowi. Jednak opozycja ta zastał zdławiona, kodeks wprowadzono, a Małachowski musiał ustąpić. Ważnym oponentem francuskich rozwiązań była najwyższa hierarcha Kościoła katolickiego z arcybiskupem Raczyńskim na czele. Dla duchowieństwa nie do zaakceptowania było wprowadzenie systemu rozwodów oraz uczynienia z księży urzędników stanu cywilnego obsługujących m.in. Żydów czy niewierzących. Powyższe głosy były jednak „ciche”, a duża część elit zasadniczo były zauroczone Napoleonem.

Bibliografia

  1. Askenazy Szymon, „Polska a Europa”, Biblioteka Warszawska, t. II. Warszawa: adres redakcji Krakowskie Przedmieście No 5, 1909.
  2. Askenazy Szymon, Ministerium Wielhorskiego 1815–1816. Warszawa: Skład główny Wendego i S-ki, 1898.
  3. Bojasiński Józef, Rządy tymczasowe w Królestwie Polskim. Maj – grudzień 1815. Warszawa: Druk Piotra Laskauera i S-ki, 1902.
  4. Daniłowicz Ignacy, Kodex Napoleona w porównaniu z prawami polskimi i litewskimi. Rozprawa opracowana w roku 1818 na temat zadany przez Radę b. Uniwersytetu Wileńskiego. Z autografu znajdującego się w dziale rękopisów Biblioteki Cesarskiej w Petersburgu, wyd. Aleksander Kraushar. Warszawa: Księgarnia Jana Fiszera, 1905.
  5. Godlewski Józef, Głosy posła Maryampolskiego na Seymie roku 1811 w Warszawie miane z dołączeniem uwagi krótkiego namienienia w czasie Seymu czynności. Warszawa, 1814.
  6. Grochulska Barbara, Księstwo Warszawskie. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1966.
  7. Grodziski Stanisław, „Wpływ »Code civil« oraz innych kodyfikacji napoleońskich na ziemiach polskich (część I)” Czasopismo Prawno-Historyczne, z. 2 (2005): 61-68.
  8. Grynwaser Hipolit, „Kodeks Napoleona w Polsce”, [w:] ibidem, Pisma, t. I. 15-174. Wrocław: Wydawnictwo Zakładu Narodowego im. Ossolińskich, 1951.
  9. Iwaszkiewicz Janusz, „Kodeks Napoleona a Księstwo Warszawskie po 1809 roku” Biblioteka Warszawska, t. II (1914): 321-342.
  10. Kallas Marian, „Powstanie i ustrój Księstwa Warszawskiego (1807-1815)” Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska Lublin- Polonia. Sectio F, t. LVII (2007): 7-34.
  11. Kallas Marian, Konstytucja Księstwa Warszawskiego. Jej powstanie, systematyka i główne instytucje w związku z normami szczegółowymi i praktyką. Toruń: Wydawnictwo Towarzystwa Naukowego w Toruniu, 1970.
  12. Konic Henryk, „Napoleon jako budowniczy Państwowości Polskiej” Gazeta Sądowa Warszawska, nr 19-20 (1921): 149-151.
  13. Konic Jan Stanisław, „Wprowadzenie kodeksu Napoleona do Polski” Gazeta Sądowa Warszawska, nr 53 (1921): s. 433-435.
  14. Koredczuk Józef, „Związek reform prawa cywilnego z reformami administracyjnymi w Księstwie Warszawskim”, [w:] Cywilizacja administracji publicznej. Księga jubileuszowa z okazji 80-lecia urodzin prof. nadzw. UWr dra hab. Jana Jeżewskiego, red. Jerzy Korczak. 233-241. Wrocław: Prawnicza i Ekonomiczna Biblioteka Cyfrowa. Wydział Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytetu Wrocławskiego, 2018.
  15. http://www.bibliotekacyfrowa.pl/publication/95307.
  16. Krzymkowski Marek, „Stosowanie przedrozbiorowego prawa polskiego w Księstwie Warszawskim w świetle orzecznictwa Sądu Kasacyjnego” Z Dziejów Prawa, t. XIII (2020): 139-149: https://doi.org/10.31261/ZDP.2020.20.11.
  17. Krzymkowski Marek, Rada Stanu Księstwa Warszawskiego. Poznań: Ars boni et aequi, 2011.
  18. Kukiel Marian, Dzieje Polski porozbiorowej 1795–1921. Londyn: B. Świderski, 1961.
  19. Loret Maciej, „Stosunek Kościoła do państwa w Księstwie Warszawskim” Przegląd Narodowy, nr 2 (1914): 124-140.
  20. Loret Maciej, Między Jeną a Tylżq. Warszawa: Druk Piotra Laskauera i s-ki, 1902.
  21. Lutostański Karol, „Znaczenie prawodawstwa Napoleona dla Polski” Gazeta Sądowa Warszawska, nr 19-20 (1921): 147-149.
  22. Mencel Tadeusz, Feliks Łubieński . Minister sprawiedliwości Księstwa Warszawskiego (I758-1848). Warszawa: Nakładem Towarzystwa Naukowego Warszawskiego, 1952.
  23. Niemcewicz Julian Ursyn, Pamiętniki Juliana Ursyna Niemcewicza 1811–1820, t. I. Poznań: Nakładem Księgarni J. K. Żupańskiego, 1871.
  24. Pachoński Jan, Generał Franciszek Paszkowski 1778–1856. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1982.
  25. Pamiętniki Feliksa hr. Łubieńskiego Ministra Sprawiedliwości, skreślił i opracował Władysław Chomętowski. Warszawa: Nakładem Gebethnera i Wolffa, 1876.
  26. Pamiętniki Józefa Wybickiego senatora wojewody Królestwa Polskiego. Lwów: Nakładem Księgarni Gubrynowicza i Schmidta, 1881.
  27. Płaza Stanisław, Historia prawa w Polsce na tle porównawczym, cz. 2. Kraków: Księgarnia Akademicka, 2002.
  28. Pomianowski Piotr, „Z problematyki rozwodów w Księstwie Warszawskim” Czasopismo Prawno-Historyczne, z. 2 (2013):103-121.
  29. Pomianowski Piotr, Rozwód w XIX wieku na centralnych ziemiach polskich. Praktyka stosowania Kodeksu Napoleona w latach 1808-1852. Warszawa: Campidoglio Marcin Trepczyński, 2018.
  30. Przygodzki Jacek, „Komitet Organizacyjny Cywilny i jego prace nad reorganizacją administracji na terenach Księstwa Warszawskiego” Acta Universitatis Wratislaviensis. Prawo CCLXIV (1999): 151-169.
  31. Przygodzki Jacek, Rada Najwyższa Tymczasowa Księstwa Warszawskiego 1813–1815. Organizacja i działalność. Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, 2002.
  32. Przywecka-Samecka Maria, Tomasz Wawrzecki (1753–1816). Wrocław: Studio Wydawniczo-Poligraficzne „Tart” Henryk Żeligowski, 1993.
  33. Rembowski Aleksander, Z życia konstytucyjnego Księstwa Warszawskiego. Studium historyczno-polityczne. Kraków: Nakładem Gebethnera i Wolffa, 1900.
  34. Rostworowski Michał, Rada Ministrów i Rada Stanu Księstwa Warszawskiego. Przyczynek do dzie jów ich organizacji. Kraków: Drukarnia Uniwersytetu Jagiellońskiego pod zarządem Józefa Filipowskiego, 1911.
  35. Skarbek Fryderyk, Dzieje Księstwa Warszawskiego, t. II. Warszawa: Drukarnia Artystyczna Saturnina Sikorskiego, 1897.
  36. Sobociński Władysław, Historia ustroju i prawa Księstwa Warszawskiego. Toruń: Wydawnictwo Towarzystwa Naukowego w Toruniu, 1964.
  37. Sójka-Zielińska Katarzyna, Historia prawa, wyd. 10. Warszawa: Lexis Nexis, 2005.
  38. Sójka-Zielińska Katarzyna, Kodeks Napoleona. Historia i współczesność, wyd. 2. Warszawa: Lexis Nexis, 2008.
  39. Sójka-Zielińska Katarzyna, Wielkie kodyfikacje cywilne XIX wieku. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, 1973.
  40. Tokarz Wacław, „Komitet Organizacyjny Wojskowy 1814–1815” Bellona, z. 11 (1919): 839-862.
  41. Witkowski Wojciech, Komisja Rządowa Sprawiedliwości w Królestwie Polskim 1815–1876. Lublin: Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej. Wydział Prawa i Administracji, 1986.
  42. Zamorski Bronisław, „Dzieje dyplomacji po rozbiorze Polski” Postęp. Dwutygodnik literacko-polityczny, nr 5 (1864): 54-55.

Pobrania

Brak dostępnych danych do wyświetlenia.