Skip to main navigation menu Skip to main content Skip to site footer

Articles

Vol. 63 No. 4 (2026): Law&Social Bonds

Should the Extraordinary Complaint be Abandoned? On the Functions and Legal Nature of an Extraordinary Complaint

DOI:
https://doi.org/10.36128/k8xzgj66
Submitted
23 June 2025
Published
24-09-2026

Abstract

This paper aims to analyze the instrument of an extraordinary complaint, its legal character and fundamental function considering the plans of its elimination from the justice system. It points out the role of this complaint as a means of protection against the breaches of constitutional rights and freedoms that may arise when a court judgement is issued. It indicates the need for a legal instrument which can be used to explore the constitutionality (compliance with the Constitution of Poland) of the acts of law (judgements, decisions and court orders). Without it, there is a gap in the legal system as regards the protection of constitutional rights. It is claimed that the possibility of dispersed control over the constitutionality of the law application in individual cases is desirable. The paper also includes proposals of amendments of the instrument of an extraordinary complaint. These involve the extension of the list of entities authorized to file it, the narrowing down of the grounds for the complaint, shorter deadlines for its filing or no need of jurors. They provide an opportunity for a discussion as to whether the extraordinary complaint should be amended, restricted in terms of the grounds for it or entirely eliminated from the justice system.

References

  1. Bekrycht, Tomasz, Milena Korycka-Zirk, Karol Dobrzeniecki. Logiczne podstawy prawoznawstwa. Toruń: TNOIK, 2014.
    View in Google Scholar
  2. Bogucka, Iwona. Funkcje prawa. Analiza pojęcia. Kraków: Kantor Wydawniczy Zakamycze, 2000.
    View in Google Scholar
  3. Bosek, Leszek. Gwarancje godności ludzkiej i ich wpływ na polskie prawo cywilne. Warszawa: Wydawnictwo Sejmowe, 2012.
    View in Google Scholar
  4. Bukowski, Tomasz. „Klauzule generalne w prawie cywilnym. O konieczności stworzenia katalogu zasad współżycia społecznego" Monitor Prawniczy, nr 24 (2008): 1297–1306.
    View in Google Scholar
  5. Dobrowolski, Marek. „Skarga konstytucyjna i nadzwyczajna. Na czym polegają, czym się różnią" Gazeta Prawna, 3 lipca 2021. https://www.gazetaprawna.pl/prawnik/orzecznictwo/artykuly/10970985,skarga-konstytucyjna-nadzwyczajna-sad-najwyzszy-marek-dobrowolski.html.
    View in Google Scholar
  6. Domańska, Aldona. „Czy skarga nadzwyczajna do Sądu Najwyższego spełniła swoje cele?" Acta Universitatis Lodziensis. Folia Iuridica, nr 93 (2020): 103–116.
    View in Google Scholar
  7. Dworkin, Ronald. Biorąc prawa poważnie, tłum. Tomasz Kowalski. Warszawa: Aletheia, 1998.
    View in Google Scholar
  8. Ereciński, Tadeusz, Karol Weitz. „Skarga nadzwyczajna w sprawach cywilnych" Przegląd Sądowy, nr 2 (2019): 7–19.
    View in Google Scholar
  9. Gizbert-Studnicki, Tomasz. „Reguły i zasady prawne" Państwo i Prawo, nr 3 (1988): 16–26.
    View in Google Scholar
  10. Hart, H.L.A. Pojęcie prawa, tłum. Jan Woleński. Warszawa: Aletheia, 1998.
    View in Google Scholar
  11. Justyński, Tomasz. Nadużycie prawa w polskim prawie cywilnym. Kraków: Kantor Wydawniczy Zakamycze, 2000.
    View in Google Scholar
  12. Kluza, Jan. „Orzecznictwo Sądu Najwyższego w sprawach ze skargi nadzwyczajnej w sprawach cywilnych i karnych" Przegląd Sejmowy, nr 3 (2021): 261–279.
    View in Google Scholar
  13. Leszczyński, Leszek. „Konstytucyjne klauzule generalne – między konstrukcją legislacyjną a jej implementacją" Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej, nr 1 (2022): 44–55.
    View in Google Scholar
  14. Leszczyński, Leszek. Zagadnienia teorii stosowania prawa. Doktryna i tezy orzecznictwa. Kraków: Kantor Wydawniczy Zakamycze, 2001.
    View in Google Scholar
  15. Łopatka, Adam. „Jaką rolę przyznać zasadom współżycia społecznego w nowym kodeksie cywilnym PRL?" Państwo i Prawo, z. 10 (1960): 604–605.
    View in Google Scholar
  16. Michalak, Anna. „Skarga nadzwyczajna – dopełniający czy konkurencyjny wobec skargi konstytucyjnej instrument ochrony konstytucyjnych wolności i praw jednostki" Przegląd Sejmowy, nr 2 (2019): 73–96.
    View in Google Scholar
  17. Morawska, Elżbieta. Klauzula państwa prawnego w Konstytucji RP na tle orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego. Toruń: TNOIK, 2003.
    View in Google Scholar
  18. Nowicki, Marek Antoni. „Uchylenie przez Izbę Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego (IKNSP) na skutek skargi nadzwyczajnej prokuratora generalnego prawomocnego wyroku w sprawie o zniesławienie wydanego dziesięć lat wcześniej na korzyść skarżącego. Wałęsa przeciwko Polsce [wyrok – 23 listopada 2023 r., Izba (Sekcja I), skarga nr 50849/21]" Palestra, nr 1 (2024): 102–120.
    View in Google Scholar
  19. Podczaszy, Joanna. „Koncepcja rządów prawa a jej stosowanie w Polsce", [w:] Rządy prawa i europejska kultura prawna, red. Andrzej Bator, Joanna Helios, Wioletta Jedlecka, 9–40. Wrocław: E-Wydawnictwo. Prawnicza i Ekonomiczna Biblioteka Cyfrowa. Wydział Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytetu Wrocławskiego, 2014.
    View in Google Scholar
  20. Przedańska, Justyna. „»Ab ovo«, czyli o koncepcji państwa prawa", [w:] Administracja publiczna pod rządami prawa. Księga pamiątkowa z okazji 70-lecia urodzin prof. zw. dra hab. Adama Błasia, red. Jerzy Korczak, 393–407. Wrocław: E-Wydawnictwo. Prawnicza i Ekonomiczna Biblioteka Cyfrowa. Wydział Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytetu Wrocławskiego, 2016.
    View in Google Scholar
  21. Radajewski, Mateusz. „Skarga nadzwyczajna (wybrane zagadnienia)" Państwo i Prawo, nr 3 (2020): 64–78.
    View in Google Scholar
  22. Radwański, Zbigniew, Maciej Zieliński. „Pojęcie klauzuli generalnej. Normy i przepisy prawa cywilnego", [w:] System prawa prywatnego, t. I, Część ogólna, red. Marek Safjan. Warszawa: C.H. Beck, 2012.
    View in Google Scholar
  23. Rojek-Socha, Patrycja. „Skarga nadzwyczajna przejdzie do lamusa". Prawo.pl. https://www.prawo.pl/prawnicy-sady/co-dalej-ze-skarga-nadzwyczajna,528194.html.
    View in Google Scholar
  24. Rutherford, Samuel. Lex Rex. The Law and the Prince. A Dispute for The Just Prerogative of King and People. http://www.constitution.org/sr/lexrex.html.
    View in Google Scholar
  25. Safjan, Marek. „Zasady prawa prywatnego", [w:] System prawa prywatnego, t. I, Prawo cywilne – część ogólna, red. Marek Safjan. Warszawa: C.H. Beck, 2012.
    View in Google Scholar
  26. Sanetra, Walerian. „Skarga nadzwyczajna – «poprawianie» ustawodawstwa czy korygowanie błędów orzecznictwa sądowego?" Praca i Zabezpieczenie Społeczne, nr 1 (2019): 999.
    View in Google Scholar
  27. Skąpski, Michał. Ochronna funkcja prawa pracy w gospodarce rynkowej. Kraków: Kantor Wydawniczy Zakamycze, 2006. Lex.
    View in Google Scholar
  28. Sokolewicz, Wojciech. „Artykuł 2", [w:] Konstytucja Rzeczpospolitej Polskiej. Komentarz, red. Lech Garlicki, Marek Zubik, t. V. Warszawa: Wydawnictwo Sejmowe, 2016.
    View in Google Scholar
  29. Społeczne poglądy na funkcje prawa, red. Maria Borucka-Arctowa. Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk-Łódź: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1982.
    View in Google Scholar
  30. Syryt, Aleksandra. „Skarga konstytucyjna a skarga nadzwyczajna: analiza porównawcza instytucji usuwania naruszeń wolności i praw człowieka i obywatela określonych w Konstytucji RP" Prawo i Więź, nr 4 (2022): 36–58.
    View in Google Scholar
  31. System prawa prywatnego. Część ogólna, t. II, red. Zbigniew Radwański, wyd. 3. Warszawa: C.H. Beck, 2019.
    View in Google Scholar
  32. Szczucki, Krzysztof. Komentarz do art. 89 ustawy o Sądzie Najwyższym. Lex, 2018.
    View in Google Scholar
  33. Szubert, Wacław. „Funkcje prawa pracy" Państwo i Prawo, z. 3–4 (1971): 567–583.
    View in Google Scholar
  34. Tuleja, Piotr. „Podstawowe problemy związane z interpretacją Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego", [w:] Księga XX-lecia orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, red. Marek Zubik. Warszawa: Wydawnictwo Trybunału Konstytucyjnego, 2006.
    View in Google Scholar
  35. Tuleja, Piotr. Stosowanie Konstytucji RP w świetle zasady jej nadrzędności (wybrane problemy). Kraków: Kantor Wydawniczy Zakamycze, 2003.
    View in Google Scholar
  36. Tuleja, Piotr. „Art. 2", [w:] Konstytucja RP, t. I: Komentarz do art. 1–86, red. Marek Safjan, Leszek Bosek. Warszawa: C.H. Beck, 2016.
    View in Google Scholar
  37. Widło, Jacek. „O sądach obywatelskich, współpracy sędziów zawodowych i sędziów niezawodowych – uwag kilka" Zeszyty Prawnicze, nr 2 (2025): 75–102.
    View in Google Scholar
  38. Wilejczyk, Magdalena. „Integralna filozofia prawa Ronalda Dworkina a problem klauzul generalnych. Klauzule generalne jako odesłania wewnątrzsystemowe" Państwo i Prawo, nr 2 (2019): 3–15.
    View in Google Scholar
  39. Wilejczyk, Magdalena. „Zasady Draft Common Frame of Reference na tle zasad polskiego prawa prywatnego" Państwo i Prawo, nr 1 (2018): 51–65.
    View in Google Scholar
  40. Winczorek, Piotr, Tomasz Stawecki, Tatiana Chauvin. Wstęp do prawoznawstwa. Warszawa: C.H. Beck, 2023.
    View in Google Scholar
  41. Wronkowska, Sławomira, Maciej Zieliński, Zygmunt Ziembiński. Zasady prawa. Zagadnienia podstawowe. Warszawa: Wydawnictwo Prawnicze, 1974.
    View in Google Scholar
  42. Wykładnia konstytucji. Inspiracje, teorie, argumenty, red. Tomasz Stawecki, Jan Winczorek. Warszawa: Wolters Kluwer, 2014. Lex.
    View in Google Scholar
  43. Zembrzuski, Tadeusz. „Skarga nadzwyczajna w polskim postępowaniu cywilnym" Państwo i Prawo, nr 6 (2019): 123–138.
    View in Google Scholar
  44. Zembrzuski, Tadeusz. „Wpływ wprowadzenia skargi nadzwyczajnej na skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia" Przegląd Sądowy, nr 2 (2019): 20–38.
    View in Google Scholar
  45. Zieliński, Maciej. Wykładnia prawa. Zasady, reguły, wskazówki. Warszawa: LexisNexis, 2012.
    View in Google Scholar
  46. Ziembiński, Zygmunt. „O pojmowaniu celu, zadania, roli i funkcji prawa" Państwo i Prawo, nr 12 (1987): 15–28.
    View in Google Scholar
  47. Ziembiński, Zygmunt. Szkice z metodologii szczegółowych nauk prawnych. Warszawa-Poznań: Państwowe Wydawnictwa Naukowe, 1983.
    View in Google Scholar
  48. Ziembiński, Zygmunt. Teoria prawa. Warszawa-Poznań: Państwowe Wydawnictwa Naukowe, 1978.
    View in Google Scholar
  49. Znamierowski, Cezary. Oceny i normy. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1957.
    View in Google Scholar

Downloads

Download data is not yet available.