logo czasopisma

Artykuły

Tom 59 Nr 6 (2025): Prawo i Więź nr 6 (59) 2025

Historyczne i konstytucyjne korzenie niestabilności rządów we Włoszech

DOI:
https://doi.org/10.36128/3f96hg08
Przesłane
10 października 2025
Opublikowane
19-12-2025 — zaktualizowane 23-12-2025
Wersje

Abstrakt

This paper analyses the historical and constitutional origins of Italian government instability, demonstrating the relationship between the “pure” parliamentary model adopted in the 1948 Constitution and its systemic and political ramifications. The author outlines the evolution of the Italian state system and the relationship between parliament and the government, as well as the role of the president of the republic, in the context of the absence of mechanisms for parliamentary rationalisation. The paper also draws comparisons between Italy and other European systems, particularly Poland and Germany, to identify sources of greater institutional stability. Finally, the paper reflects on contemporary proposals for constitutional reform, considering the balance between the rule of law and democratic representation.

Bibliografia

  1. Allegretti Umberto, „Procedura, procedimento, processo. Un’ottica di democrazia partecipativa” Diritto amministrativo, 4 (2007): 779-804.
    Pokaż w Google Scholar
  2. Antonini Claudia, Emanuele Colonnella, „Il grande azzardo. Cronaca del convegno Il Premierato cambierà la democrazia? dell’8 aprile 2024: riflessioni a margine della riforma” Sapienza Legal Papers, 12 (2024): 117-146.
    Pokaż w Google Scholar
  3. Balicki Ryszard, „Constitutional Guarantees for the Stability of the Council of Ministers” Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny, nr 1 (2018): 205-214.
    Pokaż w Google Scholar
  4. Balicki Ryszard, „Relacje między organami władzy wykonawczej – na drodze do systemu kanclerskiego”, [in:] Konieczne i pożądane zmiany Konstytucji RP z 2 kwietnia 1997 roku, red. Bogusław Banaszak, Mariusz Jabłoński. 329. Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, 2010.
    Pokaż w Google Scholar
  5. Barbisan Benedetta, „The Republic of Parties: From Singular to Plural in the 1948 Italian Constitution” Giornale di Storia Costituzionale, 39 (2020): 173-190.
    Pokaż w Google Scholar
  6. Bobbio Luigi, „Il dibattito pubblico sulle grandi opere. Il caso dell’autostrada di Genova” Rivista italiana delle politiche pubbliche, (2010): 11–12.
    Pokaż w Google Scholar
  7. Cacace Pietro, Giovanni Mamarella, Il Quirinale: storia politica e istituzionale da De Nicola a Napolitano. Roma-Bari: Laterza, 2011.
    Pokaż w Google Scholar
  8. Capelli, Fausto. “Governo dei tecnici, sistema costituzionale nell’Unione Europea e gestione del potere politico in Italia” Revista Temas Socio-Juridicos, 64 (2013): 1-18.
    Pokaż w Google Scholar
  9. Caringella Francesco, Francesco Romano, Antonella Giuncato, L’ordinamento degli enti locali: commentario al testo unico. Milano: Ipsoa, 2007.
    Pokaż w Google Scholar
  10. Celotto Alfonso, „I rapporti tra l’ordinamento comunitario e quello nazionale nella giurisprudenza costituzionale italiana”, [in:] Riforme costituzionali e gli itinerari della democrazia in Europa: Italia e Polonia a confronto, red. Gian Candido De Martin, Zbigniew Witkowski, Piero Gambale. 273-296. Padova: CEDAM, 2007.
    Pokaż w Google Scholar
  11. Celotto Alfonso, La Costituzione presbite. Firenze: Bompiani, 2022.
    Pokaż w Google Scholar
  12. Chimenti Carlo, Principi e regole delle assemblee politiche. Torino: Giappichelli, 2004.
    Pokaż w Google Scholar
  13. Ciriello Maria, „Le riforme costituzionali dopo la riduzione del numero dei parlamentari” Nomos – Le attualità nel diritto, 3 (2021). https://www.nomos-leattualitaneldiritto.it/wp-content/uploads/2021/10/M.-Ciriello.-Le-riforme-costituzionali.pdf.
    Pokaż w Google Scholar
  14. De Caro Carmela, „Il Parlamento della Quarta Repubblica: identità assembleare ritrovata” Giornale di Storia Costituzionale, 8 (2004): 165-182.
    Pokaż w Google Scholar
  15. De Martino Gaetano, „Rappresentanza, antipolitica e taglio dei parlamentari. Una riforma contro il popolo” Costituzionalismo.it, 3 (2021). https://www.costituzionalismo.it/wp-content/uploads/Fasc3-2021-2.-De-Martino.pdf.
    Pokaż w Google Scholar
  16. De Rosa Francesco, Sergio Gallo, Ignazio Sangiuliano, Diritto degli enti locali. Napoli: Wolters Kluwer, 2006.
    Pokaż w Google Scholar
  17. Elia Leopoldo, „Governo (forme di)”, [w:] Enciclopedia del diritto, vol. XIX. Milano: Giuffrè Editore, 1970.
    Pokaż w Google Scholar
  18. Ferrarese Maria Rosaria, „La ‘questione’ della seconda Camera: i progetti di riforma del bicameralismo nel prisma del diritto comparato” DPCE Online, 4 (2016). https://www.dpceonline.it/index.php/dpceonline/article/download/1244/1200/2227.
    Pokaż w Google Scholar
  19. Gambino Giuseppe, „Il semipresidenzialismo debole: riflessioni sulle proposte di riforma italiana” Astrid-Online.it. https://www.astrid-online.it/static/upload/protected/GAMB/GAMBINO-Semipresid-debole.pdf.
    Pokaż w Google Scholar
  20. Giannotti Francesca, „La crisi del parlamentarismo e il ruolo del Capo dello Stato” Rivista AIC – Associazione Italiana dei Costituzionalisti 4 (2022). https://www.rivistaaic.it/images/rivista/pdf/4_2022_02_Giannotti.pdf.
    Pokaż w Google Scholar
  21. Herzog Roman, „Pozycja Bundesratu w demokratycznym państwie federalnym”, [in:] Parlament Republiki Federalnej Niemiec, red. Josef Isensee, Paul Kirchhof, przeł. Bogusław Banaszak. Warszawa, 1995.
    Pokaż w Google Scholar
  22. Italy’s Constitutional Reform Debates. Friedrich-Ebert-Stiftung Library (FES). https://library.fes.de/pdf-files/bueros/rom/20584.pdf.
    Pokaż w Google Scholar
  23. Kustra Aleksandra, „Przepisy Konstytucji Włoch dotyczące integracji europejskiej” Państwo i Prawo, 12 (2018): 57-70.
    Pokaż w Google Scholar
  24. L’instabilità dei governi italiani e la forma di governo neoparlamentare. Federalismi.it. https://www.federalismi.it/nv14/articolo-documento.cfm?Artid=48927.
    Pokaż w Google Scholar
  25. Lanchester Fulco, „Italy, Germany and the Nightmare of Weimar” Historia Constitucional, 20 (2019): 415-434.
    Pokaż w Google Scholar
  26. Lupo Nicola, „Il procedimento legislativo ordinario in prospettiva comparata” Osservatorio sulle fonti 2 (2018). https://www.osservatoriosullefonti.it/archivi/archivio-saggi/speciali/speciale-tosi-ricerca-2018-fasc-n-2-2018/1213-il-procedimento-legislativo-ordinario-in-prospettiva-comparata-italia/file.
    Pokaż w Google Scholar
  27. Lupo Nicola, „A Review of the Studies on the Italian Parliament between an Everchanging Electoral Legislation and a Static Form of Government” Giornale di Storia Costituzionale, 36 (2018): 251-270.
    Pokaż w Google Scholar
  28. Mamarella Giovanni, Pietro Cacace, Il Quirinale: storia politica e istituzionale da De Nicola a Napolitano. Roma-Bari: Laterza, 2011.
    Pokaż w Google Scholar
  29. Martines Temistocle, Diritto costituzionale. Milano: Giuffrè, 1992.
    Pokaż w Google Scholar
  30. Massari Maurizio, „I partiti nel nuovo sistema politico italiano. Forme della rappresentanza e nuove dinamiche” Seminario Astrid. https://www.astrid-online.it/static/upload/protected/Mass/Massari_Il-Nuovo-sistema-partitico-italiano.pdf.
    Pokaż w Google Scholar
  31. Michieli Michele, „Il Parlamento e la riforma della forma di governo” Amministrazione in cammino – LUISS Guido Carli, lipiec 2024. https://www.amministrazioneincammino.luiss.it/wp-content/uploads/2024/07/MICHIELI.pdf.
    Pokaż w Google Scholar
  32. Mojak Ryszard, Parlament a rząd w ustroju Trzeciej Rzeczypospolitej Polskiej. Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, 2007.
    Pokaż w Google Scholar
  33. Opaliński Bartłomiej, Rozdzielenie kompetencji władzy wykonawczej między Prezydenta RP oraz Radę Ministrów na tle Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 1997 roku. Lex, 2012.
    Pokaż w Google Scholar
  34. Opaliński Bartłomiej, „Rozporządzenie z mocą ustawy w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 roku.” Przegląd Prawa Publicznego, 1 (2012): 25-42.
    Pokaż w Google Scholar
  35. Patyra Sławomir, „Konstruktywne wotum nieufności jako formuła tworzenia i dymisji Rady Ministrów” Przegląd Sejmowy, nr 42 (2001): 17-36.
    Pokaż w Google Scholar
  36. Perini Mario, „The Head of the State from the Sixties until the Nineties” Diritto & Questioni Pubbliche, nr 2 (2016): 367-392.
    Pokaż w Google Scholar
  37. Rescigno Giovanni Maria, „Il Presidente della Repubblica e il sistema costituzionale italiano” Astrid-Online.it. https://www.astrid-online.it/static/upload/protected/Resc/Rescigno_Presidente-repubblica_romaluiss.pdf.
    Pokaż w Google Scholar
  38. Riforma costituzionale Renzi–Boschi. https://it.wikipedia.org/wiki/Riforma_costituzionale_Renzi-Boschi.
    Pokaż w Google Scholar
  39. Sługocki, Jan. Organizacja i funkcjonowanie administracji publicznej we Włoszech. Zagadnienia administracyjnoprawne. Szczecin, 2005.
    Pokaż w Google Scholar
  40. Suszycka-Jasch Magdalena, Joanna Wawrzyniak, „O próbie rewizji konstytucji Republiki Italii” Państwo i Prawo, nr 6 (2007): 87-103.
    Pokaż w Google Scholar
  41. Tolli Domenico, „Il dibattito pubblico per le grandi opere come risposta alla sindrome NIMBY” Sapienza Legal Papers, 11 (2024): 135-166.
    Pokaż w Google Scholar
  42. „Trasformismo”, [w:] Enciclopedia Italiana Treccani. https://www.treccani.it/enciclopedia/trasformismo_(Enciclopedia-Italiana)/.
    Pokaż w Google Scholar
  43. Vergottini Giuseppe de., „Geneza i ewolucja Konstytucji Republiki Włoskiej”, [w:] Konstytucja Włoch, tłum. i wstęp Zbigniew Witkowski. Warszawa: Wydawnictwo Sejmowe, 2004.
    Pokaż w Google Scholar
  44. Vergottini Giuseppe de., Diritto costituzionale. Padova: Cedam, 2006.
    Pokaż w Google Scholar
  45. Witkowski Zbigniew, Ustrój konstytucyjny współczesnych Włoch w aktualnej fazie jego przemian 1989–2004. Toruń: TNOiK, 2004.
    Pokaż w Google Scholar
  46. Witkowski Zbigniew, „Geneza i ewolucja Konstytucji Republiki Włoskiej” Przegląd Sejmowy, 6 (2007): 29-43.
    Pokaż w Google Scholar
  47. Wyrzykowski Mirosław, O wartościach Konstytucji RP. Warszawa, 2021.
    Pokaż w Google Scholar
  48. Zaccone Paolo, „Ewolucja włoskiego systemu wyborczego – od narodzin republiki do reformy z 2015 r.” Studia Iuridica Toruniensia, nr 2 (2017): 323-346.
    Pokaż w Google Scholar

Downloads

Download data is not yet available.